Ngày 21/1, tàu container PanStar Acro của Hàn Quốc đã khởi hành từ cảng mới Busan để thực hiện hành trình thương mại đầu tiên qua tuyến Bắc Cực, nhằm kiểm tra tính khả thi của tuyến đường này trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Bộ Hải dương và Thủy sản Hàn Quốc, tàu đã rời cảng lúc 21h30 tối 20/1 (giờ địa phương). Hành trình dự kiến kéo dài từ 40 đến 45 ngày, đưa tàu đi qua bán đảo Kamchatka (Nga), vượt biển Bering và sử dụng tuyến Đường biển phía Bắc. Điểm dừng chân gồm Felixstowe (Anh), Rotterdam (Hà Lan) và Gdansk (Ba Lan) trước khi quay về.
Tàu PanStar Acro có sức chứa 2.758 TEU, do công ty PanStar của Hàn Quốc vận hành. Trong chuyến đi được chính phủ hậu thuẫn lần này, tàu chở 837 TEU hàng hóa, bao gồm phụ tùng ô tô, hóa chất và khoảng 100 container rỗng.
Tổng thống Lee Jae Myung đã đặt ưu tiên phát triển vận tải biển Bắc Cực, với mục tiêu biến cảng Busan thành trung tâm hàng hải toàn cầu và đưa tuyến vận tải này thành tuyến thương mại thường xuyên vào năm 2030.
Tuy nhiên, tuyến đường này đang vấp phải nhiều lo ngại. Các nhóm bảo vệ môi trường cảnh báo việc tăng cường vận chuyển qua Bắc Cực có thể đẩy nhanh quá trình tan băng, góp phần làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu. Trước đó, các hãng vận tải lớn như CMA CGM, MSC và Hapag-Lloyd đã cam kết tránh sử dụng tuyến này do áp lực từ các tổ chức môi trường.
Dự án cũng có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với các đồng minh phương Tây, vốn muốn cô lập Nga trong bối cảnh xung đột tại Ukraine. Theo Reuters, Seoul đã tham vấn với Moscow về hành trình của tàu, bao gồm cả khả năng hỗ trợ nếu tàu gặp sự cố như mắc kẹt trong băng.
Số liệu từ Trung tâm Hậu cần Bắc Cực Na Uy cho thấy, năm 2025 có 103 chuyến quá cảnh bằng 88 tàu qua tuyến này, tăng so với 97 chuyến năm 2024 và 43 chuyến năm 2022, chủ yếu từ Nga và Trung Quốc.
So với tuyến đường truyền thống qua kênh đào Suez, tuyến Bắc Cực giúp rút ngắn quãng đường khoảng 7.000 km và tiết kiệm khoảng 10 ngày di chuyển, theo Viện Chính sách Kinh tế Quốc tế Hàn Quốc.
Thứ trưởng Bộ Hải dương và Thủy sản Hàn Quốc Nam Jae-hon nhận định, tuyến này “chắc chắn sẽ trở thành phương án thay thế” cho các tuyến hàng hải qua Trung Đông, khi các căng thẳng tại khu vực này đang thúc đẩy chính phủ và doanh nghiệp tìm kiếm các tuyến vận tải mới.
Tuy nhiên, tuyến đường này chỉ khả thi trong khoảng thời gian băng tan đủ rộng, thường là mùa hè ở Bắc Cực. Nhóm môi trường Paran Ocean Citizen Science Center của Hàn Quốc cảnh báo: “Tuyến Đường biển phía Bắc ngày càng khả thi khi Bắc Cực ấm lên nhanh gấp 4 lần so với mức trung bình toàn cầu, dẫn đến suy giảm nghiêm trọng băng biển. Nhưng để tuyến này có ý nghĩa thương mại, cần thêm hiện tượng ấm lên, điều này đi ngược với các nỗ lực chống biến đổi khí hậu.”
