Iran: Đồng rial phục hồi, chứng khoán tăng vọt nhưng người dân vẫn chật vật với giá cả

Đồng rial của Iran đã tăng giá hơn 15% so với đô la Mỹ và thị trường chứng khoán nước này lập kỷ lục mới sau bản ghi nhớ được ký kết giữa Mỹ và Iran hôm 25/5. Dù vậy, nhiều người dân Iran cho biết họ vẫn chưa cảm nhận được sự cải thiện về giá cả sinh hoạt sau nhiều năm chịu đựng lạm phát cao và đồng tiền mất giá.

Tại khu phố Ferdowsi, trung tâm thị trường ngoại hối Tehran, bảng tỷ giá liên tục thay đổi khi đồng đô la giảm mạnh. Amir, 35 tuổi, nhân viên một văn phòng đổi tiền, kể rằng chỉ vài giờ trước khi thỏa thuận được công bố, tỷ giá là 1,8 triệu rial đổi 1 đô la. 'Giờ đây tỷ giá đã giảm xuống còn 1,54 triệu rial và chúng tôi dự đoán sẽ còn giảm thêm.'

Dù lượng giao dịch tăng đáng kể, người mua vẫn thưa thớt vì nhiều người tin đồng rial sẽ tiếp tục mạnh lên. Đà tăng này diễn ra sau khi tỷ giá leo lên mức kỷ lục lịch sử 1,9 triệu rial đổi 1 đô la vào tháng 3 sau khi cuộc chiến nổ ra.

Giá thực phẩm chưa giảm

Dù đồng rial phục hồi, việc đi chợ tại Tehran cho thấy thực tế hoàn toàn khác. Reza, một cư dân Tehran 42 tuổi, nói giá sữa, phô mai, dầu ăn và bột mì vẫn không thay đổi. 'Họ bảo đô la giảm, nhưng giỏ hàng của tôi vẫn đắt như tuần trước. Điều đó có nghĩa thỏa thuận chưa đến được túi tiền của chúng tôi.'

Ramin, 55 tuổi, chủ một cửa hàng tạp hóa, giải thích rằng dù chính phủ vẫn trợ giá một số mặt hàng như bánh mì, biến động tỷ giá đô la tự do chưa ảnh hưởng ngay đến giá thực phẩm cơ bản. Một chủ cửa hàng khác tên Karim chỉ vào kệ hàng nhập khẩu: 'Các nhà phân phối nói họ mua hàng này từ hai tháng trước với tỷ giá cũ. Giá sẽ còn cao cho đến khi hàng cũ bán hết và hàng mới về với tỷ giá thấp hơn.' Ông ước tính thị trường cần ít nhất hai tuần để điều chỉnh.

Chứng khoán bùng nổ

Trái ngược với phố mua sắm, thị trường chứng khoán Tehran đang chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có. Hôm 26/5, chỉ số chính tăng kỷ lục 161.000 điểm chỉ trong một phiên, đánh dấu dòng tiền đổ vào từ nhà đầu tư cá nhân cao nhất lịch sử. Đến ngày 27/5, thị trường tiếp tục tăng thêm 112.000 điểm, vượt mốc tâm lý 5 triệu điểm và đóng cửa ở mức cao lịch sử 5,1 triệu điểm.

Saeed, một nhà đầu tư 40 tuổi, gọi đây là 'ngày lịch sử' khi các nhà đầu tư đổ xô mua cổ phiếu năng lượng và hóa dầu, đặt cược vào việc nối lại xuất khẩu. Tuy nhiên, ông vẫn thận trọng: 'Thị trường chứng khoán thường bị chi phối bởi tin đồn. Tôi không muốn lặp lại trải nghiệm của thỏa thuận hạt nhân năm 2015, khi thị trường tăng vọt rồi sụp đổ sau khi Mỹ rút lui.'

Bất động sản và đồ điện tử đóng băng

Tại các trung tâm điện tử ở trung tâm Tehran, Reza, chủ cửa hàng 38 tuổi, cho biết giá đồ nhập khẩu đã giảm theo đà giảm của đô la, nhưng doanh số bán hàng đình trệ vì khách chờ giảm giá thêm. Thị trường nhà đất cũng đóng băng. Nasrin, một nhân viên bất động sản 36 tuổi, nhận thấy nhiều chủ nhà vẫn giữ giá cao dù thị trường đã thay đổi, khiến giao dịch gần như tê liệt.

Chuyên gia cảnh báo

Hossein Selahvarzi, cựu chủ tịch Phòng Thương mại, Công nghiệp, Mỏ và Nông nghiệp Iran, cảnh báo rằng thỏa thuận mới 'không phải cây đũa thần' có thể ngay lập tức giải quyết các vấn đề cơ cấu của nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rằng chiến tranh đã phá hủy cơ sở hạ tầng, nhưng gốc rễ của khủng hoảng kinh tế đã hiện hữu từ trước khi bắt đầu các cuộc ném bom.

'Chiến tranh là kẻ thù của đầu tư, sản xuất, thương mại và phúc lợi công cộng. Kết thúc đối đầu quân sự không nhất thiết đồng nghĩa với sự thịnh vượng kinh tế. Trước mắt chúng ta là một cơ hội hạn chế và mong manh để điều chỉnh và tái thiết nền kinh tế, và cơ hội này có thể nhanh chóng bị mất nếu không được quản lý đúng cách', ông Selahvarzi nói.