Hội chứng Havana: Bí ẩn chưa có lời giải và những cáo buộc che đậy

Hàng chục sĩ quan CIA đã bị ảnh hưởng bởi các triệu chứng suy nhược trong thập kỷ qua. Liệu chúng là kết quả của "chứng cuồng loạn tập thể"? Hay là do các cuộc tấn công bằng vũ khí năng lượng và nếu vậy, ai chịu trách nhiệm? Và liệu đã có một sự che đậy? Những câu hỏi này vẫn ám ảnh giới tình báo Mỹ và các nhà khoa học, khi hội chứng Havana tiếp tục gây tranh cãi.

Vào đầu tháng 4 năm 2019, một sĩ quan CIA đang công tác tại London bất ngờ thức giấc trong phòng khách sạn với cơn đau đầu dữ dội nhất mà ông từng trải qua. Người ông ướt đẫm mồ hôi, cảm giác như mắt đang xoay tròn trong hốc mắt. Ông cố gắng rời giường để đến phòng tắm, nhưng khả năng giữ thăng bằng biến mất. Cuối cùng, ông ngã trở lại giường và chìm vào giấc ngủ chập chờn. Sáng hôm sau, tại cuộc họp công việc, ông không thể nhớ tên đồng nghiệp, những người ông vốn quen biết. Ban đầu, ông cho rằng đó là một ca ngộ độc thực phẩm kỳ lạ. Nhưng nhiều tuần sau, các triệu chứng đáng lo ngại vẫn tiếp diễn: sương mù não, mất thăng bằng và ù tai ngày càng nặng.

Đến tháng 9, ông cảm thấy khá hơn và thực hiện chuyến công tác đến Ba Lan. Trong phòng khách sạn ở Warsaw, ông lại bị đánh thức bởi cơn đau đầu kinh hoàng, thậm chí tồi tệ hơn ở London. Ông mô tả cảm giác như "ai đó đứng trên đầu và liên tục đập gậy bóng chày vào đầu tôi". Hai giờ sau, cơn đau tái phát, và ông bắt đầu nghi ngờ đây có thể là một cuộc tấn công từ bên ngoài. Ông lê mình xuống sàn nhà và cuộn tròn, cơn đau dịu bớt phần nào. Đó là lần cuối ông trải qua cảm giác "bị tấn công", nhưng sau đó ông phải chịu đựng đau thần kinh mãn tính, mệt mỏi và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác trong nhiều năm.

Nguồn tin mô tả người đàn ông này là một sĩ quan CIA cấp cao, người mới được giao nhiệm vụ quan trọng liên quan đến các hoạt động toàn cầu chống lại Nga. Vào thời điểm đó, ông chỉ mơ hồ biết về những câu chuyện xuất hiện từ Cuba hai năm trước, về các nhà ngoại giao Mỹ tin rằng họ có thể đã bị tấn công bằng vũ khí siêu âm. Những sự việc này, khi mọi người báo cáo cảm nhận nhiều âm thanh, áp lực và đau đớn bất thường, sau đó là các triệu chứng kéo dài hàng năm, đã được đặt tên là hội chứng Havana, theo thành phố nơi các báo cáo đầu tiên xuất hiện.

Sau đó, hàng chục sĩ quan CIA trên khắp thế giới báo cáo các đợt hội chứng Havana, trong tài liệu chính thức gọi là "sự cố sức khỏe bất thường" (AHI). Nhiều người tin rằng AHI là kết quả của một chiến dịch tình báo Nga nhằm gây thương tích hoặc đe dọa các điệp viên Mỹ bằng một loại vũ khí chưa từng biết, phát ra năng lượng siêu âm hoặc vi sóng xung. Tuy nhiên, lý thuyết này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ. Một số nhà khoa học khẳng định ý tưởng về một vũ khí di động có thể gây ra những thương tích như vậy thuộc về khoa học viễn tưởng. Họ cho rằng nhiều tình trạng khác nhau có thể gây đau, chóng mặt và các vấn đề nhận thức.

