Giá cả tại Mỹ có thực sự giảm như ông Trump từng tuyên bố?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải trên nền tảng Truth Social rằng “dầu đang chảy”, “thị trường chứng khoán đang bùng nổ, việc làm ở mức kỷ lục và giá cả đang giảm”. Những tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran vừa ký một biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.

Một số tuyên bố của ông Trump là chính xác, nhưng số khác lại gây hiểu lầm. Dưới đây là phân tích của Al Jazeera.

Thị trường chứng khoán lập kỷ lục?

Điều này đúng với chỉ số Dow Jones Industrial Average. Chỉ số này đạt mức cao kỷ lục 51.999,67 điểm vào phiên đóng cửa ngày thứ Ba nhờ triển vọng ngừng bắn và sự tăng giá của cổ phiếu SpaceX mới niêm yết. Tuy nhiên, Dow Jones đã giảm vào thứ Tư sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5%-3,75%, đóng cửa ở 51.494,99 điểm. Chỉ số này sau đó tăng 0,35% trong phiên giao dịch giữa ngày thứ Năm lên 51.671 điểm.

Trong khi đó, chỉ số Nasdaq Composite và S&P 500 đều giảm. Theo Michael Klein, giáo sư kinh tế quốc tế tại Đại học Tufts, việc thị trường chứng khoán tăng điểm không phản ánh đúng trải nghiệm của 38% người Mỹ không đầu tư vào thị trường chứng khoán. Ông nhấn mạnh: “Thị trường chứng khoán không phải là nền kinh tế”.

Giá cả có thực sự giảm?

Giá xăng tại Mỹ đã bắt đầu giảm trong vài ngày gần đây. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại các trạm bơm vào thứ Năm là 3,99 USD/gallon (3,78 lít), giảm so với mức đỉnh 4,48 USD/gallon hồi tháng 5, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức 2,98 USD/gallon vào ngày 28/2 – thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran.

Các chuyên gia cho rằng giá xăng sẽ khó giảm thêm đối với người tiêu dùng, đặc biệt khi kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983 và cần được bổ sung, trong khi các nút thắt trong vận chuyển và khai thác vẫn còn tồn tại. Tammy Kulesa, giám đốc tiếp thị sản phẩm tại Blue Yonder, nhận định: “Chi phí vận chuyển, định tuyến lại, bảo hiểm và sản xuất không trở lại bình thường ngay lập tức, nên ngay cả khi dầu ổn định, chi phí chuỗi cung ứng vẫn ở mức cao”.

Giáo sư Mark Jones từ Đại học Rice ở Texas dự báo giá xăng sẽ không quay lại mức trước chiến tranh cho đến quý cuối năm 2027. “Ngay cả khi mọi người tin rằng lệnh ngừng bắn được duy trì và không còn nguy hiểm qua eo biển Hormuz, các tàu chở dầu vẫn mất nhiều tháng để đến đích và quay lại”, ông nói.

Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ hiện ở mức 4,2%, mức tăng nhanh nhất trong ba năm, khiến giá các mặt hàng chủ lực tăng mạnh. Giá năng lượng tăng gần 8% chỉ trong hai tháng qua. Giá thực phẩm tăng 0,1% trong tháng 5 sau khi tăng 0,7% vào tháng 4, đặc biệt là các sản phẩm như bánh mỳ, ngũ cốc, đồ uống không cồn, rau củ quả.

“Người dân đang đối mặt với giá cả cao, trong khi tiền lương không tăng kịp. Sức mua thực tế đã giảm”, giáo sư Klein nói. Trước tình trạng này, chuỗi siêu thị lớn nhất nước Mỹ Kroger đã thông báo cắt giảm giá hàng nghìn sản phẩm trên toàn quốc để cạnh tranh với Costco và Walmart.

Việc làm ở mức kỷ lục?

Theo số liệu, Mỹ đã tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5. Con số cao nhất dưới nhiệm kỳ hai của ông Trump là 214.000 việc làm, ghi nhận vào tháng 3. So sánh với người tiền nhiệm Joe Biden, trung bình 300.000 việc làm được tạo ra mỗi tháng, thậm chí tháng 7/2021 có 943.000 việc làm mới, dù là do phục hồi sau đại dịch.

Dưới thời ông Trump, tăng trưởng việc làm tập trung hẹp vào một số lĩnh vực như y tế. Trung bình năm 2025, mỗi tháng chỉ có 15.000 việc làm mới. Tháng 2/2026, nền kinh tế Mỹ mất 92.000 việc làm. Tình trạng sa thải cũng gia tăng: số vụ cắt giảm nhân sự tăng 16% từ tháng 4 đến tháng 5, cao nhất kể từ tháng 5/2020, với trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những nguyên nhân chính. Khoảng 97.000 người đã mất việc trong tháng 5.

Dầu có đang chảy?

Theo Phó Tổng thống JD Vance, trong một ngày có 12,5 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thế giới. Tuy nhiên, dữ liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy số lần tàu đi qua eo biển vẫn thấp, chỉ có 6 chuyến được xác nhận vào ngày 17/6.

Khi eo biển bắt đầu mở cửa, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Hợp đồng tương lai dầu Brent giảm 0,78 USD (1%) xuống 76,51 USD/thùng trong phiên giao dịch giữa ngày. Các chuyến hàng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng được tăng cường, với một tàu của QatarEnergy đã quay trở lại Ras Laffan để chất thêm hơn 209.000 mét khối.