Giải Nobel Kinh tế 2026 đã được trao cho hai học giả người Mỹ Robert Hall và Michael Woodford, theo công bố của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển. Giải thưởng danh giá này, tên chính thức là Giải Sveriges Riksbank về Khoa học Kinh tế tưởng nhớ Alfred Nobel, là giải Nobel cuối cùng được công bố trong năm nay.
Hai chủ nhân giải thưởng được vinh danh nhờ phát triển các mô hình kinh tế vĩ mô mới, giúp nâng cao khả năng triển khai những chính sách ổn định hiệu quả. Nhờ đó, các biện pháp tài khóa và tiền tệ có thể được sử dụng để giảm bớt những biến động gây tổn hại cho nền kinh tế.
"Công trình của các chủ nhân giải thưởng đã cung cấp cho chúng ta nền tảng lý thuyết vững chắc cho những mô hình hiện đang được các ngân hàng trung ương và chính phủ trên khắp thế giới sử dụng", John Hassler, Chủ tịch Ủy ban Giải Khoa học Kinh tế, cho biết trong một tuyên bố.
"Nhờ họ, chúng ta được trang bị tốt hơn để ứng phó với các cú sốc kinh tế, chẳng hạn như khủng hoảng năng lượng hay những thay đổi đột ngột trong mức chi tiêu của các hộ gia đình."
Trong các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970, những mô hình Keynes hiện hành dùng để xác định thời điểm và cách thức triển khai biện pháp ứng phó suy thoái hay các dao động kinh tế khác đã không còn phát huy hiệu quả. Hall và Woodford sau đó đã phát triển các công cụ mới nhằm hiểu rõ những phản ứng chính sách nào có thể mang lại hiệu quả cao nhất.
Theo viện hàn lâm, thay vì xây dựng mô hình dựa trên mối liên hệ thống kê giữa các biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, sản lượng và tiêu dùng, hai học giả chọn cách xây dựng chúng trên nền tảng vi mô. Cách tiếp cận này bao hàm sự hiểu biết về cách tổng thể các hộ gia đình và doanh nghiệp riêng lẻ tác động tới nền kinh tế thông qua hành vi của họ.
Giải Nobel Kinh tế được trao lần đầu vào năm 1969, không nằm trong năm giải thưởng nguyên gốc được tạo ra theo di chúc năm 1895 của nhà công nghiệp kiêm nhà phát minh thuốc nổ Alfred Nobel, mà do ngân hàng trung ương Thụy Điển thiết lập.
Phần lớn những người đoạt giải trước đây đến từ Hoa Kỳ. Chỉ có ba phụ nữ từng giành giải, gần nhất là Claudia Goldin vào năm 2023 với công trình về tác động của giới tính đối với tiền lương và việc làm ở Mỹ qua thời gian.
Năm ngoái, Joel Mokyr, Philippe Aghion và Peter Howitt đoạt giải nhờ công trình về "sự hủy diệt sáng tạo" và cách công nghệ, phương thức sản xuất mới có thể thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao mức sống.
Giống như các giải Nobel khác, giải Kinh tế bao gồm một bằng chứng nhận, một huy chương vàng và một tấm séc trị giá 1,2 triệu USD.
Trước đó, các giải Nobel về y học, vật lý, hóa học, văn học và hòa bình đã được công bố trong tuần trước, với luật gia Nam Phi Navi Pillay và nhà văn Canada Anne Carson nằm trong số những người đoạt giải.