Các chuyên gia khác gợi ý AHI có thể do yếu tố môi trường, độc tố hoặc thậm chí là tiếng dế kêu. Một số người trong CIA thậm chí cáo buộc những người liên quan giả bệnh để được bồi thường y tế. Những bất đồng về nguyên nhân của hội chứng Havana đã dẫn đến các cuộc tranh cãi gay gắt và rạn nứt tình bạn tại cơ quan tình báo.

Năm 2022, một hội đồng chuyên gia khoa học do chính phủ Mỹ triệu tập kết luận rằng "các dấu hiệu và triệu chứng của AHI là có thật và thuyết phục" và "có thể do các kích thích bên ngoài". Nhưng năm sau, một báo cáo được chờ đợi đưa ra đánh giá chính thức của cộng đồng tình báo Mỹ: "Tình báo hiện có liên tục chỉ ra rằng không có sự tham gia của các đối thủ Mỹ trong việc gây ra các sự cố được báo cáo". Báo cáo kết luận "rất khó có khả năng" một chiến dịch của Nga đứng sau AHI.

Tuy nhiên, bí ẩn về hội chứng Havana vẫn không chịu lụi tàn. Mùa hè năm nay, đánh giá "rất khó có khả năng" từ năm 2023 đã bị Giám đốc Tình báo Quốc gia sắp mãn nhiệm của Donald Trump bãi bỏ, với cáo buộc rằng nó dựa trên phân tích sai lệch. Hiện tại, một thập kỷ sau những báo cáo đầu tiên từ Havana, hai nhà báo của CBS, những người đã theo đuổi câu chuyện từ đầu, chuẩn bị ra mắt một cuốn sách đưa ra bằng chứng cho thấy Nga đứng sau ít nhất một số vụ việc. Cuốn sách cũng cáo buộc một số bộ phận trong chính phủ và cộng đồng tình báo Mỹ che đậy bằng chứng.

David Relman, giáo sư Stanford, người lãnh đạo hội đồng khoa học chính thức về hội chứng Havana năm 2022, nói với Guardian rằng ông tin có một nhóm nhỏ các ca AHI "có thể được giải thích hợp lý nhất bằng việc tiếp xúc với năng lượng vi sóng xung". Hội đồng của ông đã được tiếp cận hồ sơ bệnh nhân và hơn 1.000 tài liệu mật về chủ đề này. "Đối với bất kỳ người hợp lý nào xem xét tất cả bằng chứng tôi có thể thấy, nó tất yếu dẫn đến kết luận rằng có thể đã có một sự che đậy", ông nói.

Michael Rey và Oriana Zill de Granados là nhà sản xuất lâu năm cho chương trình 60 Minutes của CBS. Họ đã đưa tin về chính sách tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Cuba của chính quyền Obama năm 2015, và khi các báo cáo xuất hiện năm sau về một tình trạng bí ẩn mới ảnh hưởng đến nhân viên tại đại sứ quán mở lại ở Havana, họ đã liên lạc với một nhà ngoại giao cấp cao Mỹ từng công tác tại đó. "Tôi mong ông ấy nói: 'Đây là chuyện nhảm nhí'," Zill kể. "Nhưng ông ấy nói: 'Ồ không, điều này hoàn toàn đúng. Và tôi có thể giới thiệu các bạn với một số người từng bị ảnh hưởng.'"

Hai người đã nói chuyện với hơn một chục người trong số họ, nhưng khi họ sẵn sàng viết bài, có thêm báo cáo về các ca tương tự ở các nhà ngoại giao Mỹ tại Trung Quốc. Sau đó là những tin đồn về các địa điểm khác trên thế giới. Khi các tập đầu tiên của 60 Minutes về chủ đề này phát sóng, nạn nhân bắt đầu liên lạc với các nhà sản xuất. Nhiều nguồn tin mới là các điệp viên CIA, những người không thể nói công khai vì hầu hết chi tiết công việc của họ được xếp mật. Nhưng những người đóng quân khắp thế giới, không quen biết nhau, kể những câu chuyện giống nhau một cách đáng kinh ngạc.

