Đạo diễn người Kurd kể về trải nghiệm 'vô nhân đạo' khi bị ICE cưỡng ép cho ăn

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với The Guardian, nhà làm phim kiêm nhà hoạt động người Kurd, Gabar Choli, đã lần đầu tiên chia sẻ về quãng thời gian bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cưỡng ép cho ăn trong nhiều tháng tại trung tâm giam giữ Port Isabel ở bang Texas. Anh cho biết trải nghiệm này đã "làm anh suy sụp" cả về thể xác lẫn tinh thần.

Choli bắt đầu tuyệt thực từ ngày 24/3/2025 để phản đối điều kiện giam giữ tồi tệ và đòi được trả tự do hoặc trục xuất. Anh bị đưa đến khu giam riêng tại cơ sở do công ty tư nhân Akima Global Services điều hành. Kể từ cuối tháng 5/2025, các nhân viên bảo vệ thường xuyên xông vào phòng, vật anh xuống sàn, còng tay chân và kéo đến phòng y tế. Tại đây, họ ghì chặt anh trên giường trong khi nhân viên y tế đưa ống thông qua mũi xuống cổ họng và bơm chất dinh dưỡng vào dạ dày.

"Hai bảo vệ giữ chân tôi, hai người giữ tay, một người giữ đầu và họ nhét ống vào mũi tôi", Choli kể lại. "Không dễ dàng gì khi bị những người khỏe hơn mình vật ngã hai lần mỗi ngày. Bạn phải chịu đựng. Có 60cm ống luồn qua người và bạn cảm nhận được từng centimet."

Theo điều tra của The Guardian dựa trên nhiều trang hồ sơ tòa án và phỏng vấn các chuyên gia, Choli đã bị ICE cưỡng ép cho ăn gần 8 tháng, từ cuối tháng 5/2025 đến khi bị trục xuất về Canada vào tháng 1/2026. Anh không phải là trường hợp duy nhất; một người đàn ông Afghanistan tuyệt thực khác cũng bị cưỡng ép cho ăn tại cùng cơ sở.

Việc cưỡng ép cho ăn bị các tổ chức nhân quyền lên án là tra tấn. Choli bị viêm xoang, tổn thương thực quản, các vấn đề về dạ dày và sang chấn tâm lý. Trong một lần, anh cho biết một y tá đã "đẩy ống mạnh đến mức làm rách mũi từ bên trong", khiến anh chảy máu nhiều ngày. Anh cũng kể về việc bị tiêu chảy ngay sau khi được truyền chất dinh dưỡng, nhưng bị đưa về phòng giam không có nhà vệ sinh, khiến anh phải đại tiện lên người. "Tôi nhìn cơ thể và quần áo dơ bẩn của mình và khóc. Tôi khóc vì bị đối xử như một vật thể," anh viết trong bản tuyên bố gửi tòa án.

Các hồ sơ tòa án cho thấy Choli không có luật sư trong suốt quá trình giam giữ. Thẩm phán liên bang Rolando Olvera đã ra lệnh cưỡng ép cho ăn mà không nghe ý kiến của anh tại phiên điều trần. Yêu cầu chỉ định luật sư của Choli cũng bị bác bỏ. Theo các tài liệu ICE nộp lên tòa, các bác sĩ của cơ quan này cho rằng việc tuyệt thực của Choli là "mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và trật tự" của trung tâm, và "lợi ích công cộng được phục vụ bằng việc không cho phép nỗ lực thao túng hệ thống di trú của anh ta".

Tiến sĩ Chanelle Diaz, trợ lý giáo sư y khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Columbia, người đã xem xét hồ sơ bệnh án của Choli, nhận định: "Việc này gần như chắc chắn là tra tấn. Với trường hợp của Choli, bị ép ăn trong 8 tháng, bạn đang nói đến hơn 100 hoặc thậm chí 200 lần đặt ống thông mũi-dạ dày. Đó không phải là chăm sóc y tế, đó là tra tấn."

Bà Parveen Parmar, chuyên gia y tế của Tổ chức Bác sĩ Nhân quyền, nhấn mạnh: "Tổ chức Y tế Thế giới và các tổ chức y tế khác đã tuyên bố rằng một cá nhân có quyền quyết định tuyệt thực nếu họ còn minh mẫn. Quyền tự chủ của bệnh nhân là một trong những nguyên tắc cốt lõi của y học."

ICE và Văn phòng luật sư Mỹ khu vực Nam Texas đã không trả lời các câu hỏi cụ thể về trường hợp của Choli. Tuy nhiên, một phát ngôn viên ICE cho biết trong một tuyên bố: "ICE tôn trọng quyền từ chối điều trị y tế của mỗi cá nhân khi phù hợp. Tuy nhiên, khi tình trạng y tế của một cá nhân có nguy cơ nghiêm trọng dẫn đến tử vong hoặc tổn hại vĩnh viễn, ICE có thể tìm kiếm sự cho phép của tòa án cho các biện pháp can thiệp y tế phù hợp."

Choli kể rằng vào tháng 10 năm ngoái, đúng ngày sinh nhật của anh, một trong các bác sĩ của trung tâm và các y tá đã hát "Happy Birthday" cho anh bằng tiếng Tây Ban Nha. Anh không nhớ mình có uống chất dinh dưỡng hay bị ép ăn vào ngày đó hay không. Anh cũng kể về việc thỏa thuận với nhân viên trung tâm rằng vào mỗi thứ Sáu, anh sẽ tự uống chất lỏng dinh dưỡng nếu được phép cầu nguyện cùng các tù nhân khác, gọi đó là "những ngày bình yên".

Ngày 6/1, ICE trục xuất Choli về Canada, nơi anh đoàn tụ với anh chị em của mình. Ngày hôm sau, anh lo lắng ăn bữa ăn đặc đầu tiên sau nhiều tháng - một món salad nhỏ. Anh không sao, nhưng quai hàm đau nhức nhiều ngày. "Nghe có vẻ lạ, nhưng tôi đã phải học cách ăn lại", anh nói. "Cái giá của cuộc tuyệt thực là mạng sống của tôi. Là thận của tôi, túi mật, ruột, bàng quang của tôi... Mỗi lần tôi xoay người, tôi đều thấy đau. Nhưng đó là cái giá bạn phải trả khi đứng lên bảo vệ điều đúng đắn."

Khi được hỏi có trách Donald Trump không, Choli trả lời: "Trump chỉ là một người. Trump không ở đây tra tấn tôi." Anh cho rằng vấn đề nằm ở cách đối xử chung với người nhập cư và người tị nạn của chính quyền Mỹ.