Ngày 11/6, Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã thông qua một nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn, yêu cầu Iran cung cấp “thông tin đầy đủ” về kho dự trữ uranium làm giàu và cho phép các thanh sát viên tiếp cận để xác minh. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran sau vụ bắn hạ trực thăng Apache ở eo biển Hormuz.
Nghị quyết do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đệ trình lên Hội đồng gồm 35 quốc gia thành viên. Theo các nhà ngoại giao tham dự cuộc họp kín, nghị quyết đã nhận được 21 phiếu thuận, 3 phiếu chống từ Nga, Trung Quốc và Niger, 10 phiếu trắng, và một quốc gia không bỏ phiếu.
IAEA ước tính Iran có 440 kg uranium được làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí, trước khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công đầu tiên vào nước này vào tháng 6 năm ngoái. Ba cơ sở hạt nhân chính của Iran tại Fordow, Natanz và Isfahan đã bị tấn công. Sau đó, Iran đình chỉ hợp tác với IAEA, và các thanh sát viên không thể tiếp cận vật liệu này từ đó đến nay.
Nghị quyết nêu rõ IAEA chưa thể xác minh liệu uranium có bị chuyển hướng hay không, đồng thời yêu cầu Iran “cung cấp cho Cơ quan thông tin đầy đủ về tồn kho vật liệu hạt nhân” và cho phép IAEA tiếp cận cần thiết để xác minh “mà không chậm trễ”.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc ở Vienna, Reza Najafi, đã bác bỏ nghị quyết, gọi đây là hành động “phản tác dụng”, “có động cơ chính trị” và “sai trái về mặt pháp lý”. Ông cảnh báo nghị quyết có thể gây ra hậu quả cho các cuộc đàm phán vốn đã căng thẳng với Mỹ nhằm chấm dứt hoàn toàn chiến tranh. “Nó càng làm phức tạp thêm tình hình bấp bênh, lệnh ngừng bắn mong manh và các cuộc đàm phán dang dở giữa Iran và Mỹ”, ông nói với AFP, đồng thời nhấn mạnh Tehran đã cảnh báo về hậu quả của hành động sai trái này.
Trước đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi mô tả nghị quyết này là nỗ lực nhằm đổ lỗi cho Tehran về các cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran. “Đây là sự đảo ngược trách nhiệm”, Gharibabadi viết trên mạng xã hội X. “Họ nhắm vào các cơ sở nằm trong khuôn khổ bảo vệ, phá vỡ an toàn hạt nhân và khả năng xác minh, sau đó dùng Hội đồng Thống đốc để gây sức ép buộc Iran phải chịu trách nhiệm”. Ông cảnh báo Hội đồng Thống đốc không nên trở thành nơi để hợp thức hóa hành vi xâm lược quân sự.
Mỹ và Iran hiện đang tiến hành các cuộc đàm phán nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn và mở đường cho các cuộc thương lượng rộng hơn về các vấn đề, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran. Các nước phương Tây từ lâu đã cáo buộc Iran tìm kiếm vũ khí hạt nhân, nhưng Tehran phủ nhận cáo buộc này.