Một mô hình liên kết một số ca chính: các nạn nhân bị cáo buộc đang làm việc hoặc từng làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến lợi ích của Nga. Trong một số trường hợp, địa điểm của các cuộc tấn công được cho là đáng chú ý: các đồng minh của Moscow, nơi một phần giới tinh hoa đang tìm cách cải thiện quan hệ với phương Tây. Điều này đúng ở Cuba, nơi cụm ca đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ tan băng quan hệ thời Obama, khiến giới cứng rắn trong chế độ Cuba và những người ủng hộ họ ở Moscow tức giận. Điều này cũng đúng ở Georgia, Kyrgyzstan, Serbia và Việt Nam. Một số sĩ quan CIA từng đóng tại Kyiv vào thời điểm Cách mạng Maidan 2014, bị Tổng thống Nga Vladimir Putin coi là cuộc đảo chính do Mỹ hậu thuẫn, sau đó bị AHI ở nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới.

Nguồn gốc của hội chứng Havana có từ trước Cuba. Một trường hợp nền tảng là Mike Beck, sĩ quan phản gián tại Cơ quan An ninh Quốc gia, người bị ốm khi đang làm nhiệm vụ tạm thời tại một địa điểm không được tiết lộ vào những năm 1990 để kiểm tra thiết bị nghe lén tại một cơ sở ngoại giao Mỹ. Beck mắc một dạng bệnh Parkinson hiếm gặp ở tuổi 45 và qua đời năm nay. Một tuyên bố đã giải mật của NSA, được đưa vào đơn yêu cầu bồi thường năm 2014 của ông, lưu ý rằng "có thông tin tình báo từ năm 2012 liên kết quốc gia thù địch mà ông Beck đến thăm vào cuối những năm 1990 với một loại vũ khí hệ thống vi sóng công suất cao có thể làm suy yếu, đe dọa hoặc giết chết kẻ thù theo thời gian mà không để lại bằng chứng". Quốc gia thù địch giấu tên, theo các nguồn tin, là Nga.

Các ca AHI đầu tiên trong đợt đương đại xảy ra vào cuối năm 2014, khi một số nhân viên chính phủ Mỹ tại lãnh sự quán ở Frankfurt, Đức, bị ốm. Một người được tìm thấy bất tỉnh trong cầu thang lãnh sự quán sau khi cảm thấy áp lực dữ dội đột ngột trong ngực và nghe thấy "tiếng rít the thé". Năm sau, một nhà nghiên cứu tại một viện quốc phòng Mỹ đang công tác tại vùng Balkan. Tại Belgrade, khi đến phòng khách sạn, cô cảm thấy "cảm giác chìm xuống, như thể đang ở trong thang máy đột ngột hạ xuống". Trong phòng, cô tiếp tục cảm thấy những cảm giác kỳ lạ. "Tôi có cảm giác rơi, cảm giác trọng lực kéo tôi xuống, và buồn nôn." Máy tính chính phủ của cô bị nhiễu màn hình xanh và không bao giờ hoạt động trở lại. Sau đó, cô cảm thấy yếu, khó nói rõ và phát triển cơn đau "như có mũi khoan đâm vào mắt". Cô không thể tập trung làm việc và cuối cùng phải rời công việc. Mãi sau này cô mới liên hệ sự việc với hội chứng Havana.

Nhóm bệnh nhân AHI tiếp theo bao gồm những người ở trung tâm chính sách mới của CIA về Nga. Năm 2017, khi Donald Trump nhậm chức lần đầu, cơ quan này phát động chiến dịch chống lại sự bành trướng ngày càng trắng trợn của các cơ quan tình báo Moscow. Marc Polymeropoulos, người được bổ nhiệm làm phó giám đốc hoạt động châu Âu và Á-Âu năm 2017, cho biết: "Họ muốn chúng tôi áp dụng các chiến thuật và tinh thần đã dùng trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu vào người Nga". Ông là một trong số các cựu binh đã được chuyển sang các vai trò cấp cao tập trung vào Nga.

