Cực hữu Thụy Điển 'xua đuổi' người nhập cư ngay tại ga trung tâm Stockholm

Khi nhà trị liệu 39 tuổi Neira Tokalija nhìn thấy những khẩu hiệu của đảng cực hữu Thụy Điển phủ kín các bức tường tại ga trung tâm Stockholm, cô cảm thấy một nỗi sợ quen thuộc. Là một người từng phải rời bỏ Bosnia và Herzegovina cùng gia đình sau các chiến dịch thanh lọc sắc tộc nhắm vào người Bosnia, Tokalija cho biết việc thấy hàng chục áp phích và tác phẩm sắp đặt của đảng Dân chủ Thụy Điển (SD) khiến cô cảm thấy "dù có cố gắng bao nhiêu với tư cách là người nhập cư thế hệ thứ hai, tôi cũng không bao giờ đủ người Thụy Điển".

SD đã chi khoảng 100.000 USD cho chiến dịch tại nhà ga với các áp phích có dòng chữ: "Nếu bạn phạm tội, sống nhờ trợ cấp, không học tiếng Thụy Điển hoặc có hành vi xấu, bạn không được chào đón". Chiến dịch diễn ra trong một tuần vào giữa tháng 8, trước thềm cuộc tổng tuyển cử ngày 13/9. SD hiện đứng thứ hai trong các cuộc thăm dò và có thể lần đầu tiên tham gia chính phủ nếu liên minh cánh hữu giành chiến thắng.

Không chỉ dừng lại ở nhà ga, SD còn chạy nhiều chiến dịch riêng rẽ trên các mạng lưới giao thông công cộng khác nhau. Tại miền Tây Thụy Điển, đảng này đăng quảng cáo trên xe buýt với dòng chữ: "Bạn nhớ Mogadishu chứ? Khoản trợ cấp hồi hương sẽ giúp bạn về nhà". Khoản trợ cấp này đã tồn tại từ những năm 1980 do chính phủ Dân chủ Xã hội đưa ra, ban đầu khoảng 1.000 USD cho mỗi người tị nạn. Tuy nhiên, năm nay chính phủ liên minh trung hữu, làm việc cùng SD, đã tăng lên khoảng 36.000 USD mỗi người lớn.

Khoảng 20 tài xế xe buýt gốc Somalia đã xin nghỉ ốm để phản đối. Nhà điều hành giao thông công cộng Vasttrafik đã gỡ các áp phích này sau cuộc biểu tình, với lý do các tài xế lo sợ bị quấy rối và nguy cơ phá hoại tài sản.

Zina al-Dewany, nhà bình luận chính trị và biên tập viên của báo Aftonbladet, nhận định chiến dịch này nhằm gây sốc. SD thường chạy các chiến dịch "khiêu khích hơi quá", nhưng khi bị buộc phải gỡ xuống, đảng này lại tự nhận là "nạn nhân". Sau khi chiến dịch xe buýt bị gỡ, nghị sĩ SD Tobias Andersson ra tuyên bố gọi quyết định này là kiểm duyệt và "phá hoại bầu cử".

Sự bình thường hóa SD trong chính trường

Trong nhiều thập kỷ, giới chính trị Thụy Điển coi SD là đảng bị tẩy chay. Nhưng sau cuộc tổng tuyển cử năm 2018, bế tắc chính trị đã khiến các đảng cánh hữu phải xem xét lại liên minh. Trong những năm sau đó, SD gặp gỡ với đảng Dân chủ Cơ đốc giáo và đảng Ôn hòa; đến tháng 10/2022, đảng Tự do mở cửa cho SD; bốn lãnh đạo đảng cánh hữu đã ký một thỏa thuận dài 62 trang mang tên Tido, thành lập chính phủ liên minh hiện tại.

