Giáo hoàng Leo XIV ngày 25/5 (giờ Vatican) đã công bố thông điệp đầu tiên của mình, mang tên Magnifica Humanitas (Nhân văn vĩ đại), dài gần 43.000 từ, trong đó dành nhiều nội dung để cảnh báo về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
Tại Vatican, Giáo hoàng kêu gọi “giải giới” AI, cảnh báo về “một cuộc chạy đua giành các thuật toán ngày càng mạnh mẽ và các bộ dữ liệu lớn hơn” bị thúc đẩy bởi tham vọng thống trị địa chính trị hoặc thương mại. Ông nhấn mạnh: “AI phải được giải thoát khỏi những logic biến nó thành công cụ thống trị, loại trừ và chết chóc. Cũng giống như năng lượng hạt nhân, nó phải phục vụ mọi người và vì lợi ích chung”.
Giáo hoàng Leo XIV đặc biệt nhấn mạnh quyền sở hữu dữ liệu AI không được nằm hoàn toàn trong tay khu vực tư nhân. Ông kêu gọi các nhà hoạch định chính sách bảo vệ quyền lợi của người lao động, giữ trẻ em an toàn trước công nghệ, và làm hạ nhiệt sự cạnh tranh giữa các công ty AI. “Cần có sự tham gia chính trị tích cực hơn để làm chậm nhịp độ khi mọi thứ đang tăng tốc”, ông nói, đồng thời kêu gọi “các khuôn khổ pháp lý vững chắc, sự giám sát độc lập, người dùng có hiểu biết và một hệ thống chính trị không từ bỏ trách nhiệm của mình”.
Tại buổi công bố, sự kiện có sự tham gia của các chuyên gia AI, trong đó có Christopher Olah - đồng sáng lập công ty Anthropic của Mỹ. Anthropic hiện đang vướng vào tranh chấp pháp lý với quân đội Mỹ vì phản đối việc sử dụng công nghệ của mình cho chiến tranh tự động sát thương và giám sát hàng loạt.
Olah thừa nhận các công ty AI “hoạt động trong một tập hợp các động cơ khuyến khích và giới hạn, đôi khi mâu thuẫn với việc làm điều đúng đắn”. Ông hoan nghênh sự tham gia của các tổ chức như Giáo hội Công giáo để “thúc đẩy các sự kiện theo hướng tốt hơn”, đồng thời chỉ ra ba lĩnh vực cần chú ý khẩn cấp: nguy cơ mất việc làm trên diện rộng, đảm bảo lợi ích AI được mở rộng ra toàn thế giới và vấn đề giải thích các hành vi hệ thống ngày càng phức tạp.
Trong thông điệp, Giáo hoàng cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về vũ khí do AI điều khiển, cho rằng “không thể được phép giao phó các quyết định sát thương cho công nghệ”. Ông cho rằng học thuyết “chiến tranh chính nghĩa” mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đề cao đã “lỗi thời”, và “không có thuật toán nào có thể khiến chiến tranh trở nên có thể chấp nhận về mặt đạo đức”.