Đầu tháng 12 năm 2017, Polymeropoulos và một giám đốc CIA cấp cao khác thực hiện chuyến công tác đến Moscow để gặp các đối tác tại SVR và FSB. Các cuộc họp chính thức diễn ra căng thẳng và không có kết quả. Một đêm, Polymeropoulos thức giấc trong phòng khách sạn. "Tôi bị chóng mặt và đau đầu dữ dội. Ban đầu tôi nghĩ là ngộ độc thực phẩm, tôi tưởng sẽ nôn và tiêu chảy, và tôi nhớ mình đã nghĩ, trời ơi, căn phòng đang quay cuồng và tai tôi ù." Khi trở về Washington, ông vật lộn với chứng đau nửa đầu dai dẳng và với cấp trên, những người khẳng định các triệu chứng của ông không liên quan đến AHI khác. Ông đã gặp nhiều bác sĩ, nhưng do tính chất mật của công việc, ông không thể chia sẻ chi tiết về nơi mình bị ốm.

Ông rời CIA năm 2019 và, thất vọng vì bị cản trở trong các yêu cầu đánh giá y tế, trở thành sĩ quan CIA đầu tiên công khai câu chuyện hội chứng Havana với tên thật, kể cho nhà báo Julia Ioffe về những gì xảy ra ở Moscow. Sự công khai sau đó khiến CIA gửi ông đến trung tâm y tế quân đội Walter Reed, nơi ông được chẩn đoán mắc chấn thương não nhẹ. Năm 2023, ông được xác nhận đủ điều kiện bồi thường theo Đạo luật Havana, đạo luật cho phép thanh toán cho "nhân viên bị chấn thương não do thù địch khi đang làm nhiệm vụ". Khoản tiền không lớn, nhưng ông coi đó là thắng lợi tinh thần sau nhiều năm đấu tranh để được công nhận.

Một giả thuyết ban đầu là AHI có thể do các nỗ lực thu thập dữ liệu thất bại – một cỗ máy được thiết kế để trích xuất dữ liệu mật từ thiết bị điện tử của điệp viên, nhưng có tác dụng phụ không may khi tăng công suất quá cao. Một số người vẫn coi đó là khả năng, mặc dù ngay cả khi thu thập tình báo là ý tưởng ban đầu, các tác động sức khỏe có hại sẽ nhanh chóng trở nên rõ ràng với người vận hành.

Một số nhà quan sát khẳng định toàn bộ khái niệm "hội chứng Havana" là một phát minh. Họ đặt câu hỏi tại sao, nếu Nga sở hữu vũ khí làm cháy não, họ không sử dụng nó rộng rãi hơn với kẻ thù. Tại sao không có nhiều báo cáo về nạn nhân phụ? Nhà xã hội học Robert Bartholomew và nhà thần kinh học Robert Baloh đồng tác giả một cuốn sách tuyên bố toàn bộ câu chuyện là trò lừa bịp – "một nghiên cứu điển hình về việc xây dựng xã hội của bệnh tâm lý tập thể" – phát sinh từ môi trường làm việc căng thẳng cao và được lan truyền bởi các nhà báo hứng thú. Douglas Fields, nhà khoa học thần kinh tế bào, tuyên bố trong một bài báo rằng các nghiên cứu y tế về bệnh nhân cho thấy thay đổi nhận thức đã sử dụng phương pháp không đáng tin cậy, và lý thuyết về vũ khí năng lượng "thách thức các định luật vật lý".

Các nhà khoa học khác, bao gồm một số người đã xem xét hồ sơ y tế của bệnh nhân, phản đối mạnh mẽ. "Sự hoài nghi ban đầu là hoàn toàn thích hợp, nhưng theo thời gian, chúng tôi bắt đầu thấy số lượng cá nhân trải qua đánh giá lâm sàng không thể giả mạo ngày càng tăng", James Giordano, giáo sư thần kinh học danh dự tại Trung tâm Y tế Đại học Georgetown, cho biết. Ông cho rằng các dấu hiệu khách quan đang xuất hiện với một mô hình rất rõ rệt, bao gồm "cảm giác lộn nhào hoặc rơi sâu sắc" cũng như áp lực ở đầu, ngực và cổ họng, và các tác động nhận thức. Ông thừa nhận tiếp xúc với hóa chất hoặc thuốc có thể gây triệu chứng tương tự, nhưng điều này sẽ thấy trên xét nghiệm máu. Yếu tố then chốt khác là khởi phát đột ngột và cảm giác về một vị trí cụ thể nơi cuộc tấn công rõ rệt nhất.

