Ngày 26/7, Trung tâm Điều phối Hoạt động Nhân đạo (HOCC) do lực lượng Houthi kiểm soát tại Yemen đã ra tuyên bố phủ nhận kế hoạch thu phí tàu thuyền đi qua Biển Đỏ, nhấn mạnh tuyến đường thủy này vẫn mở cửa tự do cho mọi tàu thuyền. HOCC, cơ quan giám sát hoạt động tàu thuyền qua eo biển Bab al-Mandeb, khẳng định "dịch vụ vận chuyển an toàn" do họ cung cấp là tự nguyện và không tính phí. Tuyên bố cũng cảnh báo các công ty vận tải không nên thanh toán hoặc chia sẻ thông tin với bất kỳ bên nào không được ủy quyền, vì những đối tượng đó không đại diện cho Yemen hay HOCC.
Tuyên bố này được đưa ra sau khi hãng tin Reuters đưa tin vào ngày 22/7, dẫn nguồn tin khu vực, rằng nhóm Houthi liên kết với Iran đang xem xét áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Bab al-Mandeb. Động thái này diễn ra một tuần sau khi nhóm tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia. Các nguồn tin cho biết ý tưởng này đã được đề xuất với quan chức Iran trong chuyến thăm Tehran của phái đoàn Houthi hồi đầu tháng 7, với sự hỗ trợ từ cố vấn Iran để thành lập cơ quan quản lý thu phí.
Eo biển Bab al-Mandeb là điểm nghẽn chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, nơi tàu chở dầu và hàng hóa qua lại giữa châu Á, châu Âu và Trung Đông. Việc áp phí qua eo biển này sẽ lặp lại mô hình Iran từng áp dụng tại eo biển Hormuz, vốn gần như đóng cửa từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bùng nổ hồi đầu năm.
Bộ trưởng Ngoại giao chỉ định của Yemen, bà Afrah al-Zouba, ngày 28/7 từng tuyên bố Houthi đang tìm cách "sao chép mô hình Iran" trong việc kiểm soát eo biển. Một khoản phí qua Bab al-Mandeb sẽ đặc biệt gây tổn hại cho Saudi Arabia, vì nước này ngày càng phụ thuộc vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu thay thế khi eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Houthi đã tiến hành chiến dịch tấn công tàu thuyền qua Biển Đỏ từ năm 2023, sau khi xung đột Israel - Gaza bùng nổ, và chỉ tạm dừng sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 10/2024. Theo báo cáo của chuyên gia Liên Hợp Quốc, nhóm này có thể đã thu được các khoản phí không chính thức đáng kể từ các đại lý vận tải trong năm 2024, dù thông tin chưa được xác minh độc lập. Lưu lượng tàu qua eo biển Bab al-Mandeb vẫn chưa phục hồi về mức trước năm 2023.
Trước những diễn biến trên, Saudi Arabia cuối tuần này đã công bố liên minh hàng hải gồm 14 quốc gia, nhằm bảo vệ tự do hàng hải qua eo biển Bab al-Mandeb, Biển Đỏ và Vịnh Aden.
