Khoảng 50.000 người đã tập trung tại thủ đô Madrid hôm 2/9 trong một cuộc biểu tình lớn, trong khi hàng nghìn người khác xuống đường trên khắp Tây Ban Nha để phản đối cuộc khủng hoảng di cư đang diễn ra tại Ceuta, vùng lãnh thổ nhỏ của Tây Ban Nha nằm trên bờ biển châu Phi.
Các cuộc biểu tình diễn ra đúng dịp kỷ niệm ngày Ceuta, một ngày lễ địa phương đánh dấu sự kiện Bồ Đào Nha chiếm thành phố Bắc Phi này vào thế kỷ 15. Người biểu tình mang cờ Tây Ban Nha và cờ thành phố, hô vang các khẩu hiệu như “Trục xuất những kẻ xâm lược” và “Ceuta không bán, Ceuta phải được bảo vệ”.
Sự kiện này diễn ra hơn một tháng sau khi hơn 70.000 người di cư và xin tị nạn ồ ạt vượt biên từ Morocco vào Ceuta trong hai ngày 30 và 31/7. Theo các báo cáo ban đầu, ít nhất 80 người đã thiệt mạng trong đợt vượt biên chết chóc này.
Mặc dù nhiều người đã quay trở lại châu Phi, nhưng vẫn còn một số người ở lại. Số liệu thống kê hiện có sự khác biệt: Chính phủ Tây Ban Nha ước tính có khoảng 5.000 người, bao gồm 1.200 trẻ vị thành niên, trong khi số liệu địa phương đưa ra con số cao hơn.
Otman Ianaya, 40 tuổi, là một trong những người vẫn mắc kẹt tại Ceuta. Anh đã cùng vợ và hai con gái nhỏ bơi sang Ceuta để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. “Ở Morocco không có việc làm. Tôi muốn xây dựng một tương lai cho cuộc đời mình”, anh nói với hãng tin AFP.
Một số người di cư và xin tị nạn hiện phải ngủ trên các bãi biển ở Ceuta. Chính phủ Tây Ban Nha đã nỗ lực mở rộng nhà ở khẩn cấp và tăng ngân sách cho các dịch vụ xã hội, nhưng các nhà phê bình chỉ trích những nỗ lực này là không đáp ứng đủ nhu cầu của số lượng lớn người cần hỗ trợ.
Tình trạng căng thẳng đã dẫn đến các vụ bạo lực riêng lẻ, bao gồm đánh nhau, ném đá vào một đoàn tuần tra quân sự và các báo cáo về tấn công tình dục. Cư dân Ceuta cũng đã xô xát với cảnh sát và đốt đồ đạc của người di cư và xin tị nạn để phản đối dòng người đổ vào.
“Tình hình hỗn loạn đến mức bạn không thể ra đường”, Gema Guillen, một người biểu tình, cho biết.
Cuộc khủng hoảng tháng 7 cũng làm lộ rõ những chia rẽ chính trị. Juan Jesus Vivas, lãnh đạo vùng Ceuta, thuộc Đảng Nhân dân bảo thủ của Tây Ban Nha, gọi cuộc khủng hoảng là “hành vi vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Tây Ban Nha”. Trong khi đó, Bộ trưởng Chính sách lãnh thổ Angel Victor Torres cáo buộc phe đối lập bảo thủ và cực hữu lợi dụng cuộc khủng hoảng “để tấn công chính phủ Tây Ban Nha” thay vì giúp đỡ thành phố.
Thủ tướng Pedro Sanchez đổ lỗi cho sự gia tăng đột biến này là do phán quyết của tòa án bị hiểu sai và thông tin sai lệch trên mạng đã khuyến khích người dân vượt biên. Ông cũng cho rằng các tài khoản liên quan đến Nga và Israel đã khuếch đại các bài báo tiêu cực về cuộc khủng hoảng, nhưng không đưa ra bằng chứng, chỉ dẫn các phát hiện từ cộng đồng tình báo Tây Ban Nha. Madrid đã cam kết viện trợ 309 triệu euro (357 triệu USD) cho Ceuta.
Trong bối cảnh bế tắc, trong khi một số người di cư tìm kiếm cơ hội kinh tế, những người khác lại xin tị nạn để trốn tránh sự ngược đãi bị cáo buộc ở quê nhà. Halima Ahmed của Luna Blanca, một tổ chức phi chính phủ chuyên phân phát thực phẩm và viện trợ cho người di cư và xin tị nạn, kêu gọi sự cảm thông: “Họ là những người trong tình thế dễ bị tổn thương; chúng ta cần có một chút đồng cảm. Mọi người mệt mỏi, chán chường… nhưng điều đó không biện minh cho bất kỳ loại bạo lực nào”.
