Guinea-Bissau, quốc gia Tây Phi nhỏ bé, vừa trải qua cuộc trưng cầu ý dân về hiến pháp lần đầu tiên kể từ sau khi chấm dứt chế độ một đảng xã hội chủ nghĩa hơn ba thập kỷ trước. Kết quả sơ bộ cho thấy khoảng 70% cử tri đã ủng hộ những thay đổi lớn nhằm tăng cường quyền lực của tổng thống, theo công bố của giới chức nước này.
Cuộc trưng cầu diễn ra hôm Chủ nhật với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu hơn 55%, tương đương khoảng 544.060 người. Hiến pháp mới sẽ giảm số ghế trong quốc hội từ 102 xuống còn 65, đồng thời cắt giảm số đơn vị bầu cử từ 29 xuống 12. Bên cạnh đó, các quy định mới yêu cầu ứng cử viên tổng thống phải cư trú liên tục tại Guinea-Bissau ít nhất năm năm trước ngày bỏ phiếu. Động thái này được cho là nhằm vào các chính trị gia sống ở nước ngoài, những người có lượng người ủng hộ đáng kể.
Kết quả cuộc trưng cầu được kỳ vọng sẽ mở đường cho cuộc tổng tuyển cử vào tháng 12 – sự kiện mà nhiều người hy vọng sẽ giúp ổn định tình hình chính trị tại Guinea-Bissau, vốn trải qua nhiều giai đoạn bất ổn kể từ khi độc lập được quốc tế công nhận năm 1974. Quốc gia này đã chứng kiến ít nhất 10 cuộc đảo chính, một nửa trong số đó thành công.
Cuộc khủng hoảng gần đây nhất xảy ra sau cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi vào tháng 11 năm ngoái. Cả hai ứng cử viên đều tuyên bố chiến thắng và cáo buộc phe đối lập gian lận. Quân đội đã can thiệp, thành lập hội đồng chuyển tiếp do tướng Horta Inta-A Na Man, cựu tổng tham mưu trưởng, đứng đầu.
Phát biểu sau trưng cầu, ông Na Man cho biết: “Điều chúng tôi mong muốn sau cuộc trưng cầu này là để bất kỳ ai giành chiến thắng trong cuộc bầu cử đều có thể hoàn thành nhiệm kỳ mà không bị cản trở.”
Trong khi đó, ông Nelson Moreira, phó chủ tịch thứ hai của hội đồng chuyển tiếp, nhận định hiến pháp hiện hành có hiệu lực từ năm 1993 thường được coi là “nguyên nhân gây bất ổn tại Guinea-Bissau”.
Đảng đối lập chính là Đảng vì Độc lập Guinea và Cape Verde (PAIGC), vốn bị cấm đưa ứng cử viên tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2025, đã kêu gọi người ủng hộ tẩy chay cuộc trưng cầu và gọi đây là “một trò hề dân chủ”. Lãnh đạo đảng này, ông Domingos Simões Pereira, tuyên bố: “Những gì xảy ra vào ngày 30/8 là sự tiếp nối của cuộc đảo chính ngày 26/11.”
