Ngày 14/6, tại Hội nghị Lao động Quốc tế thường niên lần thứ 114 ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã chính thức thông qua Công ước về Việc làm bền vững trong nền kinh tế nền tảng (Decent Work in the Platform Economy Convention). Đây được xem là văn bản ràng buộc đầu tiên trên thế giới đặt ra các tiêu chuẩn lao động đối với người làm việc qua các nền tảng kỹ thuật số như giao đồ ăn, taxi công nghệ.
Công ước nhằm mở rộng bảo vệ lao động cho hàng trăm triệu người trên toàn cầu hiện đang bị loại khỏi các chế độ bảo hộ tiêu chuẩn do bị xếp loại là nhà thầu độc lập thay vì nhân viên chính thức – một chiến thuật phổ biến của các công ty điều hành ứng dụng ấn định thời gian và địa điểm làm việc.
Theo văn bản được các thành viên ILO thông qua, công ước áp dụng cho “tất cả các nền tảng lao động kỹ thuật số” và “mọi người lao động trên nền tảng kỹ thuật số, dù thuộc khu vực chính thức hay phi chính thức”.
Các biện pháp bảo vệ bao gồm chấm dứt việc phân loại sai lầm này, đồng thời thực thi các yêu cầu về mức lương tối thiểu và các nghĩa vụ liên quan đến chăm sóc sức khỏe, nghỉ ốm và đóng góp an sinh xã hội.
Kết quả bỏ phiếu cho thấy 406 thành viên ILO ủng hộ công ước, 8 thành viên phản đối và 36 thành viên bỏ phiếu trắng. ILO có các thành viên bao gồm chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động.
Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới năm 2023, có tới 435 triệu người trên thế giới được coi là lao động tự do làm việc qua ứng dụng.
Bà Amanda Brown, Phó chủ tịch Nhóm người lao động của ILO – đại diện cho lợi ích của công đoàn và người lao động trên khắp thế giới, gọi thỏa thuận này là “thời khắc bước ngoặt” đối với người lao động nền tảng và là phản ứng trước tình trạng lạm dụng, bóc lột kéo dài nhiều năm.
“Lần đầu tiên trong lịch sử luật pháp quốc tế, những người đàn ông và phụ nữ di chuyển thành phố của chúng ta, dọn dẹp và chăm sóc nhà cửa cho chúng ta… sẽ được nêu tên, công nhận và bảo vệ bởi một tiêu chuẩn quốc tế mang tính ràng buộc”, bà Brown phát biểu trước các đại biểu.
Trong khi đó, người đứng đầu Tổ chức Người sử dụng lao động Quốc tế (IOE) – đại diện cho khoảng 50 triệu doanh nghiệp trên thế giới – hoan nghênh thực tế rằng khuôn khổ này đã bao gồm các mức linh hoạt. “Nó tôn trọng các hệ thống pháp luật quốc gia và cho phép các quốc gia xác định tình trạng việc làm theo luật pháp và tiêu chí đã được thiết lập của riêng họ”, Tổng thư ký IOE Roberto Suarez Santos cho biết.
Dù ILO không có quyền thực thi trực tiếp, các thành viên có thể nộp đơn khiếu nại chính thức dẫn đến điều tra và gia tăng áp lực lên các chính phủ. Ngoài ra, khi một quốc gia phê chuẩn công ước ILO và đưa nó vào luật quốc gia, các cá nhân có thể khởi kiện các nền tảng kinh tế tự do để yêu cầu bồi thường trực tiếp.
