Cơ quan giám sát Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) đã kêu gọi Chad và Venezuela từ bỏ kế hoạch rút khỏi tổ chức, cảnh báo rằng việc ra đi của họ có thể làm suy yếu cuộc chiến chống lại sự miễn trừng phạt trên toàn cầu.
Trong một tuyên bố đưa ra hôm thứ Sáu tại The Hague, Hội đồng các quốc gia thành viên (Assembly of States Parties) cho biết đã ghi nhận động thái của hai nước này “với sự quan ngại”, đồng thời kêu gọi họ tiếp tục là thành viên cam kết và nêu ra bất kỳ bất đồng nào thông qua đối thoại trong hội đồng thay vì rời bỏ hoàn toàn.
Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh ICC đang phải đối mặt với làn sóng rút lui nghiêm trọng nhất kể từ khi thành lập vào năm 2002. Năm quốc gia đã tuyên bố kế hoạch rời khỏi tòa án kể từ năm ngoái, trong khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động chiến dịch nhằm hạn chế quyền lực của tòa án.
Chad tuyên bố rút lui vào ngày 27/7, với lý do thành tích của tòa án không đồng đều và thiên vị đối với châu Phi. Nước này chỉ ra rằng trong số bảy nghi phạm hiện đang bị ICC giam giữ, sáu người liên quan đến các vụ án châu Phi.
Venezuela đưa ra lý do tương tự ba ngày trước đó, khi Bộ trưởng Ngoại giao Felix Plasencia nói với Liên Hợp Quốc rằng quyết định, do Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez ban hành, là “cứng rắn và không thể thay đổi”, đồng thời cáo buộc tòa án thiên vị địa lý đối với châu Phi và Mỹ Latinh.
Theo Quy chế Rome, một quốc gia rút lui cần một năm để chính thức đăng ký và không xóa bỏ nghĩa vụ khi quốc gia đó vẫn là thành viên, cũng như không làm ngừng các vụ án đang tiến hành. Điều đó có nghĩa là cuộc điều tra lâu dài của ICC vào Venezuela có thể tiếp tục bất kể quyết định nêu trên.
Chad và Venezuela gia nhập cùng Burkina Faso, Mali và Niger, những nước đã tuyên bố rời khỏi tòa án từ năm ngoái.
Các vụ rút lui mới nhất diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Trump gia tăng sức ép, cam kết thực hiện nỗ lực “toàn chính phủ” để “vô hiệu hóa một cách có hệ thống” ICC.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ đã viện dẫn lệnh bắt giữ của ICC đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì cáo buộc tội ác chiến tranh liên quan đến cuộc chiến diệt chủng ở Gaza, cũng như cuộc điều tra của tòa án về các hành động của lực lượng nước ngoài, bao gồm binh sĩ và nhân viên tình báo Mỹ tại Afghanistan, làm động cơ cho chiến dịch này.
Chính phủ Chad cho biết quyết định của họ được đưa ra sau một cuộc điện đàm trực tiếp từ một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ, người đã kêu gọi nước này xem xét lại tư cách thành viên, trong khi Tổng thống Trump tuyên bố chiến dịch nhằm bảo vệ ông Netanyahu và các quan chức đồng minh.
Sức ép này diễn ra trùng hợp với việc bãi nhiệm công tố viên trưởng Karim Khan của ICC vì cáo buộc lạm dụng tình dục, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng phục hồi của tòa án.
Các nhà phân tích cho rằng tương lai của ICC có thể phụ thuộc vào việc các thành viên còn lại có tiếp tục gắn bó hay để tòa án suy yếu do thiếu quan tâm.
