Iran tiêu diệt thiết bị quân sự Mỹ trị giá hàng tỷ USD
Alia Chughtai
Chiến tranh giữa Iran và Mỹ đã khiến thiết bị quân sự của Washington trị giá từ 2,3 đến 2,8 tỷ USD bị phá hủy, theo ước tính từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS). Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhắm vào căn cứ Mỹ tại Ả Rập Xê Út, phá hủy máy bay giám sát radar và hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD. Con số này chưa tính đến thiệt hại trên biển hay tại các căn cứ khác ở Vịnh Ba Tư.
Trong cuộc họp nội các truyền hình ngày 26/3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từng tự hào về thành công quân sự trước Iran, tuyên bố chưa từng có quân đội nào bị vô hiệu hóa nhanh chóng và hiệu quả như vậy. Tuy nhiên, ngay hôm sau, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái tấn công một căn cứ Mỹ tại Ả Rập Xê Út, làm bị thương nhiều binh sĩ và phá hủy máy bay giám sát radar trị giá 700 triệu USD.
Theo tính toán của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington, các cuộc tấn công của Iran, cùng với một vụ hỏa lực thân hữu, đã phá hủy thiết bị quân sự Mỹ trị giá từ 2,3 đến 2,8 tỷ USD. Ước tính này là bảng thống kê chi tiết đầu tiên của một nhóm nghiên cứu quốc tế lớn về tổn thất của Mỹ trong cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2, do hãng tin Al Jazeera công bố đầu tiên.
Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại CSIS, người thực hiện các tính toán, cho biết con số này chưa bao gồm thiệt hại tại các căn cứ Mỹ trong khu vực hay các thiết bị chuyên dụng và tàu hải quân. Ông cũng đang xem xét thiệt hại tại các căn cứ ở Vịnh Ba Tư, nhưng gặp khó khăn do ảnh vệ tinh bị chặn từ ngày 28/2 theo yêu cầu của chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, ảnh vệ tinh của Iran vẫn có sẵn.
Một số tổn thất đến từ hỏa lực thân hữu, với ba máy bay F-15 bị bắn hạ tại Kuwait đầu tháng 3. Phần lớn máy bay và radar Mỹ bị phá hủy do các cuộc tấn công của Iran. Vào ngày 1/3, Mỹ mất ít nhất một radar phòng thủ tên lửa mạnh mẽ thuộc hệ thống THAAD, với hóa đơn ước tính từ 485 triệu đến 970 triệu USD. Vào ngày 27/3, cuộc tấn công vào căn cứ không quân Prince Sultan ở miền đông Ả Rập Xê Út đã phá hủy máy bay phát hiện radar E-3 AWACS/E7 trị giá 700 triệu USD, một trung tâm chỉ huy trên không có khả năng phát hiện máy bay và tên lửa từ xa hàng trăm km.
Omar Ashour, giáo sư nghiên cứu an ninh và quân sự tại Doha Institute for Graduate Studies, nhận xét rằng chính quyền Mỹ khó có thể công bố đầy đủ tổn thất vì lý do chính trị. Ông dẫn chứng lịch sử Mỹ từng đạt thắng lợi chiến thuật tại Việt Nam và Afghanistan nhưng thất bại chiến lược. Với Iran, mục tiêu chiến lược là thay đổi chế độ và phi hạt nhân hóa, nhưng quân đội Mỹ hiện chỉ bằng chưa đầy một phần mười lực lượng từng xâm lược Iraq năm 2003.
Về phản ứng của Iran, Cancian bất ngờ trước quyết định tấn công các quốc gia vùng Vịnh, cho rằng đây là sai lầm chiến lược khiến họ xích lại gần Mỹ hơn. Ông cũng cho rằng việc Mỹ không giữ được eo biển Hormuz mở cửa là lời nhắc nhở về sự thiếu chuẩn bị của hải quân. Ashour bổ sung rằng Iran cũng chịu thiệt hại nặng nề, nhưng hải quân nước này bị suy giảm chứ không bị xóa sổ, và họ vẫn có thể chiến đấu trên biển mà không cần hạm đội nước xanh.
