Iran đưa ra đề xuất 14 điểm chấm dứt chiến tranh, Mỹ đang xem xét
Priyanka Shankar
Iran đã gửi đề xuất 14 điểm tới Mỹ thông qua trung gian Pakistan nhằm chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh, bao gồm các điều khoản về rút quân, dỡ bỏ trừng phạt và bồi thường. Tổng thống Trump xác nhận đã nhận được đề xuất nhưng bày tỏ hoài nghi, cho rằng Iran chưa trả giá đủ lớn. Các chuyên gia nhận định khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất xa, đặc biệt về vấn đề hạt nhân.
Iran đã đưa ra một đề xuất 14 điểm mới cho Mỹ trong bước đi ngoại giao mới nhất nhằm đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn. Đề xuất này được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán bế tắc giữa hai bên kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4.
Theo các phương tiện truyền thông Iran, Tehran gửi đề xuất tới Pakistan - bên trung gian đã giúp hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi đầu tháng 4. Kế hoạch 14 điểm này được xây dựng để đáp lại đề xuất 9 điểm của Mỹ trước đó.
Nội dung đề xuất của Iran bao gồm các cam kết chống lại các cuộc tấn công trong tương lai, rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực xung quanh Iran, giải phóng các tài sản bị phong tỏa trị giá hàng tỷ USD, dỡ bỏ lệnh trừng phạt, bồi thường chiến tranh, chấm dứt mọi hành động thù địch bao gồm cả ở Lebanon, và thiết lập một cơ chế mới cho eo biển Hormuz.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi sau khi trình đề xuất tuyên bố: “Bây giờ quả bóng đang ở trong sân của Mỹ để lựa chọn con đường ngoại giao hoặc tiếp tục cách tiếp cận đối đầu.”
Tổng thống Trump xác nhận đã được thông báo về đề xuất nhưng tỏ ra thận trọng. Trong cuộc họp báo tại Florida ngày 3/5, ông nói Washington có thể nối lại các cuộc tấn công nếu Iran “có hành vi xấu”. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết thật khó để tưởng tượng đề xuất của Iran có thể được chấp nhận vì Tehran “chưa phải trả một cái giá đủ lớn”.
Paul Musgrave, phó giáo sư tại Đại học Georgetown (Qatar), cho rằng tuyên bố của Trump dường như cho thấy ông đã bác bỏ đề xuất mới của Iran “mà không cần đọc nó hoặc được thông báo về nó”. Ông cũng nhận xét Iran đã “hơi mềm mỏng” hơn trong đề xuất lần này, cụ thể là có thể đã từ bỏ điều kiện tiên quyết yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa từ xa đối với tàu thuyền Iran. Tuy nhiên, về vấn đề làm giàu urani và chuyển giao urani có độ giàu cao, hai bên vẫn còn “rất xa vời”.
Kenneth Katzman, chuyên gia tại Soufan Center (New York), cho rằng rào cản lớn hơn là sự ngờ vực của Iran đối với Trump. “Vấn đề là Iran thực sự không tin tưởng Trump và Mỹ, và không muốn tiến tới thảo luận đầy đủ cho đến khi lệnh phong tỏa được dỡ bỏ,” ông nói.
Về tình hình thực địa, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đang trong tình trạng “trực chiến đầy đủ” và sẵn sàng nối lại chiến sự. Trong khi đó, giá dầu Brent giao dịch ở mức 111,29 USD/thùng, so với khoảng 65 USD trước chiến tranh.
