Kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh nhằm vào Iran cách đây 6 tháng, giá xăng dầu đã tăng tại ít nhất 145 quốc gia và vùng lãnh thổ, làm tăng thêm gánh nặng tài chính cho người tiêu dùng trên toàn thế giới.
Số liệu dựa trên dữ liệu của GlobalPetrolPrices, tổ chức theo dõi giá nhiên liệu tại 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mức tăng cao nhất được ghi nhận tại Myanmar, nơi giá xăng 95-octane tăng 56%, từ 0,77 USD/lít vào ngày 23/2 lên 1,20 USD vào ngày 17/8. Tiếp theo là Bhutan với mức tăng 55%, Cuba 51%, UAE 50% và Nigeria 48%.
Trong 25 quốc gia khác, chủ yếu là các nước sản xuất dầu có trợ cấp nhiên liệu lớn, giá xăng dầu không thay đổi hoặc chỉ giảm nhẹ ở mức một con số.
Chi phí nhiên liệu tăng và quãng đường di chuyển
Trước chiến tranh, giá xăng trung bình tại Mỹ là 2,94 USD/gallon (3,78 lít). Hiện giá đã tăng lên 4,09 USD/gallon, tương đương mức tăng 39%, theo dữ liệu từ AAA Fuel Prices thuộc Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA).
Chi phí tăng thêm ảnh hưởng trực tiếp đến quãng đường di chuyển của người dân. Trước chiến tranh, 50 USD tiền xăng có thể giúp một chiếc sedan gia đình di chuyển khoảng 718 km (446 dặm). Ngày nay, cùng số tiền đó chỉ đi được khoảng 536 km (333 dặm) – giảm 183 km, tức giảm 25% quãng đường.
Mức chênh lệch này khác nhau tùy thuộc vào nơi sinh sống.
Giá dầu tăng đẩy giá lương thực leo thang
Giá dầu và giá lương thực có mối quan hệ chặt chẽ. Chi phí năng lượng ảnh hưởng đến mọi khâu của chuỗi cung ứng thực phẩm, từ phân bón đến xe tải vận chuyển nông sản.
Giá dầu tăng cũng tác động trực tiếp đến chi phí vận chuyển và logistics. Theo nhà kinh tế học David McWilliams, vận tải là huyết mạch của nền kinh tế toàn cầu, và dầu mỏ chính là nguồn năng lượng cho toàn bộ hệ thống này.
Ở các quốc gia thu nhập thấp, nơi người dân chi phần lớn thu nhập cho lương thực và nhập khẩu nhiều ngũ cốc, phân bón, giá dầu tăng có thể nhanh chóng dẫn đến thiếu hụt lương thực.
Sản phẩm làm từ dầu thô và khí đốt
Dầu thô và khí đốt không chỉ được dùng làm nhiên liệu mà còn là nguyên liệu cho hàng nghìn sản phẩm tiêu dùng hàng ngày. Nhựa, bao gồm chai nước, bao bì thực phẩm, vỏ điện thoại và ống tiêm y tế, đều có nguồn gốc từ dầu thô.
Dầu thô cũng là thành phần ẩn trong các loại vải tổng hợp như polyester, nylon và acrylic, được dùng để sản xuất từ quần áo thể thao đến thảm trải sàn. Ngành mỹ phẩm cũng phụ thuộc vào dầu mỏ, với các sản phẩm như petroleum jelly (Vaseline), son môi và kem che khuyết điểm.
Các vật dụng gia đình như bột giặt, nước rửa chén và sơn cũng được sản xuất từ các sản phẩm dầu mỏ. Nguồn cung lương thực toàn cầu về cơ bản được xây dựng trên khí tự nhiên, dùng để sản xuất phân bón nhằm tăng năng suất cây trồng.
