IEA: Cắt giảm khí methane là chìa khóa cho khí hậu và an ninh năng lượng

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa công bố báo cáo Global Methane Tracker 2026, nhấn mạnh rằng việc giải quyết khí thải methane từ lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch sẽ hỗ trợ nỗ lực kiềm chế biến đổi khí hậu và tăng cường an ninh năng lượng, đặc biệt trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran đang đe dọa nguồn cung toàn cầu.

Báo cáo chỉ ra rằng ngành dầu, khí đốt và than đá chiếm khoảng 35% tổng lượng khí thải methane từ các hoạt động của con người. Tuy nhiên, tiến bộ trong việc giảm thiểu chúng vẫn còn rất hạn chế. IEA khẳng định: "Vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy lượng khí thải methane từ hoạt động nhiên liệu hóa thạch đang giảm, bất chấp các con đường giảm thiểu đã được chứng minh và công nhận rộng rãi."

Methane là tác nhân lớn thứ hai gây biến đổi khí hậu, tồn tại trong khí quyển ngắn hơn carbon dioxide, nhưng hiệu ứng nóng lên của nó mạnh gấp khoảng 80 lần trong vòng 20 năm. IEA ước tính lượng khí thải methane từ dầu, khí đốt và than đá lên tới 124 triệu tấn mỗi năm. Dầu là nguồn phát thải lớn nhất với 45 triệu tấn, tiếp theo là than với 43 triệu tấn, và khí tự nhiên với 36 triệu tấn. Báo cáo cho biết thêm: "Thêm 20 triệu tấn đến từ sản xuất và tiêu thụ năng lượng sinh học, chủ yếu từ quá trình đốt cháy không hoàn toàn sinh khối truyền thống dùng để nấu nướng và sưởi ấm tại các nền kinh tế đang phát triển."

Giá dầu đã tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống Iran vào cuối tháng Hai và Tehran đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả. Lệnh ngừng bắn hồi tháng Tư hiện vẫn được duy trì, nhưng nguồn cung năng lượng toàn cầu vẫn bị hạn chế. Cuộc khủng hoảng đang định hình lại hệ thống năng lượng toàn cầu và làm gián đoạn khoảng 20% dòng chảy thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thế giới.

IEA cho biết gần 100 tỷ mét khối khí tự nhiên có thể được cung cấp hàng năm thông qua nỗ lực toàn cầu nhằm cắt giảm methane từ các hoạt động dầu khí. Trong đó, khoảng 15 tỷ mét khối có thể được giải phóng trong thời gian đủ ngắn để mang lại một số cứu trợ cho thị trường khí đốt. Thêm 100 tỷ mét khối khác sẽ được khai thác nhờ loại bỏ việc đốt khí không khẩn cấp trên toàn cầu.

Cũng trong ngày thứ Hai, Pháp, với tư cách chủ tịch luân phiên Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7), đã triệu tập các quan chức chính phủ, lãnh đạo ngành công nghiệp và chuyên gia nhằm tạo động lực cắt giảm khí thải methane. Hội nghị tập trung vào việc giảm phát thải methane trước thềm Hội nghị thượng đỉnh COP31 của Liên Hợp Quốc vào tháng 11.

Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái Pháp Monique Barbut phát biểu: "Tôi thực sự hy vọng các cuộc thảo luận hôm nay sẽ giúp chúng ta đoàn kết lực lượng để đẩy nhanh việc triển khai các giải pháp hiệu quả nhằm giảm khí thải methane." Bà nhấn mạnh: "Hành động về methane không phải là cuộc chiến của một tác nhân duy nhất, không ai có thể giành chiến thắng một mình" và lưu ý rằng thế giới vẫn "rất xa" so với cam kết cắt giảm 30% lượng khí thải methane vào năm 2030 so với mức năm 2020.

Trong một thông điệp video, Bộ trưởng An ninh Năng lượng Anh Ed Miliband nhận định: "Giảm khí thải methane vẫn là một trong những điều tốt nhất chúng ta có thể làm để làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu, đồng thời làm sạch không khí, cải thiện sức khỏe cộng đồng và tăng cường an ninh năng lượng."