Tehran - Ngày 15/10, Thứ trưởng Ngoại giao Iran về các vấn đề pháp lý và quốc tế, ông Reza Najafi, đã công bố đề xuất thành lập một tập đoàn quốc tế để giám sát mực nước biển Caspi đang có xu hướng hạ thấp nhanh chóng. Đề xuất được đưa ra trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh các nước ven biển Caspi lần thứ 6 tổ chức tại Tehran.
Phát biểu tại hội nghị, ông Najafi nhấn mạnh: "Mực nước biển Caspi đã giảm khoảng 25 cm mỗi năm trong thập kỷ qua, gây ra những tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái, kinh tế và đời sống của người dân ven biển. Chúng tôi đề xuất thành lập một cơ chế phối hợp chung, gọi là Tập đoàn giám sát Caspi, với sự tham gia của tất cả 5 quốc gia ven biển."
Theo đề xuất, tập đoàn này sẽ có nhiệm vụ thu thập dữ liệu thủy văn, theo dõi biến đổi khí hậu và đưa ra các khuyến nghị phối hợp ứng phó. Iran cũng đề nghị chương trình hợp tác kỹ thuật với các nước Nga, Kazakhstan, Turkmenistan và Azerbaijan - vốn là các bên ký Công ước về tình trạng pháp lý của biển Caspi.
Mực nước Caspi - hồ nước mặn lớn nhất thế giới - đã có dấu hiệu sụt giảm từ năm 1996, đặc biệt rõ rệt trong giai đoạn 2019-2023 khi mực nước giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính đến từ biến đổi khí hậu làm giảm lượng mưa và tăng bốc hơi trên lưu vực sông Volga - nguồn cung cấp nước chính cho biển Caspi.
Đại diện các nước tham dự hội nghị đã đón nhận đề xuất của Iran với tinh thần xây dựng. Một quan chức Nga cho biết Moscow sẵn sàng tham gia đối thoại kỹ thuật, song nhấn mạnh cần làm rõ cơ chế tài chính và phân chia trách nhiệm. Văn phòng điều phối các chương trình môi trường của Liên hợp quốc (UNEP) tại khu vực cũng bày tỏ hoan nghênh sáng kiến này và sẵn sàng hỗ trợ về mặt chuyên môn.
Hội nghị dự kiến kéo dài đến ngày 17/10, trong đó các bên sẽ thảo luận thêm về quản trị nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học và phương án chia sẻ dữ liệu giám sát mực nước. Nếu được thông qua, tập đoàn giám sát có thể được thành lập ngay trong năm 2024 và đi vào hoạt động chính thức từ năm 2025.