Đến tháng 5/2026, một ranh giới nữa bị phá vỡ khi Simona Mohamsson, lãnh đạo đảng Tự do kiêm Bộ trưởng Giáo dục và Hội nhập, tuyên bố đảng của bà sẽ cho phép SD tham gia chính phủ trong tương lai. Mohamsson, sinh ra ở Đức với cha là người Palestine và mẹ là người Liban, chuyển đến Thụy Điển năm 8 tuổi, nổi tiếng với hoạt động chống phân biệt chủng tộc. Sau tuyên bố của bà, lãnh đạo SD Jimmie Akesson đã chìa tay bắt, và Mohamsson ôm chầm lấy ông – một khoảnh khắc gây chấn động chính trường Thụy Điển.

'Rung cảm xấu' tại nhà ga

Nhiều nhân viên làm việc trong các quán cà phê và cửa hàng quanh nhà ga trung tâm trong suốt chiến dịch của SD cho rằng sự táo bạo của chiến dịch là hậu quả của nhiều năm bình thường hóa đảng này. Ester, một nhân viên pha chế, cho biết quy mô chiến dịch khiến cô bất ngờ, còn đồng nghiệp Aya nói nó tạo ra "rung cảm xấu" tại nhà ga suốt cả tuần.

Chính phủ tập trung vào vấn đề hồi hương trong bối cảnh hàng loạt vụ bê bối gây chấn động dư luận năm nay. Hồi tháng 2, Cơ quan Di trú Thụy Điển ra lệnh trục xuất một bé trai 8 tháng tuổi sinh ra tại nước này, tên là Emanuel, một mình sang Iran trong khi gia đình em vẫn giữ được giấy phép cư trú. Cùng thời điểm đó, những thanh thiếu niên lớn lên ở Thụy Điển bị thông báo phải rời đi khi tròn 18 tuổi trong khi cha mẹ họ ở lại – chính sách này cuối cùng đã bị đình chỉ vào tháng 3 và được cải cách vào tháng 6.

Một người đàn ông giấu tên, làm việc tại nhà ga trong suốt chiến dịch để quyên góp cho tổ chức từ thiện hỗ trợ người Palestine ở Gaza, cho biết chiến dịch khiến anh khó chịu nhưng anh thấy vui trước phản ứng của công chúng. Nhiều người dân tức giận đã tranh luận gay gắt với các đại diện SD tại quầy thông tin trong nhà ga, thường xoay quanh quan điểm của đảng này về Hồi giáo và lập trường ủng hộ Israel. Sau các cuộc tranh luận, nhiều người đã quyên góp số tiền lớn cho tổ chức từ thiện; số tiền quyên được trong tuần đó cao hơn hẳn bình thường.

Al-Dewany cũng nhìn thấy hy vọng. Bà cho rằng SD đã đạt đến giai đoạn "đỉnh cao chủ nghĩa dân túy", nghĩa là đảng này đã chạm trần. Việc tập trung vào vấn đề nhập cư trong khi chính phủ bị vướng vào các vụ bê bối hồi hương bắt đầu khiến đảng này mất phiếu bầu thay vì thu hút thêm cử tri. Các cuộc thăm dò cuối tháng 8 đưa SD xuống 18-19%, giảm so với 20,5% năm 2022.

Tokalija, bạn đời của cô là người Mozambique, chia sẻ rằng cô được chào đón với "sự ấm áp của người Thụy Điển" và sự tò mò về các nền văn hóa khác khi mới đến. Dù vẫn cảm nhận tinh thần này tồn tại trong các tầng lớp xã hội ngày nay, nhưng ngôn từ về người nhập cư đã thay đổi, họ thường bị gán mác là "những kẻ chỉ đi tìm tiền". Xã hội giờ đây đòi hỏi những gia đình như của cô "thích nghi hoàn toàn", từ bỏ bản sắc đa văn hóa và Hồi giáo, đặt họ vào lựa chọn giữa đồng hóa toàn bộ hoặc bị loại trừ – một lựa chọn mà cô nói phản ánh các hệ tư tưởng phát xít mà cô từng phải chạy trốn.