Cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng tồi tệ tại nơi trú ẩn của dân thường chạy nội chiến Sudan

Tình trạng nhân đạo tại thành phố El Obeid của Sudan và hai trại tị nạn ở vùng ven đang ngày càng tồi tệ, khi những người dân phải rời bỏ nhà cửa do giao tranh giữa Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) và lực lượng bán quân sự Hỗ trợ Nhanh (RSF) vẫn tiếp tục đổ về từ các vùng nông thôn xung quanh.

Theo Liên Hợp Quốc, hơn 15.000 gia đình đã đến thành phố này kể từ giữa tháng 7, nâng tổng số người đến trong nửa đầu năm lên hơn 200.000 người, dựa trên số liệu của chính phủ được tổ chức Save the Children trích dẫn.

“Tình hình rất khắc nghiệt và đang xấu đi khi El Obeid tiếp nhận người di dời nội địa (IDP) hàng ngày… Thành phố quá tải một cách đáng kinh ngạc,” Maryam, một tình nguyện viên nhân đạo giấu tên vì lý do an toàn, cho biết. Những người mới đến đi bộ, hầu như không mang theo gì, bà nói: “Họ cũng thiếu lương thực và chắc chắn bị chấn thương tâm lý.”

El Obeid, thủ phủ tỉnh Bắc Kordofan, từng là nơi sinh sống của khoảng 500.000 người trước khi chiến tranh nổ ra hơn ba năm trước. Trong khi nhiều người mới đến được hòa nhập vào thành phố, hàng chục nghìn người khác đang sống trong hai trại lều chính. Theo phân tích dữ liệu vệ tinh của Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Nhân đạo Yale, 800 lều mới đã xuất hiện tại một trong các trại từ ngày 4 đến 25 tháng 8.

“Trong chuyến thăm, tôi thấy 450 người từ các ngôi làng xung quanh đến chỉ trong buổi sáng hôm đó,” Paul Byars, giám đốc quốc gia Sudan của Hội đồng Người tị nạn Đan Mạch, người có mặt tại El Obeid tuần trước, cho biết. “Ước tính của chính quyền là chính xác, 85% trong số họ là phụ nữ và trẻ em. Phần lớn đàn ông ở lại vì đây là thời điểm duy nhất để làm nông.”

Nội chiến bùng phát tại thủ đô Khartoum của Sudan, cách El Obeid khoảng 400 km về phía đông bắc, vào ngày 15/4/2023, khi cuộc tranh giành quyền lực giữa quân đội và RSF leo thang thành xung đột vũ trang. Kể từ đó, khoảng 11,3 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa, chiếm hơn một phần năm dân số. Một số khu vực, bao gồm El Obeid và vùng phụ cận, đang có nguy cơ xảy ra nạn đói.

Ước tính số người thiệt mạng trong cuộc chiến dao động từ hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn người. Hơn 10.000 người được cho là đã bị RSF sát hại tại El Fasher trong hai ngày khi lực lượng này chiếm thành phố ở vùng Darfur, miền Tây Sudan, vào tháng 10/2025 sau một cuộc bao vây kéo dài 18 tháng.

Một loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) của RSF nhằm vào El Obeid và các khu vực lân cận hồi tháng 6 đã khiến Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng thành phố này có thể đối mặt với viễn cảnh lặp lại những gì đã xảy ra tại El Fasher. Số vụ tấn công đã giảm sau đó. Quân đội cũng đã chiếm lại một tuyến đường quan trọng dẫn về phía bắc tới Khartoum vào cuối tháng 7, ít nhất là gỡ bỏ một phần nguy cơ bị bao vây. Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng drone vẫn gây thương vong cho dân thường, trong khi bạo lực vẫn lan rộng ở các khu vực xung quanh, khiến người dân dồn về thành phố.

Gần đây, các tình nguyện viên tại El Obeid đã chú ý đến nhiều hơn các cuộc tấn công "double-tap" bằng drone, khi một chiếc drone thứ hai bám theo chiếc đầu tiên để nhắm vào lực lượng cứu hộ tại hiện trường, Maryam cho biết. "Thật khó khăn, rất khó khăn khi sống trong cảnh này, nghe thấy âm thanh một chiếc drone đánh trúng nơi nào đó. Điều đó rất đáng lo ngại."

Cuộc nội chiến Sudan hiện bị chi phối bởi drone, chiếm một nửa trong tổng số các vụ việc bạo lực, tăng từ mức 4% khi chiến tranh mới bắt đầu, theo Nohad Eltayeb, người theo dõi Sudan cho tổ chức giám sát xung đột Acled. Cả hai bên đều sử dụng drone, nhưng việc RSF sử dụng trở nên biến động hơn kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu làm gián đoạn các tuyến tiếp tế từ tháng 2, bà nói. "Họ dựa vào các cuộc tấn công ít hơn nhưng có chủ đích rất cao."

Từ đầu năm đến nay, có 322 vụ bạo lực ảnh hưởng đến dân thường tại vùng Kordofan rộng lớn, so với 388 vụ trong cả năm 2025, theo dữ liệu của Acled. Trong khi RSF chịu trách nhiệm cho một nửa số vụ đó, SAF cũng gây thương vong cho dân thường. Ngày 10/8, quân đội và một lực lượng dân quân đồng minh đã giết chết 5 dân thường và làm bị thương 10 người cách El Obeid khoảng 100 km về phía đông bắc, theo tổ chức phi chính phủ Emergency Lawyers.

Do các mối đe dọa đối với xe tải vận chuyển, giá lương thực đã tăng vọt. Tại Bắc Kordofan trong tháng 7, theo dữ liệu của Chương trình Lương thực Thế giới, một lít dầu lạc có giá 17.000 bảng Sudan (khoảng 21 bảng Anh), tăng từ 13.000 bảng hồi tháng 6 và 7.700 bảng một năm trước. Giá bột mì, thịt dê và thịt cừu cũng đã tăng hơn gấp đôi trong năm qua.

Trong khi đó, cơ sở hạ tầng điện và nước của El Obeid vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau các cuộc tấn công bằng drone của RSF hồi tháng 6. Esperanza Santos, điều phối viên khẩn cấp tại Sudan của tổ chức Médecins Sans Frontières, cho biết nguồn nước chính ở phía bắc thành phố đã bị hư hại nghiêm trọng và chưa được sửa chữa. Các đường ống nước trong thành phố cũng bị ảnh hưởng, khiến cả bệnh viện và các trại IDP phải phụ thuộc vào xe bồn chở nước, nhưng lượng nước này không đủ.

Điều kiện trong các trại cũng rất kém, Santos nói. "Về vệ sinh, tình trạng rất tệ. Không đủ nhà tiêu cho người dân - hơn 100 người mới có một nhà tiêu. Về cơ bản, mọi người phải phóng uế bừa bãi."

Maryam cho biết các tình nguyện viên địa phương và cô vẫn kiên trì bất chấp khó khăn: "Tình hình đang xấu đi, nhưng chúng tôi cố gắng đoàn kết, giữ vững tinh thần trước các cuộc tấn công bằng drone và dòng người di dời… Chúng tôi đang sống trong cảnh này và hy vọng mọi thứ sẽ tốt hơn."