Giá thuê nhà tăng cao, người thuê trọ tại Iran bí lối
Maziar Motamedi
Thị trường cho thuê nhà tại Iran đang rơi vào khủng hoảng khi giá thuê tăng vọt giữa lúc lạm phát cao và nguy cơ xung đột tái diễn. Nhiều người dân, đặc biệt là tại thủ đô Tehran, đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa việc trả tiền thuê đắt đỏ hoặc chấp nhận sống xa trung tâm. Sự hỗ trợ từ chính phủ bị đánh giá là không đủ để giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở kéo dài.
Tehran, Iran – Khi Mohammad, cư dân 29 tuổi ở phía tây Tehran, gia hạn hợp đồng thuê nhà đầu tuần này, mức tăng giá không làm anh bất ngờ.
Chủ nhà đã tăng tiền thuê căn hộ 20 năm tuổi lên 230 triệu rial (khoảng 130 USD) từ mức 130 triệu rial (73 USD), trong khi giữ nguyên khoản đặt cọc 5 tỷ rial (2.800 USD theo tỷ giá hiện tại) đang mất giá nhanh.
Mức lương tối thiểu hàng tháng tại Iran hiện khoảng 90 USD, có thể lên 120 USD sau khi tính các khoản trợ cấp chính phủ, phiếu điện tử và phụ cấp kết hôn hoặc nhà ở. Phần lớn người thuê nhà được cho là sống dưới chuẩn nghèo, với thu nhập trung bình mỗi gia đình khoảng 700 triệu rial (400 USD) mỗi tháng.
“Tôi nghĩ chủ nhà vui vẻ gia hạn thêm một năm vì điều kiện thị trường, còn tôi muốn ở lại vì mức tăng có thể còn tệ hơn,” Mohammad, người làm tài xế ứng dụng gọi xe, nói với Al Jazeera.
Anh cho biết thêm khu phố của mình không bị nhắm mục tiêu trực tiếp trong các cuộc không kích mà Mỹ và Israel thực hiện cuối tháng 2, trước khi các cuộc tấn công tạm ngừng hơn một tháng trước theo thỏa thuận ngừng bắn mong manh.
Những lựa chọn thay thế giá rẻ hơn cho căn hộ 60 mét vuông (645 foot vuông) sẽ nhỏ hơn, cũ hơn hoặc nằm ở phía nam Tehran, đồng nghĩa phải đi làm thêm một giờ mỗi ngày, anh nói.
Thu nhập và chi tiêu hầu như không tương xứng đối với nhiều người Iran không sở hữu nhà, buộc họ phải trả một khoản lớn để có mái che khiêm tốn hoặc phải thỏa hiệp. Theo Trung tâm Thống kê Iran, giá thuê nhà tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng Farvardian, tháng đầu tiên của lịch Ba Tư kết thúc vào ngày 20/4.
Không có số liệu chính thức cho Tehran, nhưng báo cáo trên truyền thông địa phương và hiệp hội môi giới bất động sản cho thấy giá thuê tại thủ đô hiện cao hơn trung bình 30-40% so với năm ngoái. Các khu vực ít chịu ảnh hưởng của chiến tranh đang tăng giá nhanh hơn.
Các con số này về mặt kỹ thuật thấp hơn lạm phát so với cùng kỳ, ở mức 73% trong cùng tháng và được cho là đã tăng cao hơn trong những tuần gần đây, khi tác động của chiến tranh gây thêm căng thẳng cho nền kinh tế Iran vốn yếu kém và chịu trừng phạt.
Nhưng ngay cả trước chiến tranh, giá thuê đã bắt đầu từ mức rất cao sau nhiều năm tăng giá không kiểm soát. Tiền lương không theo kịp, khiến việc gia hạn hợp đồng hàng năm trở thành nguồn cơn lo lắng cho nhiều người.
Một nhân viên bất động sản tại Tehran nói với Al Jazeera rằng ít hợp đồng thuê nhà được ký kết hơn do bất ổn về khả năng nối lại chiến sự trong bối cảnh kinh tế suy thoái.
