Hamas tuyên bố không nộp vũ khí, chỉ cảnh sát Gaza mới được mang súng

Ngày 12/6, quan chức Hamas Husam Badran, ủy viên văn phòng chính trị của phong trào, tuyên bố nhóm sẽ không giao nộp vũ khí vào thời điểm hiện tại, bất chấp các yêu cầu giải giáp liên tục. Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Al Jazeera, ông Badran cho biết số phận cuối cùng của kho vũ khí quân sự sẽ được quyết định sau các cuộc thảo luận toàn diện với các phe phái Palestine khác.

Ông Badran giới thiệu khái niệm 'hudna' (ngừng bắn dài hạn) như một giải pháp cho các cuộc đàm phán đang bế tắc. Ông nói: 'Khi Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) tiếp quản Dải Gaza, sẽ không có vũ khí nào xuất hiện trên đường phố và ngõ hẻm ngoài vũ khí chính thức của ủy ban, tức là cảnh sát Palestine. Sẽ không còn những biểu hiện vũ trang như chúng ta từng thấy ở Gaza'.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều này không có nghĩa là nộp vũ khí chính thức: 'Chúng tôi không nói về việc giao nộp; chúng tôi nói về việc vũ khí không được nhìn thấy, ngoại trừ vũ khí chính thức của cảnh sát Palestine. Chi tiết sẽ được thảo luận trong khuôn khổ quốc gia'.

Tuyên bố được đưa ra khi một nguồn tin cho biết Hamas chuẩn bị cử phái đoàn tới Cairo để nối lại đàm phán vào cuối tuần này. Trước đó, Hamas đã hoãn tham gia để yêu cầu Israel ngừng các vụ ám sát, như vụ giết hai chỉ huy quân sự Izz al-Din al-Haddad và Mohammed Odeh gần đây.

Giải giáp Hamas và rút quân Israel khỏi Gaza vẫn là những điểm mấu chốt nhất trong kế hoạch ngừng bắn do Mỹ làm trung gian từ tháng 10/2025.

Đồng thuận phe phái tại Cairo

Các cuộc họp sắp tới tại Cairo sẽ tập trung 8 phe phái Palestine chính để thống nhất lập trường quốc gia. Badran xác nhận Hamas, Jihad Hồi giáo Palestine (PIJ), Mặt trận Bình dân Giải phóng Palestine (PFLP), Mặt trận Dân chủ Giải phóng Palestine (DFLP), PFLP-GC, Sáng kiến Quốc gia, Ủy ban Kháng chiến Nhân dân (PRC) và Dòng Cải cách Dân chủ trực thuộc phong trào Fatah sẽ tham dự.

Các cuộc đàm phán nhằm cứu vãn lệnh ngừng bắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất. Badran lưu ý Israel chưa thực hiện dù chỉ 30% nghĩa vụ giai đoạn một, khiến việc chuyển sang các giai đoạn tiếp theo là bất khả thi. 'Chúng ta nói về viện trợ nhân đạo, cơ chế cửa khẩu Rafah, cơ sở hạ tầng và các vụ ám sát. Khoảng 1.000 người đã thiệt mạng. Nói Israel thực hiện dù chỉ 30% là nói quá', ông Badran nói.

Mỗi ngày chỉ có 150-250 xe tải viện trợ vào Gaza, thay vì 600 xe như thỏa thuận, trong khi cơ sở hạ tầng điện, bệnh viện và nhiên liệu bị phá hủy hoàn toàn.

Bế tắc giải giáp

Trong khi các phe phái Palestine yêu cầu thực hiện các chỉ số sinh tồn giai đoạn một, quan chức Israel và đặc phái viên Gaza của 'Hội đồng Hòa bình' do Trump thành lập, Nickolay Mladenov, lại đặt điều kiện chuyển sang giai đoạn hai là giải giáp các nhóm vũ trang.

Để phá vỡ bế tắc, ông Mladenov trình bày 'lộ trình' 15 điểm do các bên bảo lãnh ngừng bắn xây dựng. Trong cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc tháng 5/2026, ông nhấn mạnh kế hoạch dựa trên nguyên tắc có đi có lại và xác minh. 'Không nhóm vũ trang Palestine nào bị yêu cầu chuyển vũ khí cho Israel', ông nói. Việc giải giáp sẽ diễn ra dần dần, theo trình tự, do người Palestine lãnh đạo, với tất cả vũ khí chuyển cho NCAG.

Ông Mladenov cảnh báo hậu quả nghiêm trọng nếu từ chối lộ trình: 'Tài trợ tái thiết sẽ không đến nơi vũ khí chưa được hạ xuống'. Ông nói rằng nếu không có thỏa thuận, Gaza sẽ bị chia cắt, với Hamas nắm quyền kiểm soát hành chính chưa đến một nửa lãnh thổ.

Thời gian đàm phán và mở rộng của Israel

Người Palestine coi khuôn khổ 15 điểm là chiến thuật trì hoãn để Israel mở rộng chiếm đóng. Nhà phân tích chính trị Palestine Wissam Afifa nói với Al Jazeera: 'Họ chuyển từ 20 điểm của Trump sang một ô vuông mới, 15 điểm, xoay quanh một điều khoản duy nhất: giải giáp'. Ông cho rằng lực lượng kháng chiến Palestine bị dồn vào chân tường, phải nhượng bộ lớn mà không có bảo đảm thực sự.

Theo ông Afifa, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang lợi dụng đàm phán để mở rộng kiểm soát từ 60% lên 70% Gaza, trong khi các cơ chế giám sát như Trung tâm Phối hợp Dân sự-Quân sự (CMCC) đã thất bại hoàn toàn.

Rào cản Ủy ban Quốc gia

Việc mở rộng lãnh thổ của Israel làm phức tạp quá trình chuyển giao quyền lực. Người phát ngôn Hamas Hazem Qassem khẳng định nhóm sẵn sàng chuyển giao mọi trách nhiệm hành chính và an ninh cho NCAG có trụ sở tại Cairo. Tuy nhiên, NCAG đối mặt các rào cản hoạt động lớn và bị coi là 'con tin' trước áp lực của Israel.

Một thành viên NCAG giấu tên nói với Al Jazeera rằng ủy ban từ chối hoạt động sau 'Đường Vàng' do Israel kiểm soát hoặc hợp tác với các lực lượng dân quân được Israel hậu thuẫn. Ủy ban cũng sẽ không vào Gaza cho đến khi Lực lượng Ổn định Quốc tế được triển khai tại các vùng đệm ngăn cách Israel và các khu vực Palestine.

Trong bối cảnh bế tắc chính trị, thương vong dân sự tiếp tục gia tăng. Ông Mladenov thừa nhận vi phạm ngừng bắn vẫn giết chết dân thường và cản trở tiếp cận nhân đạo. Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, các hành động quân sự của Israel đã giết 933 người Palestine, làm bị thương 2.868 người, nâng tổng số người chết kể từ tháng 10/2023 lên 72.942 người, với 172.967 người bị thương.