Hội nghị SCO tại Bishkek: Lên án hành động tấn công và trừng phạt Iran
Theo Al Jazeera English
Các nhà lãnh đạo Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ra Tuyên bố Bishkek lên án các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đồng thời phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương. Hội nghị cũng khẳng định quyền phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình của Iran trong khuôn khổ NPT.
Các nhà lãnh đạo Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đã ký tuyên bố chung mang tên "Tuyên bố Bishkek" sau hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày tại thủ đô Bishkek của Kyrgyzstan. Tuyên bố lên án các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran và các biện pháp trừng phạt đơn phương của phương Tây đối với một số quốc gia thành viên.
Tuyên bố được ký bởi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cùng lãnh đạo các nước thành viên khác. SCO hiện gồm Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Iran, Belarus, Uzbekistan, Kazakhstan, Tajikistan và Kyrgyzstan.
Lên án tấn công và trừng phạt Iran
SCO lên án "các cuộc tấn công quân sự vào lãnh thổ Cộng hòa Hồi giáo Iran, gây thương vong lớn cho dân thường và thiệt hại đáng kể cho nền kinh tế nước này". Tuyên bố cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc, tạo ra rủi ro nghiêm trọng cho hòa bình, an ninh và ổn định quốc tế.
Các thành viên SCO gửi lời chia buồn tới người dân và Chính phủ Iran về sự ra đi của Lãnh tụ tối cao Seyyed Ali Khamenei. Họ tái khẳng định ủng hộ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran, đồng thời kêu gọi giải quyết xung đột thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao.
Tuyên bố cũng đề cập đến các cuộc tấn công của Israel vào Palestine, làm mất ổn định khu vực Tây Á. Theo SCO, giải pháp toàn diện và công bằng cho vấn đề Palestine là con đường duy nhất để đảm bảo hòa bình ở Trung Đông.
Mặc dù không nêu đích danh, các thành viên SCO bày tỏ phản đối mọi "biện pháp cưỡng chế đơn phương" đi ngược lại quy định của Liên Hợp Quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, có tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu.
Ủng hộ quyền của Iran trong NPT
Lãnh đạo SCO bảo vệ quyền của Iran với tư cách thành viên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Iran có quyền phát triển chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình, xây dựng lò phản ứng dân sự và sử dụng công nghệ hạt nhân cho nghiên cứu, y tế.
Mỹ từng cáo buộc Iran bí mật theo đuổi vũ khí hạt nhân, nhưng Iran phủ nhận và khẳng định chương trình của mình là hòa bình. Sau các cuộc tấn công quân sự bắt đầu từ năm 2025, Mỹ yêu cầu Iran từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, trong khi Iran bác bỏ với lý do điều đó vi phạm quyền lợi theo NPT.
Các thành viên SCO nhấn mạnh "quyền bất khả xâm phạm" của Iran trong việc nghiên cứu, sản xuất và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Họ cho rằng các biện pháp hạn chế quyền này là trái luật pháp quốc tế.
Hợp tác kinh tế và năng lượng
Hợp tác kinh tế là chủ đề trọng tâm khi chiến tranh ở Iran làm gián đoạn các tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz, gây xáo trộn chuỗi cung ứng, thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu.
Các thành viên cam kết hỗ trợ hệ thống thương mại đa phương cởi mở, minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử. Họ sẽ triển khai Chiến lược phát triển kinh tế SCO đến năm 2030 và tăng cường hợp tác tài chính, năng lượng, bao gồm Chiến lược hợp tác năng lượng đến 2030.
Lập trường về chống khủng bố
Ấn Độ và Pakistan tiếp tục bất đồng về vấn đề khủng bố. Thủ tướng Modi kêu gọi loại bỏ "tiêu chuẩn kép", ám chỉ Pakistan bảo trợ khủng bố. Trong khi đó, Thủ tướng Sharif khẳng định Pakistan là nạn nhân của khủng bố.
Tuyên bố Bishkek khẳng định các thành viên kiên quyết chống khủng bố dưới mọi hình thức, coi "tiêu chuẩn kép" trong chống khủng bố là không thể chấp nhận, và kêu gọi cộng đồng quốc tế ngăn chặn di chuyển xuyên biên giới của các phần tử khủng bố.
