Các quan chức cấp cao Ukraine đã tuyên bố trả lại huân chương Ba Lan sau khi Tổng thống Volodymyr Zelenskyy bị tước danh hiệu cao quý nhất của Warsaw. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh tranh cãi giữa hai đồng minh về các vụ thảm sát thời Thế chiến II.
Chánh văn phòng Tổng thống Zelenskyy, ông Kyrylo Budanov, Đại sứ Ukraine tại Warsaw, ông Vasyl Bodnar, và Ngoại trưởng Andrii Sybiha, vào ngày thứ Bảy cho biết họ sẽ từ bỏ các huân chương do Ba Lan trao tặng.
“Các dân tộc của chúng ta có mối quan hệ lâu đời và những trang sử khác nhau – vừa anh hùng vừa bi thảm,” ông Budanov đăng trên mạng xã hội. “Tuy nhiên, đây nên là dịp để suy ngẫm sâu sắc, chứ không phải là suy diễn chính trị thô thiển.”
Tổng thống Zelenskyy đã khiến nhiều người ở Ba Lan tức giận vì đặt tên một đơn vị quân đội theo tên một tổ chức bán quân sự Ukraine bị cáo buộc thảm sát người Ba Lan trong Thế chiến II.
Trong một sắc lệnh ngày 26/5, ông Zelenskyy đặt tên đơn vị quân đội là Quân đội Nổi dậy Ukraine (UPA) – tên của một nhóm hoạt động trong những năm 1940 và 1950.
Vào ngày thứ Sáu, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki thông báo sẽ tước Huân chương Đại bàng trắng của ông Zelenskyy, vốn được Tổng thống Ba Lan tiền nhiệm Andrzej Duda trao tặng năm 2023 vì những đóng góp cho an ninh, khả năng phục hồi và bảo vệ nhân quyền.
Đối với hầu hết người dân Ba Lan, “Quân đội Nổi dậy Ukraine vẫn trên hết là một tổ chức chịu trách nhiệm về những tội ác tàn bạo đối với công dân Cộng hòa Ba Lan trong Thế chiến II,” ông Nawrocki viết trên mạng xã hội, đồng thời nói thêm rằng quyết định này sẽ không chấm dứt sự ủng hộ của Ba Lan đối với Ukraine chống lại Nga.
Các quan chức Ukraine chỉ trích quyết định này là hành động tiếp tay cho Nga. Ông Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, viết trên Telegram rằng đây là “một hành động không thân thiện với người dân của chúng tôi” và là “món quà cho kẻ xâm lược Moscow, kẻ chắc chắn sẽ dùng nó chống lại cả hai nước chúng ta”.
Ngoại trưởng Sybiha gọi đây là một “sai lầm chiến lược” trong khi Đại sứ Bodnar nói điều này “đặc biệt đau đớn” khi Ukraine đang phải chống đỡ các cuộc tấn công của Nga.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, đối thủ chính trị của Tổng thống Nawrocki, kêu gọi cả hai bên “hạ nhiệt căng thẳng” trong một bài đăng trên X hôm thứ Sáu. Xung đột giữa Ba Lan và Ukraine “làm Putin thích thú và gây sốc cho các đồng minh của chúng ta,” ông nói.
UPA từng chiến đấu chống lại cả lực lượng Đức Quốc xã và Liên Xô, nhưng cũng bị cáo buộc thảm sát hàng loạt người Ba Lan trong các khu vực bị Đức Quốc xã chiếm đóng. Người Ukraine cho rằng UPA và lực lượng ngầm Ba Lan đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn và trả đũa lẫn nhau dẫn đến cái chết của thường dân Ukraine và Ba Lan.
