Cuba đẩy mạnh kế hoạch năng lượng tái tạo giữa lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ

Chính phủ Cuba đang tiếp tục thúc đẩy kế hoạch chuyển đổi sang năng lượng tái tạo trong bối cảnh lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế từ phía Mỹ đang bóp nghẹt nền kinh tế đảo quốc này.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters hôm thứ Hai, Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba, ông Vicente de la O Levy, cho biết lệnh phong tỏa đã buộc Cuba phải tìm kiếm các giải pháp thay thế trong nước cho nguồn nhiên liệu nhập khẩu.

“Chúng tôi đang tìm kiếm các giải pháp thay thế của riêng mình, sử dụng nguồn lực của chính mình, ánh nắng mặt trời, gió, thủy triều, nhiên liệu, dầu thô Cuba và khí đốt khai thác từ các giếng của chúng tôi”, ông de la O Levy nói.

Theo ông, 144 trang trại điện mặt trời với tổng công suất khoảng 1.418 megawatt đã được lắp đặt trên đảo trong những năm gần đây. Trung Quốc là nhà cung cấp tấm pin mặt trời lớn nhất cho Cuba, và lượng hàng vận chuyển đã tăng lên kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu vào đầu tháng 1.

Vào thời điểm đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đình chỉ toàn bộ các chuyến dầu từ Venezuela, một đồng minh thân cận của chính phủ Cuba. Cuối tháng đó, ông Trump cũng tuyên bố sẽ áp thuế nặng đối với bất kỳ quốc gia nào xuất khẩu dầu sang Cuba, với lý do chính phủ đảo quốc này là mối đe dọa “an ninh quốc gia”.

Kể từ đó, chỉ một tàu chở dầu duy nhất từ Nga cập cảng Havana. Mỹ đã tăng cường vận chuyển dầu cho khu vực tư nhân của Cuba, nhưng phần lớn vẫn cấm xuất khẩu nhiên liệu cho các ngành công nghiệp quốc hữu hóa trên đảo quốc do Đảng Cộng sản lãnh đạo.

Lưới điện do nhà nước quản lý, vốn được đánh giá là lạc hậu, phụ thuộc nặng nề vào nhiên liệu hóa thạch. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, chỉ 40% điện năng của Cuba đến từ sản xuất dầu trong nước. Tính đến năm 2023, chỉ 9% mức tiêu thụ năng lượng của nước này được đáp ứng bằng các nguồn tái tạo.

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters, ông de la O Levy thừa nhận đất nước đang gặp nhiều khó khăn. Lệnh phong tỏa đã gây ra tình trạng thiếu thuốc men, nước và nhiên liệu, đẩy Cuba đến bờ vực của một cuộc khủng hoảng nhân đạo.

“Chúng tôi đang tồn tại và tiến lên từng chút một, dù không ở tốc độ như mong muốn”, ông nói. “Chúng tôi phải đối mặt với những giờ cắt điện kéo dài và thiếu nhiên liệu để nấu ăn cũng như đi lại. Chúng tôi thiếu nhiên liệu, nhưng đang dần tiến bộ nhờ các giải pháp của chính mình và nhờ nhân dân.”

Ông cho biết thêm sản lượng dầu thô nội địa của Cuba vẫn ổn định, nhưng gần như toàn bộ được phân bổ cho các nhà máy điện.

Liên Hợp Quốc và các tổ chức theo dõi nhân quyền đã chỉ trích lệnh phong tỏa dầu mỏ là vi phạm luật pháp quốc tế. Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez Parrilla cũng đã lên án lệnh phong tỏa này trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hồi tháng trước.

“Đây là một hành động bất thường và chưa từng có tiền lệ”, ông Rodriguez nói về lệnh phong tỏa. “Một siêu cường đơn phương tước đi quyền của tất cả các quốc gia trong việc xuất khẩu hàng hóa mà họ muốn đến quốc gia mà họ mong muốn.”

Mỹ đã duy trì lệnh cấm vận kinh tế đối với Cuba hơn 60 năm, kể từ thời Chiến tranh Lạnh. Nhưng kể từ khi trở lại nắm quyền, ông Trump đã tìm cách siết chặt nền kinh tế Cuba hơn nữa như một phần của chiến dịch “áp lực tối đa”. Chính quyền của ông đã cho thấy mong muốn lật đổ chính phủ Cuba.

Ngày 7 tháng 10, nhà chức trách Mỹ thông báo đã thu giữ 90 lô nhiên liệu biodiesel trị giá hơn 2,8 triệu USD, vốn được cho là gửi đến Cuba. Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) nói trong một tuyên bố rằng “các lô hàng này là một phần của âm mưu xuất khẩu nhiên liệu trái phép sang Cuba, vi phạm luật xuất khẩu liên bang”.

Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với Reuters, ông de la O Levy phủ nhận chính phủ Cuba có bất kỳ liên quan nào đến các lô hàng này. “Không có công ty nhà nước nào của Cuba có thể đảm bảo được một hợp đồng nhiên liệu, dù với số lượng nhỏ hay lớn”, ông nói.

Ông cũng cho biết bất kỳ lô dầu nào Mỹ gửi cho các công ty tư nhân đều còn quá nhỏ so với nhu cầu của đất nước. “Tôi dám nói rằng lượng nhiên liệu vào nước này thậm chí không đáp ứng nổi 3% nhu cầu nhiên liệu”, ông de la O Levy nhận định.