“Giá cả đang thay đổi lối sống trên thị trường cho thuê; tôi thấy người ta tìm bạn cùng nhà để giảm một nửa chi phí, người trở về các thành phố nhỏ hơn hoặc ngoại ô, và người chuyển về nhà cha mẹ,” nhân viên 45 tuổi cho biết. Ông nói giá mua nhà cũng tăng đáng kể, thậm chí ở một số khu vực còn cao hơn lạm phát. Giá vật liệu xây dựng tăng nhanh cũng gây sức ép lên nhà thầu, một số đã tạm dừng công việc để chờ xem chiến tranh có kết thúc không.
Đối mặt với áp lực ngân sách do các lệnh trừng phạt của Mỹ và Liên Hợp Quốc, sự hỗ trợ từ chính quyền Iran rất hạn chế. Đầu tháng này, Hiệp hội Môi giới Bất động sản Tehran dẫn lời Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao rằng hợp đồng thuê nhà hết hạn trong thời chiến có thể được tự động gia hạn tối đa hai tháng.
Chính quyền cũng đặt mức trần 25% cho tăng giá thuê hàng năm, nhưng truyền thông địa phương đưa tin con số này thực tế là mức sàn, không phải trần ràng buộc, trong các giao dịch cho thuê. Chính phủ cũng cung cấp khoản vay giúp người thuê trả tiền đặt cọc.
Số tiền vay lên tới 3,65 tỷ rial (2.050 USD) ở Tehran, giảm xuống 2,8 tỷ rial (1.582 USD) ở các tỉnh lỵ; 1,85 tỷ rial (1.050 USD) ở các thành phố khác; và 750 triệu rial (420 USD) ở các làng xã. Những con số này có thể giúp một số người thuê, nhưng thường không đủ, đặc biệt ở Tehran, nơi tiền đặt cọc gấp nhiều lần khoản vay được phân bổ cho một căn hộ gia đình ở nhiều quận.
Cứu trợ khẩn cấp có mục tiêu cũng được cung cấp cho những người mất nhà trong chiến tranh hoặc bị thiệt hại. Họ được cấp nhà tạm thời trong khách sạn bởi chính quyền Tehran hoặc cơ quan chức năng địa phương. Các hộ bị ảnh hưởng cũng đủ điều kiện nhận hỗ trợ tiền đặt cọc thuê nhà bổ sung. Các vụ ném bom có thể gây ra một số vấn đề pháp lý cho người thuê nhà bị hư hại, vì những căn nhà đó không tự động hủy bỏ nghĩa vụ thuê.
Theo hãng tin ILNA, nghĩa vụ trả tiền thuê thường vẫn còn trừ khi căn hộ có khuyết tật hoặc hư hỏng ảnh hưởng đến khả năng ở. Người thuê được khuyến khích tham khảo hội đồng giải quyết tranh chấp được thành lập để xét xử các vụ việc dân sự nếu cần.
Trong tương lai, giá nhà ở dự kiến sẽ tăng, tương tự các lĩnh vực kinh tế khác bị mắc kẹt trong tình trạng “không chiến, không hòa bình”. Hôm thứ Hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói ông đã hoãn cuộc tấn công nhằm vào Iran dự kiến vào thứ Ba theo yêu cầu của các đồng minh vùng Vịnh, nhưng cảnh báo quân đội có thể vẫn tấn công nếu không đạt được thỏa thuận.
“Chúng tôi chiến đấu, nhưng chúng tôi có vấn đề. Chắc chắn sẽ có thêm lạm phát. Những người chiến đấu phải chịu đựng khó khăn,” Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu hôm thứ Hai.
Một phụ nữ tự xưng họ Rezaei nói với Al Jazeera tại trung tâm Tehran rằng giá cả hiện tại không thể so sánh với tháng trước, và đã tăng thêm trong những ngày gần đây. “Tôi đã mua nhiều thứ tuần trước, và bây giờ giá của chúng đã tăng gấp đôi. Sức mua của tôi đã giảm ít nhất 70%; sức mua của mọi người đã giảm rất nhiều,” cô nói.