Khi chính quyền Biden nhậm chức năm 2021, giám đốc CIA khi đó, Bill Burns, và giám đốc tình báo quốc gia, Avril Haines, thề sẽ làm sáng tỏ vấn đề. Burns gặp nhiều người trong nhóm AHI, bao gồm Polymeropoulos, lắng nghe cẩn thận và hứa điều tra đầy đủ. Burns cũng sa thải giám đốc y tế của CIA, người đã khiến một số bệnh nhân AHI tức giận khi cáo buộc họ giả bệnh. Cùng năm, hơn 100 điệp viên CIA và quan chức chính phủ Mỹ khác báo cáo AHI tại nhiều địa điểm trên thế giới. Tại Vienna, có quá nhiều vụ đến mức công việc của trạm CIA gần như tê liệt và trưởng trạm bị triệu hồi. Một loạt nhân viên chính phủ cũng báo cáo sự cố trên đất Mỹ, bao gồm một số người tuyên bố bị tấn công trong khuôn viên Nhà Trắng.

Burns và Haines khởi động hai cuộc điều tra: một để xem xét lại tình báo về việc liệu có đối thủ nước ngoài đứng sau hội chứng Havana, và một triệu tập hội đồng các nhà khoa học và bác sĩ để xác định liệu một loại vũ khí có thể gây ra các triệu chứng hay không. Relman, người chủ trì hội đồng khoa học, cho biết các thành viên được tiếp cận các nghiên cứu khoa học công khai và mật về năng lượng tần số vô tuyến xung, cho thấy cơ sở khoa học đằng sau một "thiết bị" có thể gây triệu chứng AHI là hợp lý. Ông nói các nhà khoa học phản đối đơn giản là không biết về nghiên cứu công nghệ như vậy đã diễn ra trong nhiều thập kỷ ở một số quốc gia, đặc biệt là Liên Xô và sau đó là Nga.

Về kết quả y tế, Relman thừa nhận nhiều – có lẽ phần lớn – tuyên bố AHI có thể được giải thích bằng các yếu tố khác. Nhưng có hàng chục ca "bất thường ở tính riêng biệt của các đặc điểm và gần như không thể giải thích dựa trên các điều kiện y tế và môi trường đã biết". Tóm lại: sự công khai về AHI có thể đã thúc đẩy làn sóng báo cáo sai, nhưng một nhóm nhỏ ca cốt lõi có vẻ là thật.

Việc xác định ai có thể thực hiện các cuộc tấn công như vậy nằm ngoài phạm vi của Relman. Điều đó thuộc về nhóm chuyên gia thứ hai, nhóm này năm 2023 đưa ra đánh giá rằng "rất khó có khả năng" do đối thủ nước ngoài gây ra, khiến nhiều bệnh nhân AHI thất vọng. Ngay cả những người đã xem tình báo về hội chứng Havana cũng có thể bất đồng về ý nghĩa. Hai nguồn tin đưa ra cho Guardian cách giải thích hoàn toàn khác nhau về dữ liệu mật liên quan đến sự tham gia có thể của Nga.

