Giá xăng dầu Mỹ khó sớm hạ nhiệt sau thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran

Thỏa thuận sơ bộ chấm dứt chiến tranh Mỹ-Israel nhằm vào Iran đã khiến giá dầu thô giảm xuống mức thấp nhất trong ba tháng, nhờ hy vọng eo biển Hormuz sắp được mở cửa trở lại. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo giá xăng tại Mỹ khó có thể giảm nhanh như Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố.

Cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng đã làm gián đoạn tuyến vận chuyển chiến lược qua eo biển Hormuz, nơi thường có khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua. Theo phân tích của Bloomberg, trong thời gian chiến tranh, trung bình chỉ có 10 tàu mỗi ngày qua lại eo biển này, so với con số 135 tàu trong điều kiện bình thường.

Ngày 23/6, giá xăng tại Mỹ vẫn ở mức trên 4 USD/gallon (3,78 lít), trung bình 4,06 USD/gallon trên toàn quốc theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA). Con số này giảm nhẹ so với mức đỉnh 4,48 USD/gallon hồi đầu tháng 5, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức 2,98 USD/gallon ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran.

Patrick De Haan, trưởng bộ phận phân tích xăng dầu của GasBuddy, cho rằng giá xăng có thể hạ nhiệt trong vài ngày tới nhờ thỏa thuận, nhưng sẽ sớm chững lại. Ông nhận định người tiêu dùng khó có thể thấy giá xăng trở về mức trước chiến tranh cho đến năm 2027, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì. "Phải mất nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, để tồn kho dầu toàn cầu phục hồi như trước chiến tranh", De Haan nói.

John Deal, giám đốc quản lý thị trường vốn của ngân hàng đầu tư Post Oak Group, chỉ ra nhiều yếu tố kìm hãm đà giảm giá: "Có nhiều tổ chức và công ty phải bổ sung lại kho dự trữ [như kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ] và thực hiện các hợp đồng đã bị đình trệ trong vài tháng qua".

Ách tắc chuỗi cung ứng

Sản lượng dầu thô đã suy giảm mạnh trong chiến tranh. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hơn 14 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 14% nhu cầu thế giới, đã bị ngừng khai thác. Việc khôi phục sản xuất cần thời gian, nhất là khi các nhà máy lọc dầu bị hư hại do chiến sự có thể mất nhiều thời gian hơn.

Mark Jones, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Rice, nhận định các nhà sản xuất có thể ngần ngại khôi phục hoàn toàn hoạt động cho đến khi thấy thỏa thuận ngừng bắn được duy trì. Thỏa thuận mở cửa eo biển có thời hạn đàm phán 60 ngày giữa hai nước.

Theo hãng tin Reuters, các nhà máy lọc dầu đóng cửa để phòng ngừa có thể đạt 95% công suất trong vòng 40-60 ngày. Tuy nhiên, tắc nghẽn tại các cảng được coi là rào cản lớn nhất. Dữ liệu vận chuyển từ Kpler cho thấy hơn 500 tàu vẫn đang chờ qua eo biển. Các tàu này cần nhiều tuần để đến đích, cập cảng và dỡ hàng.

Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đã giảm 18% kể từ khi chiến tranh bắt đầu, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983. Trong khi đó, nhu cầu nhiên liệu máy bay tăng cao trong mùa du lịch hè từ tháng 6 đến tháng 8 sẽ tiếp tục gây áp lực lên giá.

Áp lực lên giá thực phẩm

Giá cả tăng cũng ảnh hưởng đến ngân sách thực phẩm của người dân. Chỉ số giá tiêu dùng mới nhất cho thấy lạm phát của Mỹ tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu do giá nhiên liệu.

Gần một nửa lượng urê thế giới, được sử dụng trong phân bón, được sản xuất tại vùng Vịnh và vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều này khiến phân bón trở nên đắt đỏ hơn cho nông dân Mỹ. Giá cà chua, vốn đã tăng do thuế quan của ông Trump với Mexico, đã tăng 40% trong năm qua. Giá xà lách tăng hơn 16% trong tháng 5, và giá thịt bò xay tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giáo sư Jones cảnh báo giá thực phẩm khó quay đầu giảm: "Nhiều nhà bán lẻ, nhà bán buôn và nhà sản xuất sẽ giữ giá ở mức hiện tại hoặc chỉ giảm nếu buộc phải làm vậy từ góc độ doanh số". Ông so sánh với giai đoạn đại dịch COVID-19, khi các nhà bán lẻ hàng tạp hóa từng giữ giá cao sau khi các hạn chế chuỗi cung ứng đã được nới lỏng.