Chủ tịch Quốc hội Senegal El Malick Ndiaye vừa tuyên bố từ chức, chỉ hai ngày sau khi người đồng minh thân cận của ông bị sa thải khỏi vị trí thủ tướng, làm sâu sắc thêm cuộc khủng hoảng chính trị tại quốc gia Tây Phi này.
Việc ông Ndiaye rời ghế chủ tịch hạ viện sẽ mở đường cho cựu thủ tướng Ousmane Sonko ra tranh cử chức vụ này. Đảng Pastef của ông Sonko hiện đang nắm đa số áp đảo tại quốc hội Senegal.
Động thái này có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực cải cách của Tổng thống Bassirou Diomaye Faye, người đã sa thải đồng minh cũ Sonko vào thứ Sáu tuần trước sau nhiều tháng căng thẳng.
Trên trang Facebook của mình, ông Ndiaye cho biết quyết định từ chức là "sự lựa chọn cá nhân, được dẫn dắt bởi quan niệm của tôi về các thể chế, trách nhiệm công cộng và lợi ích cao nhất của quốc gia".
Tổng thống Faye nợ thành công chính trị của mình phần lớn nhờ ông Sonko. Sonko gần như chắc chắn đã trở thành tổng thống nếu không bị ngăn cản tham gia cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 do một bản án phỉ báng.
Đảng Pastef của họ đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 với cam kết cải tổ chính trị sâu rộng, chống tham nhũng và giải quyết nền kinh tế đang chìm trong nợ nần. Tuy nhiên, giữa tổng thống và thủ tướng đã xuất hiện bất đồng kéo dài nhiều tháng, khiến cho liên minh cầm quyền trở nên bấp bênh.
Quyết định sa thải ông Sonko của Tổng thống Faye hôm thứ Sáu có nguy cơ làm gia tăng bất ổn tại một quốc gia đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nợ và các cuộc đàm phán đang diễn ra với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
IMF đã đóng băng chương trình cho vay trị giá 1,8 tỷ USD sau khi phát hiện các khoản nợ bị báo cáo sai lệch do chính phủ tiền nhiệm che giấu, đẩy tỷ lệ nợ cuối năm 2024 của nước này lên 132% sản lượng kinh tế.
Động thái của Tổng thống Faye làm tăng nguy cơ chậm trễ hơn nữa trong việc đạt được thỏa thuận mới với IMF. Hôm thứ Sáu, trước khi ông Sonko bị sa thải, Bộ trưởng Tài chính Cheikh Diba đã nói với quốc hội rằng chính phủ dự kiến nối lại các cuộc đàm phán với IMF vào tuần thứ hai của tháng 6 và hy vọng đạt được thỏa thuận về các vấn đề chính vào ngày 30/6.
Ông Sonko từng là lãnh đạo đối lập nổi tiếng dưới chính quyền trước đây của Tổng thống Macky Sall, người có quyết định hoãn bầu cử năm 2024 đã gây ra bất ổn. Cả ông Faye và Sonko đều là cựu quan chức thuế bị bỏ tù trước cuộc bầu cử năm 2024. Họ được trả tự do 10 ngày trước cuộc bầu cử được tổ chức lại, và ông Faye đã giành chiến thắng với 54% phiếu bầu.
Đảng Pastef chiếm ưu thế tại Quốc hội Senegal, điều này có thể gây khó khăn cho việc điều hành đất nước và thông qua các cải cách cần thiết để nhận được hỗ trợ từ IMF. Tháng trước, các chính trị gia đã biểu quyết thông qua các thay đổi về bầu cử, có thể mở đường cho ông Sonko ra tranh cử tổng thống vào năm 2029.
