Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lần đầu tiên sử dụng một tòa án được thành lập từ gần ba thập kỷ trước để xúc tiến việc trục xuất những người bị coi là 'khủng bố' khỏi nước Mỹ, nhưng các nhà phê bình cho rằng động thái này nhằm lách các thủ tục pháp lý bảo vệ quyền lợi của người nhập cư.
Phiên điều trần của Tòa án Trục xuất Người nước ngoài Khủng bố (Alien Terrorist Removal Court) diễn ra hôm thứ Năm (17/7) đối với trường hợp của bà Nazira Haji Zada, 47 tuổi, cư dân Fort Worth, bang Texas. Bà Zada là thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ, nhưng không bị cáo buộc tội hình sự nào.
Tòa án này được Quốc hội Mỹ thành lập vào năm 1996 nhưng chưa từng được sử dụng trong suốt ba thập kỷ qua, và tính hợp pháp của nó đang gây tranh cãi gay gắt.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho rằng tòa án này cần thiết để xét xử vụ việc của bà Zada, người bị cáo buộc tham gia vào một âm mưu xả súng dự kiến thực hiện vào ngày bầu cử năm 2024. Âm mưu này có sự tham gia của hai con trai bà là Tawhedi và Abdullah Haji Zada, đều đã bị bắt vào tháng 10/2024 trước khi kế hoạch có thể được thực hiện.
Hai người con của bà Zada đều đã nhận tội. Abdullah đang thụ án 15 năm tù, còn Tawhedi đang chờ tuyên án. FBI cho biết đã ngăn chặn âm mưu khi hai người này cố mua hai khẩu súng trường và 500 viên đạn từ một đặc vụ chìm.
Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng có 'đa số bằng chứng' chống lại bà Nazira, nhưng các luật sư của chính phủ thông báo với tòa rằng hồ sơ vụ việc bao gồm thông tin mật không thể công bố công khai. Trong một bản ghi nhớ ngày 15/7, FBI lý giải rằng việc tiết lộ có thể giúp các tổ chức khủng bố né tránh các biện pháp phòng ngừa hoặc phát hiện, hoặc để lộ nguồn tin tình báo.
Tuy nhiên, thẩm phán tại tòa án này đã bày tỏ hoài nghi về lập luận của chính phủ. Bộ Tư pháp cáo buộc bà Nazira đã khích động con trai ủng hộ tổ chức ISIL (ISIS), đồng thời lên kế hoạch rời Mỹ bằng vé một chiều tới Kabul, Afghanistan trước thời điểm dự kiến xảy ra vụ tấn công năm 2024.
Luật sư của bà Nazira, ông Matthew Farley, cáo buộc chính quyền Trump tìm cách thúc đẩy chiến dịch trục xuất hàng loạt bằng cách né tránh các biện pháp bảo vệ pháp lý thông thường. Farley gọi phiên điều trần là 'một cách lách luật để đưa ra vụ án hình sự' và cho rằng toàn bộ cơ chế này vi phạm quy trình pháp lý và hiến pháp.
Tại phiên điều trần, thẩm phán Joan Ericksen đã bác bỏ yêu cầu bãi bỏ vụ án ngay lập tức của luật sư bào chữa, nhưng tòa thừa nhận vẫn đang trong quá trình xây dựng 'cơ sở hạ tầng'. Bà cũng làm rõ rằng bà Nazira không phải đối mặt với thủ tục tố tụng hình sự, mà đây là một vụ việc dân sự theo luật nhập cư.