Một nguồn nhấn mạnh việc thiếu "bằng chứng rõ ràng" – một thông tin tình báo con người hoặc bản ghi chặn cho thấy điệp viên Nga thảo luận về chương trình sử dụng năng lượng định hướng chống lại người Mỹ. Nguồn tin nói: "Mọi người đều thấy khả năng thu thập tình báo của chúng ta về Nga mạnh đến mức nào. Nếu đây thực sự là một chương trình quy mô lớn của Nga, chúng ta sẽ mong thấy điều gì đó trong một số kênh này, nhưng chúng ta không thấy." Một cựu quan chức tình báo khác phản đối: "Nếu bạn chờ đợi một bản chặn ai đó nói: 'Tên tôi là Igor và tôi sắp nhấn nút tia laser bí mật của mình' trước khi tin, điều đó có lẽ sẽ không bao giờ xảy ra. Nhưng với bất kỳ người hợp lý nào có quyền truy cập tình báo và biết cách đọc nó, dấu vết của Nga là rõ ràng."

Nếu đúng như vậy, câu hỏi đặt ra là tại sao đánh giá tình báo năm 2023 lại kết luận "rất khó có khả năng" có tác nhân nước ngoài. Vào cuối chính quyền Biden, một phiên bản điều chỉnh cho biết trong khi năm cơ quan tình báo Mỹ vẫn thấy "rất khó có khả năng", một cơ quan tin rằng có "khoảng một nửa khả năng" một tác nhân nước ngoài đã sử dụng "vũ khí mới hoặc thiết bị nguyên mẫu" trong một số cuộc tấn công. Mùa hè năm nay, cả hai đánh giá thời Biden đã bị Giám đốc Tình báo Quốc gia của Trump, Tulsi Gabbard, bãi bỏ trong một bản ghi nhớ ban hành ngay trước khi bà rời nhiệm sở. Gabbard nói các đánh giá trước đó bị ảnh hưởng bởi "loại trừ chọn lọc bằng chứng" và "xuyên tạc nguồn tin", mặc dù tuyên bố không đưa ra bằng chứng mới hoặc đánh giá sửa đổi.

Mark Zaid, luật sư đại diện cho hơn 30 bệnh nhân AHI, hoan nghênh bản ghi nhớ của Gabbard và gọi đó là bước đầu tiên để đảo ngược sự che đậy của CIA. Khi được hỏi tại sao CIA có thể thực hiện sự che đậy như vậy, Zaid gợi ý có thể để bảo vệ danh tiếng sau sự cẩu thả trước đó. "Điều này đã tích tụ đến mức cơ quan không thể để sự thật lộ ra vì nó sẽ phản ánh rất xấu về họ." Burns, trong bình luận cho cuốn sách của Rey và Zill, nói "đơn giản là không đúng khi cho rằng có 'sự che đậy' của CIA" và mô tả cuộc điều tra trước đó là "nỗ lực nghiêm túc trên toàn bộ cộng đồng tình báo".

Rey và Zill tin rằng sự che đậy được cho là kết quả của nhiều yếu tố trong nhiều năm. "Không có một cuộc họp kín nào trong phòng đầy khói thuốc dẫn đến các quyết định", Rey nói. "Có nhiều kiểu 'Đây là một rắc rối' hoặc 'Tổng thống sẽ không muốn nghe điều này'. Có chứng rối loạn chức năng quan liêu, chủ nghĩa cơ hội nghề nghiệp và những thứ cản trở điều tra đúng đắn." Một ví dụ là việc FBI cử điều tra viên hình sự, thay vì điều tra viên phản gián có quyền truy cập thông tin mật, đến Havana sau các cuộc tấn công. Một ví dụ khác là cuộc điều tra sơ khai tại trụ sở CIA cuối năm 2019, được cho là phát hiện trong một số trường hợp, điện thoại liên kết với điệp viên tình báo Nga đã ở gần các sự cố nghi ngờ hội chứng Havana, bao gồm các vụ tấn công năm đó nhằm vào sĩ quan CIA cấp cao ở London và Warsaw.

Tại London, một điện thoại khả nghi được cho là chỉ cách phòng khách sạn của ông 10 mét. Nhưng khi giám đốc CIA khi đó, Gina Haspel, được báo cáo về những phát hiện này, bà được cho là phàn nàn rằng chúng không đủ vững chắc để trình lên tổng thống, vì ông rất nhạy cảm với các vấn đề liên quan đến Nga. Rey và Zill viết: "Cuộc họp đột ngột kết thúc sau khi Haspel hét lên rằng nếu bà mang báo cáo như thế này đến Tổng thống Trump, bà sẽ bị sa thải."

