Hạ viện Philippines sắp luận tội Phó Tổng thống Sara Duterte

Mindanao, Philippines — Hạ viện Philippines chuẩn bị tiến hành bỏ phiếu luận tội Phó Tổng thống Sara Duterte, con gái cựu Tổng thống Rodrigo Duterte, vào thứ Hai (12/5). Đây là lần thứ hai bà đối mặt với thủ tục này trong vòng hai năm.

Động thái trên là diễn biến mới nhất trong cuộc xung đột chính trị giữa gia đình Duterte và Tổng thống Ferdinand Marcos Jr, khiến Philippines chìm sâu hơn vào bất ổn chính trị giữa lúc nền kinh tế đang gặp khó khăn do khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Các cáo buộc nhắm vào bà Duterte bao gồm hai tội vi phạm hiến pháp và phản bội lòng tin công chúng liên quan đến việc lạm dụng quỹ bí mật của chính phủ, không minh bạch tài sản, nhận hối lộ và có liên quan đến lời đe dọa ám sát Tổng thống Marcos, phu nhân Liza Araneta và cựu Chủ tịch Hạ viện Martin Romualdez.

Một trong những bằng chứng gây chấn động nhất trong đơn luận tội là các giao dịch ngân hàng tư nhân trị giá hơn 110 triệu USD bị cơ quan chống rửa tiền của Philippines phát hiện và đánh dấu. “Quy mô các giao dịch này không thể giải thích hợp lý bằng thu nhập hợp pháp, tài sản kê khai hoặc hoạt động kinh doanh, nghề nghiệp của cặp vợ chồng”, nghị sĩ Terry Ridon, một trong những người đệ đơn chính, tuyên bố trên mạng xã hội X hôm 12/5. “Phiếu bỏ đầu hôm nay vì thế không chỉ là một bài tập chính trị. Đó là hành động hiến định về trách nhiệm giải trình”.

Hạ viện yêu cầu Thượng viện tuyên bố bà Duterte “có tội” với cả bốn điều khoản luận tội, đồng thời tước bỏ vị trí phó tổng thống và “cấm vĩnh viễn” bà giữ bất kỳ chức vụ nào trong chính phủ.

Để đưa vụ việc lên Thượng viện xét xử, Hạ viện cần ít nhất một phần ba tổng số phiếu ủng hộ. Theo một nghị sĩ Mindanao (khu vực ủng hộ gia đình Duterte) yêu cầu giấu tên, ngưỡng phiếu cần thiết đã đạt được từ ngày 7/5. Vị nghị sĩ này cho biết số phiếu cuối cùng có thể gần bằng lần luận tội đầu tiên năm 2025, khi Hạ viện (313 thành viên) bỏ phiếu ủng hộ với 215 phiếu.

Tuy nhiên, phán quyết luận tội lần đó sau đó bị Tòa án Tối cao Philippines hủy bỏ vì lỗi kỹ thuật. Lần này, để kết tội và cách chức bà Duterte, Thượng viện cần đạt hai phần ba tổng số phiếu ủng hộ.

Bà Duterte và Tổng thống Marcos từng liên minh chính trị trong cuộc bầu cử năm 2022, nhưng sau đó rạn nứt và dẫn đến vụ bắt giữ cựu Tổng thống Rodrigo Duterte theo lệnh của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Bà Sara Duterte đã tuyên bố ý định tranh cử tổng thống năm 2028.

Tuần trước, Ủy ban Tư pháp Hạ viện đã bỏ phiếu nhất trí 53-0, kết luận có cơ sở để tiến hành luận tội và chuyển đơn lên Hạ viện tranh luận. Ngày 7/5, phát biểu sau khi thăm cha tại The Hague (Hà Lan), bà Duterte nói: “Mọi thứ xảy ra trong cuộc đời đều do Chúa viết. Nên nếu tôi bị luận tội, đó là ý Chúa. Nếu tôi không bị luận tội, hẹn gặp lại các bạn vào ngày mai”.