Haiti: Vụ tấn công của băng đảng gần thủ đô khiến 47 người thiệt mạng, hàng chục người bị bắt cóc

Liên Hợp Quốc xác nhận ít nhất 47 người thiệt mạng và hơn 50 người khác bị bắt cóc khi các tay súng băng đảng tấn công cộng đồng từng được co là yên bình gần thủ đô Port-au-Prince của Haiti vào cuối tuần qua. Một thủ lĩnh băng đảng đã đe dọa sẽ giết các con tin nếu lực lượng chức năng hạ sát bất cứ thành viên nào của nhóm trong nỗ lực giành lại quyền kiểm soát khu vực Kenscoff, nằm trên đồi phía trên thủ đô.

Vụ tấn công hôm Chủ nhật đã xuyên thủng niềm tin rằng tình hình an ninh tại quốc gia Caribe này đang được cải thiện. Romain Le Cour, người đứng đầu đài quan sát Haiti thuộc Sáng kiến Toàn cầu chống Tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, nhận định: "Đây là một bài kiểm tra chính trị và an ninh lớn – đối với chính phủ, cảnh sát và cả lực lượng quốc tế."

Trong một video đăng tải trên mạng xã hội, thủ lĩnh băng đảng cảnh báo giám đốc cảnh sát quốc gia Haiti, Vladimir Paraison, không được sử dụng máy bay không người lái để trấn áp các nhóm vũ trang trong khu vực. "Paraison, nếu bất kỳ người nào của chúng tôi bị thương, tôi sẽ giết tất cả bọn họ," hắn nói, ám chỉ các con tin.

Hắn tự xưng là Izo 2, liên quan đến Izo, hay Johnson André, một trong những trùm băng đảng quyền lực nhất Haiti. Le Cour cho biết Izo 2 còn được biết đến với tên Didi và điều hành nhóm vũ trang ở Kenscoff thay mặt cũng như phối hợp với Izo và các thủ lĩnh băng đảng khác. "Hắn đang vận hành một kiểu chi nhánh nhượng quyền cho các băng đảng khác," ông nói.

Le Cour cho rằng mục đích của vụ tấn công có thể là buộc cảnh sát Haiti và lực lượng chống băng đảng do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn phải phân tán thêm nguồn lực vốn đã hạn chế. "Họ không có đủ nhân sự," ông nói. "Nếu buộc họ phải triển khai thêm quân, điều đó chắc chắn sẽ phải lấy từ các khu vực khác."

Vụ tấn công cũng có thể là một hành động phô trương sức mạnh và gửi thông điệp tới chính phủ cùng cảnh sát Haiti khi quốc gia này chuẩn bị tổ chức tổng tuyển cử vào ngày 13/12, cuộc bầu cử đầu tiên trong hơn một thập kỷ. Le Cour nhận định: "Đây là thông điệp gửi tới chính phủ và cảnh sát rằng những tuyên bố bảo vệ của họ không khớp với thực tế. Các băng đảng đang nói rằng: khi chúng tôi chọn tấn công, chúng tôi có thể và chúng tôi sẽ thành công."

Vụ tấn công lớn đầu tiên vào Kenscoff xảy ra vào tháng 1/2025 và kể từ đó có các cuộc tấn công lẻ tẻ ở vùng núi quanh trung tâm thành phố. Vụ tấn công hôm Chủ nhật là vụ lớn nhất từ trước đến nay.

Theo Văn phòng Liên hợp quốc tại Haiti (BINUH), ít nhất 5 trong số 47 người thiệt mạng là trẻ em. Thị trưởng Kenscoff, Jean Massillon, cho biết hai nhân viên chính phủ nằm trong số những người thiệt mạng, trong đó có người anh họ của ông, người từng phục vụ trong đội bảo vệ an ninh của ông.

Ông cũng cho biết các thành viên của Viv Ansanm, một liên minh băng đảng hùng mạnh mà Mỹ đã chỉ định là tổ chức khủng bố nước ngoài, đã phóng hỏa đốt 25 ngôi nhà. Massillon nói các băng đảng vẫn đang di chuyển quanh vùng ngoại vi Kenscoff: "Sự tàn bạo của tội ác này nhắc nhở chúng tôi rằng chúng tôi phải tiếp tục làm việc chăm chỉ hơn mỗi ngày để mang lại hòa bình cho cộng đồng. Tôi lạc quan rằng nhà nước sẽ tiếp tục nỗ lực để tiêu diệt các băng đảng ở Kenscoff."

Một số người sống sót cáo buộc chính phủ không cung cấp đủ sự bảo vệ trước vụ tấn công. Cảnh sát đã bác bỏ các cáo buộc này. Le Cour cho rằng nếu cảnh sát và xe bọc thép thực sự được bố trí tại Kenscoff trước vụ tấn công thì điều đó rất đáng lo ngại. "Bạn để băng đảng xâm nhập ngay cả khi mọi thứ đã sẵn sàng?" ông đặt câu hỏi.

Các tay súng hiện kiểm soát khoảng 70% diện tích Port-au-Prince và nhiều vùng đất ở khu vực trung tâm Haiti, và bạo lực băng đảng đã khiến kỷ lục 1,5 triệu người trên khắp Haiti phải di dời. Theo số liệu thống kê của Liên Hợp Quốc công bố hôm thứ Ba, hơn 3.050 người được ghi nhận thiệt mạng từ tháng 1 đến tháng 6 và 1.400 người khác bị thương.