Harare trầm lắng trong ngày kêu gọi đình công phản đối sửa hiến pháp

Giao thông tại thủ đô Harare của Zimbabwe sáng nay thưa thớt hơn thường lệ, khi các nhóm đối lập và tổ chức xã hội dân sự kêu gọi đình công toàn quốc phản đối những sửa đổi hiến pháp gây tranh cãi. Không khí tại thành phố trở nên thận trọng với sự hiện diện dày đặc của cảnh sát tại nhiều khu vực.

Lực lượng chức năng đã phong tỏa lối vào một công viên thường đông người tụ tập, trong khi các xe phun nước được đậu tại những khu đất trống từng dùng cho các cuộc biểu tình trước đây.

Buổi sáng đầy căng thẳng

Đến khoảng 8 giờ 30 phút sáng, khu trung tâm thương mại của Harare dần hoạt động trở lại nhưng không nhộn nhịp như ngày thường. Một số cửa hàng mở cửa, trong khi nhiều cửa hàng khác vẫn đóng.

Cảnh sát đã cấm các cuộc biểu tình và chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống. Theo quy định tại Zimbabwe, mọi cuộc tụ tập công cộng đều cần được cảnh sát cho phép, và các nhóm đối lập nhiều lần chỉ trích những hạn chế này.

Khi ngày trôi qua, Harare vẫn giữ được sự bình yên dù căng thẳng âm ỉ.

Tranh cãi xoay quanh sửa đổi hiến pháp

Lời kêu gọi đình công xuất phát từ việc Quốc hội Zimbabwe thông qua và Tổng thống ký ban hành luật sửa đổi hiến pháp vào tháng 7. Những sửa đổi này dời cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo từ năm 2028 sang năm 2030, đồng thời kéo dài nhiệm kỳ tổng thống và quốc hội từ 5 năm lên 7 năm.

Đáng chú ý, các sửa đổi cũng thay đổi cách lựa chọn tổng thống trong tương lai, thay vì người dân trực tiếp bỏ phiếu, tổng thống sẽ được quốc hội bầu chọn.

Ông Emmerson Mnangagwa lên nắm quyền năm 2017 sau khi nhà lãnh đạo lâu năm Robert Mugabe bị phế truất. Ông thắng cử năm 2018 và 2023, và trước đây dự kiến rời nhiệm sở khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2028.

Các nhóm đối lập và tổ chức xã hội dân sự cho rằng những sửa đổi này có thể cho phép ông Mnangagwa ở lại nắm quyền sau năm 2028. Trong khi đó, chính phủ bảo vệ các thay đổi, gọi đây là cách giảm căng thẳng chính trị và tạo sự ổn định lớn hơn.

Tranh cãi về di sản giải phóng

Ông Godfrey Gurira, một cựu chiến binh trong cuộc chiến tranh giải phóng Zimbabwe, bày tỏ thất vọng: "Khi chúng tôi ra đi chiến đấu, chúng tôi chiến đấu cho người dân. Chúng tôi chiến đấu cho nguyên tắc một người, một phiếu. Đó là điều chúng tôi muốn thấy. Chúng tôi không chiến đấu cho một triều đại".

Đảng ZANU-PF cầm quyền đã lãnh đạo Zimbabwe từ khi độc lập năm 1980 và bác bỏ cáo buộc rằng các sửa đổi nhằm kéo dài thời gian cầm quyền của ông Mnangagwa.

Ông Farai Marapira, Giám đốc thông tin và tuyên truyền của ZANU-PF, cho rằng các thay đổi nhằm giải quyết căng thẳng chính trị liên quan đến chu kỳ bầu cử. Ông nói: "Chúng tôi nhận thấy có một chu kỳ bầu cử 5 năm, trong đó hai năm đầu tranh cãi kết quả bầu cử trước, năm thứ ba là vận động cho cuộc bầu cử tiếp theo". Ông Marapira khẳng định các thay đổi sẽ giảm các giai đoạn căng thẳng chính trị trước bầu cử. Các nhóm đối lập phản bác rằng các sửa đổi làm suy yếu trách nhiệm giải trình dân chủ.

Ngày yên ắng, tranh cãi vẫn chưa kết thúc

Lời kêu gọi đình công không gây ra sự gián đoạn trên diện rộng tại Harare. Đến chiều, thành phố dần trở lại nhịp sống thường nhật, nhiều cửa hàng mở cửa, taxi hoạt động trở lại và giao thông đông hơn.

Tuy nhiên, những sửa đổi hiến pháp vẫn là điểm nóng. Các nhóm đối lập và nhà hoạt động đang thách thức các thay đổi tại Tòa án Hiến pháp, trong khi chính phủ tiếp tục bảo vệ chúng. Cuộc tranh cãi khiến cảnh sát phải ra đường và thúc đẩy lời kêu gọi đình công vẫn chưa ngã ngũ.