Giao tranh tại Mogadishu tạm lắng, chính phủ Somalia tuyên bố khôi phục trật tự

Giao tranh giữa lực lượng chính phủ và các tay súng phe đối lập tại thủ đô Mogadishu của Somalia đã lắng xuống sau hơn hai ngày, và chính phủ liên bang tuyên bố đã lập lại trật tự. Bạo lực bùng phát từ hôm thứ Tư (3/6), và đến thứ Sáu (5/6), hai quận Abdiaziz cùng Hawlwadag được chính phủ xác nhận đã trở lại yên bình.

“Lực lượng dân quân của phe đối lập đã bị tước vũ khí và giải tán, người dân đã trở lại cuộc sống thường nhật,” Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Somalia ra tuyên bố cho biết.

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ tranh chấp về việc liệu Tổng thống đương nhiệm Hassan Sheikh Mohamud có tiếp tục nắm quyền hay không. Ông khẳng định quốc hội đã gia hạn nhiệm kỳ một cách hợp pháp, trong khi phe đối lập gọi đây là hành động chiếm đoạt quyền lực. Đây là cuộc bạo động đẫm máu nhất tại thủ đô trong nhiều năm qua, với mỗi bên đều đổ lỗi cho phe kia về sự bùng phát giao tranh.

Trong gần hai ngày, tiếng súng và tiếng nổ lớn vang khắp Mogadishu. Các tòa nhà dân cư gần khu vực giao tranh cũng bị trúng đạn. Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn cho biết ít nhất 13 người thiệt mạng, 189 người bị thương, và khoảng 12.500 hộ gia đình phải sơ tán khi giao tranh lan rộng qua các quận đông dân cư. Nhiều dân thường bị mắc kẹt trong nhà.

Dù chính phủ cho rằng cuộc sống đã trở lại bình thường, các quan chức Liên hợp quốc cảnh báo tác động nhân đạo vẫn còn nghiêm trọng. Giao tranh bắt đầu gần nhà của cựu Thủ tướng Hassan Ali Khaire ở trung tâm Mogadishu, sau đó lan tới dinh thự của cựu Tổng thống Sheikh Sharif Sheikh Ahmed ở phía bắc. Cả hai đều đang dẫn đầu phe đối lập kêu gọi biểu tình và bầu cử đúng hạn.

Một cuộc biểu tình dự kiến diễn ra vào thứ Năm (4/6) đã trở thành điểm nóng khi Khaire và Sharif khẳng định quyền tổ chức biểu tình tại địa điểm do họ chọn, với đội an ninh riêng giám sát. Cuộc biểu tình cuối cùng đã không diễn ra do giao tranh. Chính phủ bác bỏ đề xuất này và cảnh báo rằng an ninh ở thủ đô vốn mong manh, hành động đó sẽ càng làm suy yếu tình hình.

Các cuộc đụng độ đã nổ ra từ thứ Tư (3/6) trong lúc căng thẳng giữa các lực lượng đối địch. Đến thứ Năm, ông Khaire đạt được thỏa thuận với chính phủ và được lực lượng an ninh chính phủ hộ tống về nhà riêng trong khu an ninh gần sân bay. Ông Sharif kháng cự thêm một ngày tại dinh thự ở quận Abdiaziz, nơi giao tranh ác liệt nhất, cho đến khi các trưởng lão bộ tộc làm trung gian đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Sau khi chính phủ tuyên bố các quận đã được dọn sạch, đoàn xe của ông Sharif cũng quay trở lại khu vực kiên cố gần sân bay. Phát biểu sau khi ra khỏi dinh thự hôm thứ Năm, ông Khaire tuyên bố: “Chúng tôi sẽ không ngừng đấu tranh cho quyền được tổ chức bầu cử tại đất nước này, càng sớm càng tốt. Chúng tôi sẽ không thỏa hiệp, không sợ hãi và không dừng lại.”

Bất ổn cũng gây thiệt hại kinh tế nặng nề. Chợ Bakara, khu chợ lớn nhất cả nước, phải đóng cửa, và đại lộ Maka al-Mukarama – trục đường chính của thủ đô – bị phong tỏa. Phó thống đốc ngân hàng trung ương ước tính thiệt hại đối với doanh nghiệp và dịch vụ vào khoảng 3,8 triệu USD, đồng thời lưu ý đây mới chỉ là con số dự báo.

Cuộc khủng hoảng này là diễn biến mới nhất trong cuộc tranh luận kéo dài về cách thức quản lý đất nước Somalia. Kể từ khi nhà nước được tái thiết vào năm 2012 sau sự sụp đổ năm 1991, các nhà lãnh đạo được lựa chọn bởi các trưởng lão bộ tộc và giới tinh hoa, thay vì bầu cử trực tiếp. Một cuộc đối đầu tương tự vào năm 2021 với cựu Tổng thống Mohamed Abdullahi Farmaajo cũng đã biến thành bạo lực.