Các nhà lãnh đạo Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã nhóm họp tại Evian-les-Bains, Pháp, với trọng tâm chính là thỏa thuận giữa Mỹ và Iran cũng như cuộc xung đột Nga-Ukraine. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, chủ nhà hội nghị, cho biết ưu tiên là đảm bảo một thỏa thuận “vững chắc, nghiêm túc và được hoàn tất”.
Trong bữa trưa làm việc ngày 15/6, các nhà lãnh đạo tập trung thảo luận về việc mở lại eo biển Hormuz, bao gồm một sứ mệnh hàng hải do Pháp-Anh dẫn đầu, và xác định các tuyến năng lượng thay thế không phụ thuộc vào tuyến đường thủy này. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ “hoàn toàn mở cửa” vào thứ Sáu, thời điểm diễn ra lễ ký chính thức tại Geneva.
Thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran đã được ký kỹ thuật số hôm thứ Hai (14/6), mở ra giai đoạn 60 ngày cho các cuộc đàm phán phức tạp liên quan đến uranium làm giàu cấp độ cao của Iran và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Tổng thống Trump, người tới Pháp tối thứ Hai, đánh giá thỏa thuận Iran sẽ “mang lại nhiều thành công”.
Trước thềm hội nghị, lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Anh và Canada ra tuyên bố chung chúc mừng Mỹ, chính phủ Iran và các bên trung gian về “đột phá ngoại giao”. Họ nhấn mạnh sự cần thiết của các cuộc đàm phán chi tiết và thực thi nhanh chóng thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz cho tàu chở dầu. Tổng thống Macron cho biết Pháp và các đối tác phương Tây “sẵn sàng hành động rất nhanh” để hỗ trợ mở lại eo biển một cách hòa bình.
Về Ukraine, các nhà lãnh đạo châu Âu muốn thuyết phục Tổng thống Trump rằng các đề xuất trước đây của Mỹ về chấm dứt chiến tranh quá có lợi cho Moscow. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tham dự phiên họp đầu tiên với chủ đề “xây dựng hòa bình ở Ukraine” và có thể gặp riêng ông Trump. Ông Zelenskyy từng đề nghị gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại hội nghị, nhưng đề xuất bị Putin từ chối với lý do “vô nghĩa” nếu chưa có thỏa thuận sẵn sàng.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh Ukraine đang “giữ vững tiền tuyến và thậm chí tái chiếm một phần lãnh thổ”, đồng thời phát triển năng lực tấn công các mục tiêu chiến lược sâu trong lòng nước Nga. Bà cũng cho rằng nền kinh tế chiến tranh của Nga “chưa bao giờ yếu đến thế” dưới sức ép của các lệnh trừng phạt. Các cuộc đàm phán Nga-Ukraine vẫn bế tắc khi hai bên tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công.
Các nhà ngoại giao cho biết châu Âu muốn gửi tín hiệu sẵn sàng đối thoại với Putin nhưng đồng thời thắt chặt trừng phạt Nga và tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine, nhấn mạnh Moscow, không phải Kyiv, là bên cản trở tiến trình. Tổng thống Trump nói ông có cuộc trò chuyện tốt với cả ông Zelenskyy và ông Putin, và cho rằng cả hai đều “cởi mở để làm điều gì đó về cuộc chiến”.
