Greenland đang thành lập một ủy ban hòa giải và sự thật xoay quanh chương trình tránh thai cưỡng bức kéo dài nhiều thập kỷ nhắm vào các bé gái và phụ nữ Inuit, sau khi hai báo cáo chuyên gia không đạt được sự đồng thuận về việc liệu hành vi này có cấu thành tội diệt chủng hay không.
Theo cuộc điều tra chung giữa Đan Mạch và Greenland được công bố năm ngoái, từ những năm 1960 đến những năm 1990, ít nhất 4.000 người Inuit tại Greenland – bao gồm cả bé gái mới 12 tuổi – đã được đặt dụng cụ tử cung (IUD) hoặc tiêm thuốc tránh thai, thường không có sự đồng thuận hoặc không hề hay biết.
Cuộc điều tra này xác định rằng hoạt động này nhằm giảm tỷ lệ sinh và quy mô gia đình, điều mà chính quyền Đan Mạch thời đó xem là cách để cải thiện mức sống cũng như điều kiện xã hội và y tế ở Greenland, một hòn đảo Bắc Cực thuộc chủ quyền bán tự trị của Đan Mạch với dân số 57.000 người.
Chính phủ Greenland đã giao cho một ủy ban bốn thành viên vào năm 2024 điều tra chiến dịch này, vốn khiến một số nạn nhân bị nhiễm trùng nghiêm trọng, sẹo ở vòi trứng hoặc phải cắt bỏ tử cung. Một số người sau đó không thể có con.
Tuy nhiên, các chuyên gia không thể đi đến kết luận nhất trí, Bộ trưởng Tư pháp Greenland Marianne Paviasen cho biết hôm thứ Sáu, khi một báo cáo nói rằng không có tội diệt chủng, trong khi báo cáo còn lại cho rằng không thể xác định được mức độ vi phạm.
“Chúng tôi không thể thay mặt chính phủ tuyên bố liệu có tội diệt chủng hay không. Đây là điều chúng tôi có thể tiếp tục tranh luận”, bà Paviasen nói.
Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen cho biết ủy ban hòa giải sẽ “không nhằm quy trách nhiệm, mà nhằm làm sáng tỏ sự thật để hướng tới hòa giải thực sự”.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết Copenhagen sẽ “xử lý quy trình chính trị cùng với chính phủ Greenland”.
Tuy nhiên, đảng Siumut của Greenland kêu gọi vấn đề diệt chủng nên được giải quyết bởi “một tòa án quốc tế có thẩm quyền và độc lập”. “Ngày nay, lẽ ra chúng tôi có thể là người Greenland nhiều hơn”, đảng này nói thêm.
Một số nạn nhân đặt câu hỏi tại sao không có người Inuit Greenland nào được bổ nhiệm làm chuyên gia, trong khi họ phải kể lại những ký ức đau thương mà ủy ban khai quật được.
“Đối với tôi, đây không chỉ là vấn đề lịch sử hay chính trị. Đó là cơ thể tôi, cuộc đời tôi và quyền tự quyết của tôi”, Henriette Berthelsen nói với hãng tin AFP. “Và một lần nữa, tôi thấy rằng những người khác sẽ điều tra và định nghĩa những gì đã xảy ra với tôi và những phụ nữ Inuit khác”, bà nói thêm.
Inger Platou, 70 tuổi, nói với Reuters rằng bà tỉnh dậy sau một ca phẫu thuật mà bà được thông báo là nhỏ, chỉ để phát hiện ra một dụng cụ tử cung đã được đặt vào người mà không có sự đồng ý của bà. “Hóa ra chúng tôi bị đối xử như động vật”, bà nói. “Không có sự đồng thuận, họ chỉ muốn ngăn phụ nữ sinh con hoặc có con. Đó là một hành động rất vô nhân đạo”.
Biến chứng từ dụng cụ này đã khiến bà không thể mang thai, bà nói.
Đan Mạch đã xin lỗi về chương trình này vào năm ngoái, với việc bà Frederiksen mô tả đó là “sự phân biệt đối xử có hệ thống” đối với người Greenland. Hôm thứ Năm, quốc hội Đan Mạch đã đồng ý rằng những phụ nữ bị ảnh hưởng bởi chiến dịch tránh thai cưỡng bức có thể yêu cầu bồi thường tối đa 300.000 crown Đan Mạch (khoảng 46.758 USD) mỗi người.
