Theo báo cáo công bố ngày 13/8 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), những thay đổi lớn về nhân sự và chính sách dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump đã “triệt phá” hoạt động giám sát và thực thi luật dân quyền tại Mỹ.
HRW nhấn mạnh: “Chính phủ liên bang đóng vai trò độc nhất và không thể thay thế trong việc thực thi luật chống phân biệt đối xử. Trong một số trường hợp, luật liên bang toàn diện hơn luật tiểu bang, và trong một số trường hợp, Quốc hội trao cho các cơ quan liên bang thẩm quyền duy nhất để khởi kiện.”
Tổ chức này đã phỏng vấn các cựu quan chức chính phủ, xem xét hồ sơ tòa án và các tài liệu khác, đồng thời trao đổi với lãnh đạo cộng đồng và luật sư dân quyền về tác động của việc chính quyền hiện tại xoay trục khỏi việc bảo vệ quyền lợi của người thiểu số, người chuyển giới và các nhóm khác.
Báo cáo được đưa ra trong bối cảnh các phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã đảo ngược các quy định pháp lý tồn tại hàng thập kỷ vốn được sử dụng để đảm bảo người thiểu số có thể tiếp cận bỏ phiếu và được đại diện công bằng trong các khu vực bầu cử.
Theo HRW, các cơ quan liên bang từng có bộ phận chuyên điều tra phân biệt đối xử trong hệ thống tư pháp hình sự, nhà ở, giáo dục và việc làm đã bị cắt giảm đáng kể kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức vào tháng 1/2025.
Cụ thể, Bộ Tư pháp mất ba phần tư số luật sư của Phòng Dân quyền vào đầu năm 2026, đồng thời hủy bỏ các thỏa thuận cải cách với cảnh sát tại Louisville và Minneapolis. Trong gần 70 vụ án trên toàn quốc, cơ quan này đã ngừng hoạt động, bác bỏ hoặc đảo ngược quan điểm ủng hộ nguyên đơn trong các vụ kiện phân biệt đối xử.
Bộ Giáo dục, cơ quan xử lý khiếu nại dựa trên luật liên bang cấm phân biệt đối xử trong trường học, đã sa thải gần một nửa nhân viên chỉ trong một ngày và đóng cửa 7 trong số 12 văn phòng khu vực. Trong năm trước khi ông Trump nhậm chức, bộ này nhận được số lượng khiếu nại kỷ lục từ học sinh da đen và gốc Latinh về phân biệt đối xử. Kể từ khi ông Trump lên nắm quyền, bộ chưa giải quyết một vụ nào.
Bộ Phát triển Đô thị và Nhà ở cũng cắt giảm mạnh nhân sự tại bộ phận chuyên điều tra phân biệt đối xử về nhà ở, bỏ qua ít nhất 115 khiếu nại về nhà ở công bằng mà không đưa ra kết luận. Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng, cơ quan xử lý khiếu nại phân biệt đối xử của người lao động khu vực tư nhân và công, đã giảm xuống mức nhân sự thấp nhất trong 40 năm.
Ông Trey Walk, nhà nghiên cứu chương trình Mỹ tại HRW, nói: “Chính quyền Trump đang nhắm vào các nỗ lực giải quyết phân biệt đối xử mà không đưa ra giải pháp thay thế nào. Trong khi tuyên bố bảo vệ mọi người Mỹ, chính quyền đang loại bỏ các hệ thống mà cộng đồng đã dựa vào từ lâu để tìm kiếm cứu trợ.”
HRW là một trong những tổ chức nhân quyền hàng đầu khởi kiện gần đây chống lại chiến dịch của chính quyền Trump nhắm vào Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Vụ kiện cáo buộc các biện pháp trừng phạt rộng rãi của chính quyền đối với tòa án và các tổ chức hợp tác có thể xâm phạm quyền hiến định của công dân và các nhóm tại Mỹ.
