Ngày 27/5, một máy bay chở 300 công dân Ghana sơ tán khỏi Nam Phi do làn sóng biểu tình chống người nhập cư đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Kotoka ở thủ đô Accra. Nhóm người này, bao gồm phụ nữ và trẻ em, được chính quyền Ghana mô tả là những người hồi hương tự nguyện, không còn cảm thấy an toàn tại Nam Phi trước tình trạng bài ngoại gia tăng, dẫn đến quấy rối, mất việc làm và bạo lực.
Bộ trưởng Ngoại giao Ghana, Samuel Okudzeto Ablakwa, có mặt tại sân bay để đón đoàn. Ông tuyên bố: “Dù người Ghana ở bất cứ đâu, chúng tôi sẽ đảm bảo các bạn được bảo vệ.”
Đây là đợt hồi hương đầu tiên trong kế hoạch đưa khoảng 800 người Ghana có nguyện vọng rời Nam Phi về nước, sau các cuộc biểu tình chống nhập cư kéo dài nhiều tuần. Những người biểu tình yêu cầu thắt chặt kiểm soát “người nhập cư bất hợp pháp” và cáo buộc người nước ngoài gây ra tội phạm và thất nghiệp.
Cục Quản lý Biên giới Nam Phi cho biết khoảng 90% số người trên chuyến bay hôm 27/5 không có giấy tờ tùy thân hợp lệ, với “đa số” đã quá hạn thị thực hơn 30 ngày và “một số” quá hạn một năm hoặc hơn. Tuy nhiên, Đại sứ Ghana tại Nam Phi, Benjamin Quashie, chỉ trích tình trạng tồn đọng trong xử lý hồ sơ gia hạn giấy phép của phía Nam Phi.
Làn sóng biểu tình bài ngoại kèm theo các vụ bạo lực nhắm vào người nhập cư từ các nước châu Phi hạ Sahara. Một người Ghana hồi hương cho hãng tin Reuters biết: “Tôi hạnh phúc khi trở về nước… Sống ở đất nước người khác và bị quấy rối liên tục thật không dễ dàng.” Victor Atsu Togbe, một người khác, nói với AFP: “Những tuần qua ở Nam Phi chưa bao giờ dễ dàng với chúng tôi. Chúng tôi muốn cảm ơn chính phủ Ghana đã đưa chúng tôi ra khỏi hang sư tử.”
Các nhóm bảo vệ quyền người nhập cư cho rằng họ bị người Nam Phi đổ lỗi cho các vấn đề kinh tế của đất nước, đặc biệt là tỷ lệ thất nghiệp hơn 30%, ảnh hưởng nặng nề đến người da đen.
Đại sứ Quashie giải thích việc hồi hương nhằm giảm căng thẳng trong khi duy trì quan hệ ngoại giao bền chặt giữa hai nước. Ông nói: “Những người biểu tình nói họ muốn chúng ta hợp tác. Chúng ta phải đảm bảo những người không có giấy tờ được đưa về nước và để các thể chế hoạt động.” Ông bác bỏ đồn đoán về rạn nứt ngoại giao với Nam Phi.
Chính quyền Nam Phi đã lên án bạo lực chống lại người nước ngoài và cam kết trấn áp các cuộc tấn công bài ngoại, khẳng định những hành vi này không có chỗ đứng trong nền dân chủ hiến pháp của nước này.
