Đại học Bỉ đình chỉ học giả Mỹ đứng đầu cáo buộc đạo văn nhắm vào Jason Arday

Đại học Ghent của Bỉ vừa đình chỉ một học giả người Mỹ, người từng khởi xướng các cáo buộc đạo văn nhằm vào Jason Arday, cựu giáo sư da màu của Đại học Cambridge, người đã qua đời hồi tuần trước trong bối cảnh bị soi xét mà nhiều người gọi là "phân biệt chủng tộc".

Nathan Cofnas, nhà nghiên cứu tự nhận là "người theo chủ nghĩa hiện thực chủng tộc", cũng chính là người từng bị Cambridge sa thải vào năm 2024 vì quan điểm về chủng tộc, đã đăng trên X hôm thứ Năm: "Tôi vừa bị đình chỉ bởi Đại học Ghent. Họ gần như chắc chắn sẽ sa thải tôi."

Trong một tuyên bố, Đại học Ghent xác nhận đã mở cuộc điều tra kỷ luật sơ bộ đối với một nhà nghiên cứu sau tiến sĩ liên quan đến vụ việc của Arday, đồng thời cho biết đã đình chỉ nhân viên này như một biện pháp phòng ngừa. Trường nhấn mạnh nguyên tắc "tôn trọng nhân phẩm và chống phân biệt đối xử".

Hiệu trưởng Petra De Sutter và Phó hiệu trưởng Herwig Reynaert của trường cho biết trong một tuyên bố chung: "Chúng tôi coi trọng tự do học thuật và tranh luận học thuật cởi mở, ngay cả khi quan điểm gây tranh cãi. Tuy nhiên, sự tự do đó không phải là vô hạn. Nó đi kèm với trách nhiệm và có thể bị giới hạn để bảo vệ quyền lợi của người khác."

Vụ việc bắt nguồn từ những cáo buộc đạo văn nhằm vào Jason Arday, người từng trở thành giáo sư da màu trẻ nhất trong lịch sử Đại học Cambridge khi được bổ nhiệm năm 2023. Arday bị cáo buộc đạo văn trong một phần luận án tiến sĩ và phóng đại một số thành tích cá nhân. Ông qua đời hôm thứ Sáu tuần trước ở tuổi 41, vài ngày sau khi từ chức vào ngày 5/8, trong thư từ chức có viết rằng ông đã "đạt đến giới hạn chịu đựng của bất kỳ ai".

Trước đó, các mối lo ngại về đạo văn liên quan đến Arday đã xuất hiện từ nhiều năm trước nhưng không đi đến đâu, khi một phóng viên từng từ bỏ việc điều tra sau khi ông này đe dọa hành động pháp lý. Tuy nhiên, vào tháng trước, Cofnas công khai tuyên bố tìm thấy nhiều trường hợp đạo văn trong các công trình của Arday, khiến vụ việc lan rộng trên truyền thông Anh và Mỹ.

Truyền thông Anh và các nhà bình luận phe cánh hữu đã nhân cơ hội này để cho rằng Arday đã được hưởng lợi không công bằng từ các chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI). Cofnas, một nhà phê bình thẳng thắn về DEI, cho rằng trí thông minh khác nhau giữa các nhóm chủng tộc và từng viết rằng trong một chế độ nhân tài thực sự, các trường đại học hàng đầu như Harvard hay Cambridge sẽ khó có giáo sư da màu.

Cái chết của Arday đã làm dấy lên các cuộc biểu tình chống phân biệt chủng tộc tại London và các thành phố khác, khi hàng chục nghìn người đổ ra đường tưởng niệm ông và chỉ trích giới truyền thông vì đã gây sức ép quá mức. Nhà học thuật Oxford Sneha Krishnan từng viết trên Al Jazeera: "Sự quấy rối và cái chết của Arday không phải là chuyện cá biệt: chúng là một vụ giết người có tổ chức của một hệ thống thấm đẫm phân biệt chủng tộc chống người da màu."

Đại học Ghent cho biết đang "đánh giá" liệu có đủ căn cứ để tiến hành thủ tục kỷ luật chính thức trong vụ việc này hay không và cam kết xem xét các tuyên bố gần đây liên quan một cách hết sức nghiêm túc.