Bên ngoài CIA, một số người đã phát hiện manh mối thú vị về mối liên hệ có thể giữa điệp viên Nga và AHI. Christo Grozev, nhà báo và điều tra viên đã vạch trần một số chiến dịch tình báo Nga, tuyên bố dữ liệu du lịch bị rò rỉ cho thấy ít nhất bốn điểm giao nhau giữa AHI nghi ngờ và chuyến đi của các sĩ quan thuộc Đơn vị 29155 của GRU, cơ quan tình báo quân sự Nga, nổi tiếng với chiến dịch phá hoại và ám sát ở các nước phương Tây. Ông cũng nói đã theo dấu chuyến đi của "các thành viên của một đơn vị kỹ thuật có vẻ liền kề với 29155" đến Cuba trong các cuộc tấn công ban đầu.

Có lẽ bằng chứng quan trọng nhất xuất hiện gần đây là việc chính phủ Mỹ được cho là thu được một "thiết bị kiểu hội chứng Havana" trong một chiến dịch bí mật. Được nhà báo độc lập Sasha Ingber đưa tin lần đầu năm nay, hai nguồn tin xác nhận với Guardian rằng một thiết bị đã được thu thập và đưa đến Mỹ vào cuối năm 2024 để thử nghiệm, sau khi mua từ một người bán trên dark web. Cuốn sách của Rey và Zill kể lại cuộc gặp với một người tự nhận là thành viên của nhóm bí mật thu được thiết bị. Nguồn tin nói với họ thiết bị này "di động được", phát vi sóng xung không nhiệt và được thu từ "một mạng lưới bất hợp pháp phức tạp của Nga".

Thiết bị này được cho là chưa từng được sử dụng trong một sự cố hội chứng Havana, nhưng thử nghiệm trên động vật được báo cáo cho thấy nó có thể gây triệu chứng tương tự AHI, điều này có thể chứng minh việc chế tạo thiết bị như vậy là khả thi về mặt khoa học. Điều đó sẽ làm cho lập luận về một loại vũ khí liên quan đến một số sự cố trở nên hợp lý hơn, và cũng đặt ra những câu hỏi mới đáng lo ngại. Nếu những vũ khí như vậy đã phổ biến đến mức có thể mua trên dark web, có bao nhiêu thiết bị ngoài kia và ai có thể tiếp cận chúng? Liệu AHI có thể không chỉ có một thủ phạm mà nhiều thủ phạm? Và liệu có tương lai nào những vũ khí như vậy trở thành yếu tố phổ biến trong chiến tranh? Giordano nói: "Chúng ta biết công nghệ đã đạt đến mức có thể được sử dụng theo cách vũ khí hóa. Tôi coi đó là mối đe dọa rõ ràng và hiện hữu."

Đối với những người đã có triệu chứng trong nhiều năm, việc thu được thiết bị và các đánh giá tình báo bị bãi bỏ mang lại chút hy vọng rằng một ngày nào đó họ sẽ nhận được xác nhận chính thức rằng họ đã bị một đối thủ nước ngoài nhắm tới. Với nhiều người trong số họ, việc thiếu công nhận ở quê nhà khiến họ tức giận hơn cả cuộc tấn công. Polymeropoulos nói: "Người Nga là kẻ thù của chúng ta, tôi xếp họ cùng nhóm với al-Qaida, Taliban, hoặc bất kỳ nhóm nào khác tôi từng chống lại. Tôi có muốn thấy họ bị buộc trách nhiệm không? Tất nhiên. Nhưng thực ra tôi thất vọng và cảm thấy bị phản bội nhiều hơn từ chính phủ của mình."

Cuốn sách "The Havana Syndrome" của Michael Rey và Oriana Zill de Granados được Crown Publishing phát hành tại Mỹ vào ngày 13 tháng 10 và WH Allen tại Anh vào ngày 15 tháng 10.