Cựu giám đốc an ninh bang Sinaloa của Mexico, ông Gerardo Merida Sanchez (66 tuổi), đã bị cơ quan chức năng Mỹ bắt giữ hôm 11/5 tại bang Arizona và được chuyển đến New York. Ông dự kiến ra tòa liên bang ở Manhattan vào ngày 14/5 và hiện bị giam tại trung tâm tạm giam liên bang ở Brooklyn.
Theo hồ sơ tòa án được công bố vào tối 14/5, ông Merida Sanchez và cựu Thống đốc bang Sinaloa Ruben Rocha bị truy tố hôm 29/4 tại tòa án liên bang Manhattan với cáo buộc âm mưu cùng lãnh đạo băng đảng ma túy Sinaloa để nhập khẩu lượng lớn ma túy vào Mỹ, đổi lại sự ủng hộ chính trị và hối lộ. Theo cáo trạng, ông Merida Sanchez đã nhận hơn 100.000 USD tiền hối lộ mỗi tháng từ Los Chapitos, phe phái quyền lực của băng đảng do các con trai của trùm ma túy Joaquin “El Chapo” Guzman lãnh đạo, để bảo vệ các hoạt động của nhóm này.
Nhà chức trách cáo buộc ông Merida Sanchez đã sử dụng vị trí của mình để che chở các hoạt động buôn bán ma túy của nhóm, ra lệnh cho cảnh sát không bắt giữ các thành viên Los Chapitos, đồng thời nhắm vào các băng nhóm tội phạm đối thủ. Ngoài ra, ông còn bị cáo buộc tiết lộ thông tin tình báo nhạy cảm cho băng đảng, bao gồm cảnh báo trước về các cuộc điều tra và cuộc đột kích vào các phòng thí nghiệm ma túy và kho chứa. Trong một trường hợp vào năm 2023, nhà chức trách cho biết ông đã báo trước cho nhóm này về ít nhất 10 cuộc truy quét, giúp các thành viên di chuyển nhân sự, ma túy và thiết bị trước khi lực lượng an ninh tới.
Vụ án này đánh dấu sự leo thang đáng kể trong chiến dịch trấn áp các băng đảng ma túy Mexico của Mỹ, mở rộng điều tra từ các tổ chức tội phạm sang các nhân vật chính trị bị cáo buộc hợp tác với mạng lưới buôn bán ma túy. Ông Rocha, thành viên đảng Morena của Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, đã phủ nhận các cáo buộc và tạm thời rời nhiệm vụ vào ngày 2/5, xin nghỉ phép 30 ngày. Bà Yeraldine Bonilla Valverde được bổ nhiệm làm quyền thống đốc. Tổng thống Sheinbaum tuyên bố chính phủ sẽ không bảo vệ bất kỳ ai phạm tội, nhưng cho rằng các cáo trạng của Mỹ có động cơ chính trị. Bà nói: “Nếu không có bằng chứng rõ ràng, rõ ràng mục tiêu của các bản cáo trạng này của Bộ Tư pháp là chính trị.”
Những diễn biến mới nhất trùng với sự thay đổi cứng rắn trong chính sách chống ma túy của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Theo báo The New York Times, các công tố viên liên bang đã được chỉ thị tuần này xem xét việc sử dụng “các đạo luật liên quan đến khủng bố” đối với các quan chức Mexico bị nghi ngờ liên quan đến buôn bán ma túy, một động thái dự kiến sẽ gây thêm căng thẳng cho quan hệ Washington-Mexico. Báo này đưa tin chỉ thị này diễn ra sau quyết định của ông Trump đầu năm nay chỉ định một số băng đảng ma túy châu Mỹ Latinh là “tổ chức khủng bố”, nằm trong chiến lược mở rộng cũng như tăng cường các hoạt động quân sự nhằm vào nghi phạm buôn bán ma túy ở Biển Caribe và Thái Bình Dương.
