Một tòa án đặc biệt do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn tại Cộng hòa Trung Phi (CAR) đã bắt đầu phiên xét xử vắng mặt cựu tổng thống François Bozizé vì các tội ác chống nhân loại, bao gồm giết người, mất tích cưỡng bức, tra tấn và hãm hiếp.
Bozizé, người lên nắm quyền qua một cuộc đảo chính năm 2003 và bị lật đổ 10 năm sau bởi phe nổi dậy, đã sống lưu vong tại Guinea-Bissau từ tháng 3/2023. Ba cựu sĩ quan quân đội cấp cao của ông, gồm Eugene Barret Ngaikosset, Vianney Semndiro và Firmin Junior Danboy, đang bị tạm giam trước xét xử ở CAR.
Phiên tòa được tổ chức tại thủ đô Bangui bởi Tòa án Hình sự Đặc biệt (SCC), một cơ quan tài phán hỗn hợp gồm thẩm phán CAR và nước ngoài.
Năm 2024, SCC đã phát lệnh bắt quốc tế đối với cựu tổng thống này trong khuôn khổ điều tra các tội ác chống nhân loại do Lực lượng Bảo vệ Tổng thống của Bozizé thực hiện tại một nhà tù dân sự và một trung tâm huấn luyện quân sự tại thị trấn Bossembele thuộc miền trung đất nước.
Các thẩm phán kết luận rằng có “bằng chứng nghiêm trọng và nhất quán chống lại Bozizé, có khả năng dẫn đến trách nhiệm hình sự của ông với tư cách là cấp trên trực tiếp và lãnh đạo quân sự”.
SCC chịu trách nhiệm điều tra tội ác chiến tranh xảy ra từ năm 2003 tại CAR, quốc gia đã trải qua nhiều làn sóng xung đột vũ trang và chế độ cứng rắn kể từ khi giành độc lập từ Pháp năm 1960.
Cuộc lật đổ Bozizé năm 2013 bởi liên minh nổi dậy chủ yếu là người Hồi giáo mang tên Seleka đã châm ngòi cho nội chiến ở CAR, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Bozizé thành lập các nhóm vũ trang do người Cơ đốc giáo và tín đồ vật linh thống trị, được gọi là Anti-balaka, nhằm cố gắng giành lại quyền lực.
Bản thân Bozizé chạy trốn tới Cameroon qua Cộng hòa Dân chủ Congo, nhưng trở về CAR năm 2019 để tuyên bố ứng cử trong cuộc bầu cử sắp tới. Tòa án Hiến pháp phán quyết rằng ông không đáp ứng yêu cầu “đạo đức tốt” vì các tội ác chống nhân loại bị cáo buộc.
Cuối năm 2020, ông tiếp quản một liên minh nổi dậy mới mang tên Liên minh Những người Yêu nước vì Thay đổi, đe dọa quyền lực của Tổng thống Faustin-Archange Touadéra, trước khi Nga triển khai hàng trăm lính đánh thuê từ tập đoàn tư nhân Wagner, giúp chính phủ đẩy lùi liên minh này.
Bozizé trốn lưu vong, đầu tiên là tại Chad láng giềng, sau đó tại Guinea-Bissau, quốc gia không cho phép dẫn độ.
