Cựu Chánh văn phòng Tổng thống Zelenskyy hầu tòa vì nghi rửa tiền

Andriy Yermak, cựu Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, đã xuất hiện trước tòa sau khi các công tố viên đề nghị bắt giữ ông với cáo buộc liên quan đến âm mưu rửa tiền trị giá nhiều triệu đô la Mỹ.

Các công tố viên cáo buộc rằng ông Yermak, 54 tuổi, đã chuyển khoảng 460 triệu hryvnia Ukraine (tương đương 10,5 triệu USD) vào dự án phát triển khu biệt thự cao cấp Dynasty ở Kozyn, gần thủ đô Kyiv. Các nhà điều tra nghi ngờ rằng số tiền sử dụng trong dự án có thể có nguồn gốc từ tham nhũng liên quan đến Energoatom, công ty năng lượng hạt nhân nhà nước của Ukraine.

Bên công tố đã yêu cầu tòa án áp dụng biện pháp tạm giam đối với Yermak, với mức tiền bảo lãnh 180 triệu hryvnia Ukraine (4 triệu USD). Ông Yermak phủ nhận các cáo buộc này. Phiên xử dự kiến sẽ tiếp tục vào thứ Tư.

“Thông báo tình nghi là vô căn cứ,” ông Yermak viết trên Telegram sau phiên điều trần thứ Ba. “Là một luật sư với hơn 30 năm kinh nghiệm, tôi luôn tuân thủ pháp luật. Và bây giờ, tôi sẽ bảo vệ quyền lợi, danh tiếng của mình theo cách tương tự.” Trước đó, trong giờ nghỉ giải lao, ông nói với các phóng viên: “Tôi chỉ sở hữu một căn hộ và một chiếc xe hơi.”

Vụ việc là một phần của chiến dịch chống tham nhũng lớn hơn, có tên mã “Midas”, do Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng chuyên trách (SAPO) dẫn đầu. Chiến dịch được công bố vào tháng 11 năm ngoái, khi Timur Mindich, một cựu cộng sự kinh doanh của ông Zelenskyy, bị cáo buộc tổ chức âm mưu hối lộ 100 triệu USD tại Energoatom. Ông Mindich, người phủ nhận các cáo buộc, đã trốn sang Israel.

Các công tố viên cho biết ông Mindich và một số quan chức cấp cao khác, bao gồm cựu Phó Thủ tướng Oleksii Chernyshov, bị “dính líu” trong vụ Dynasty. Họ cũng cho biết Rustem Umerov, người đứng đầu Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine và là nhà đàm phán chính trong các nỗ lực hòa bình do Mỹ dẫn đầu với Nga, đã bị thẩm vấn và là nhân chứng trong vụ án này.

Ông Yermak, từng là nhà sản xuất phim, đã giúp Zelenskyy từ một tổng thống hư cấu trên truyền hình trở thành lãnh đạo quốc gia trong thời chiến, từ chức Chánh văn phòng vào tháng 11 sau khi các nhà điều tra khám xét nhà riêng của ông liên quan đến cuộc điều tra Energoatom. Lãnh đạo NABU, Semen Kryvonos, xác nhận hôm thứ Ba rằng Tổng thống Zelenskyy không phải là đối tượng của bất kỳ cuộc điều tra nào. Tổng thống đương nhiệm không thể bị điều tra theo luật.

Ông Zelenskyy chưa có bình luận công khai về các cáo buộc đối với cựu trợ lý của mình. Một cố vấn thông tin cho biết hôm thứ Hai rằng còn quá sớm để bàn về vấn đề này. Các cáo buộc mới xuất hiện trong bối cảnh Ukraine vẫn phụ thuộc vào viện trợ tài chính quan trọng từ phương Tây, vốn gắn liền với các cải cách chống tham nhũng. Nỗ lực hòa bình do Mỹ hậu thuẫn đang bị đình trệ trong năm thứ năm của cuộc xâm lược Nga.

Chính phủ Ukraine năm ngoái đã cố gắng tước bỏ quyền độc lập của NABU và SAPO, những cơ quan được thành lập sau cuộc nổi dậy ủng hộ dân chủ năm 2014. Động thái này đã gây ra các cuộc biểu tình hiếm hoi thời chiến chống chính phủ và buộc ông Zelenskyy phải rút lại quyết định sau khi bị Liên minh châu Âu, nhà tài trợ tài chính và quân sự chủ chốt của Kyiv, chỉ trích.

Một số nhà lập pháp, bao gồm cả thành viên của đảng cầm quyền Đầy tớ của Nhân dân (Servant of the People) của ông Zelenskyy, nhìn thấy tia hy vọng trong vụ án chống lại Yermak, cho rằng đó là một tín hiệu khuyến khích về nỗ lực chống tham nhũng của Ukraine. “Các đối tác thấy rằng Ukraine có một hệ thống chống tham nhũng độc lập đang thực hiện chức năng của mình,” ông Oleksandr Merezhko, chủ tịch ủy ban đối ngoại quốc hội, nói.

Tỷ lệ ủng hộ công khai dành cho ông Zelenskyy vẫn tương đối ổn định trong những tháng gần đây, bất chấp sự chú ý tập trung vào tham nhũng. Khoảng 58% người Ukraine tin tưởng tổng thống, theo Viện Xã hội học Quốc tế Kyiv hôm 4/5. Tuy nhiên, một cuộc thăm dò hôm 6/5 cho thấy 54% người dân cho rằng tham nhũng là mối đe dọa lớn hơn đối với sự phát triển của Ukraine so với cuộc chiến của Nga, khi được lựa chọn giữa hai vấn đề.