Cuộc chiến ngôn từ Lebanon – Iran leo thang, phủ bóng lên tiến trình ngừng bắn với Israel

Tehran, Iran – Một cuộc chiến ngôn từ ngày càng gay gắt giữa Beirut và Tehran đang làm nổi bật vai trò trung tâm của Lebanon trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ.

Hôm Chủ nhật, Iran đã đáp trả vụ không kích của Israel nhằm vào một địa điểm được cho là của Hezbollah ở ngoại ô phía nam Beirut – một “lằn ranh đỏ” không chính thức của Tehran – bằng cách phóng loạt tên lửa vào Israel. Israel sau đó đã tấn công Tehran và các thành phố khác vào thứ Hai, đe dọa chấm dứt lệnh ngừng bắn kéo dài hai tháng giữa Iran và Mỹ.

Căng thẳng đã gia tăng từ khi lực lượng Israel vượt sông Litani hồi tháng trước – một điểm mà Israel đơn phương coi là vùng đệm để loại bỏ các phần tử Hezbollah – khiến chính phủ Lebanon kêu gọi chấm dứt sự can thiệp từ bên ngoài.

Tuần trước, có thông tin cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thuyết phục Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không nhắm vào Beirut, với nhận định rằng sự leo thang như vậy có thể chấm dứt lệnh ngừng bắn khu vực có hiệu lực từ tháng 4.

Cuộc xâm lược của Israel đã làm sâu sắc thêm căng thẳng giữa Iran, bên hậu thuẫn Hezbollah, và chính phủ Lebanon đang tìm cách kiểm soát độc quyền vũ khí trong nước. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm thứ Năm cảnh báo “sẽ không có yên bình trong khu vực” nếu Israel tiếp tục chiếm đóng miền nam Lebanon.

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun nhấn mạnh không có cách nào để kết thúc chiến tranh ngoài “đàm phán và ngoại giao” và chỉ trích Tehran vì “dùng Lebanon như quân bài mặc cả trong đàm phán” với Mỹ. Ông nói Hezbollah phải hiểu rằng không còn con đường nào khác ngoài việc ngồi lại đối thoại, điều mà Beirut đang cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp giữa các quan chức Israel và Lebanon tại Washington.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đáp trả rằng Tổng thống Aoun dường như tin Iran, chứ không phải Israel, mới là bên chiếm đóng lãnh thổ Lebanon. “Nếu Lebanon là quân bài mặc cả của Iran, chúng tôi đã có thỏa thuận từ lâu. Hãy cứu Lebanon khỏi kẻ thù thực sự của mình, thưa Tổng thống,” ông viết trên X hôm thứ Bảy, ám chỉ Israel và Aoun.

Hezbollah phản đối đàm phán trực tiếp với Israel và muốn Iran đóng vai trò lớn hơn trong các cuộc hòa đàm nhằm chấm dứt khủng hoảng. Một lệnh ngừng bắn có điều kiện giữa chính phủ Lebanon và Israel, do Washington làm trung gian và không có đại diện Hezbollah, ấn định các điều kiện bao gồm việc loại bỏ các nhóm vũ trang ở phía nam sông Litani và thiết lập các “khu vực thí điểm” do quân đội Lebanon kiểm soát.

Chuyên gia Negar Mortazavi từ Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington lưu ý rằng mặc dù Israel tỏ ra kiên nhẫn với các cuộc tấn công ở phía nam, việc nhắm vào ngoại ô phía nam Beirut, khu vực Dahiyeh, sẽ là một sự leo thang nghiêm trọng. Bà cho rằng bế tắc không thể kéo dài quá lâu, và mọi thứ sẽ trở lại xung đột leo thang hoặc đi đến một thỏa thuận hòa bình thực sự.

Iran nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận hòa bình lâu dài nào với Mỹ đều phụ thuộc vào việc chấm dứt chiến tranh tại Lebanon. Các cuộc tiến quân hầu như không bị thách thức của Israel ở miền nam Lebanon đã gây phẫn nộ cho phe cứng rắn ở Iran, những người kêu gọi chính phủ hành động. Nhà phân tích Abbas Abdi trên truyền hình nhà nước cho rằng những biểu tượng ủng hộ Hezbollah đơn thuần không phải là biện pháp răn đe, và Iran có thể phải chứng tỏ “các cuộc đàm phán không quan trọng với chúng tôi”.

Thời gian gần đây có căng thẳng trực tiếp giữa hai bên khi quân đội Mỹ tấn công các đảo của Iran và IRGC phóng tên lửa, máy bay không người lái vào các căn cứ của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ở Kuwait và Bahrain. Chính trị gia Mostafa Najafi mô tả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon có mục đích song hành với việc phong tỏa vùng biển phía nam Iran của Mỹ nhằm buộc Tehran khuất phục. Nghị sĩ Amirhossein Sabeti cho rằng Tổng thống Trump chỉ đang “chơi trò” với chính quyền Iran để giữ hòa bình đến khi World Cup kết thúc, và Mỹ có thể bắt đầu một cuộc chiến dữ dội hơn, biến Iran thành “Gaza thứ hai”.