Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đệ đơn kiện bốn bang do đảng Dân chủ lãnh đạo vì từ chối cấp biển số xe bảo mật cho các phương tiện chở nhân viên thực thi di trú liên bang.
Ngày 22/5, Bộ Tư pháp thông báo đã nộp đơn kiện lên tòa án, cáo buộc Maine, Massachusetts, Oregon và Washington bất tuân yêu cầu của chính phủ liên bang. Bộ này lập luận rằng biển số mật là cần thiết cho “hiệu quả tác nghiệp và an toàn” của các đặc vụ “vốn phải đối mặt với làn sóng quấy rối có chủ đích”.
Tuy nhiên, giới chức các bang phản bác, cho rằng các đặc vụ ICE không nên được phép hoạt động bí mật mà thiếu sự giám sát thích đáng. Vụ kiện diễn ra trong bối cảnh ông Trump đang triển khai chiến dịch trục xuất hàng loạt bị chỉ trích là vi phạm nhân quyền, bao gồm bạo lực trái phép, bắt giữ bất hợp pháp và từ chối quyền tố tụng.
Biển số bảo mật là một chiến thuật chính phủ liên bang dùng để che giấu thân phận đặc vụ trước công chúng. Thông thường, biển số xe được lưu trong cơ sở dữ liệu mà cả bang và liên bang đều có thể truy cập. Nhưng biển số riêng tư sẽ che giấu chủ sở hữu của một phương tiện nhất định. Nhiều bang bị kiện cho rằng các đặc vụ ICE chủ yếu truy đuổi các vi phạm dân sự, không phải điều tra hình sự, nên không được hưởng sự bảo vệ đó. Các nhóm giám sát cũng phản đối việc che giấu danh tính, cho rằng điều này cho phép đặc vụ ICE gây bạo lực mà không bị chịu trách nhiệm.
Thống đốc Massachusetts Maura Healey đã chỉ trích chính quyền Trump muốn ICE “hoạt động bí mật”, ngay cả với cơ quan thực thi pháp luật bang. Bà nêu dẫn chứng ICE từng vượt quá thẩm quyền, như bắt giữ công dân Mỹ và người cư trú hợp pháp. “Chúng tôi không giúp họ hoạt động bí mật khi họ bắt người trên phố mà không có lý do,” bà Healey nói. Trong khi đó, Oregon tạm dừng đăng ký xe cho các cơ quan liên bang để rà soát pháp lý. Tiểu bang có luật tị nạn (sanctuary law) cấm hợp tác với cơ quan thực thi di trú liên bang nếu không có lệnh của tòa.
Bộ Tư pháp viện dẫn Điều khoản Tối thượng (Supremacy Clause) của Hiến pháp Mỹ, cho rằng luật liên bang được ưu tiên hơn luật bang. Quyền Tổng chưởng lý Todd Blanche tuyên bố: “Bằng cách từ chối cấp biển số mật cho ICE, các thống đốc này đang theo đuổi chính sách phân biệt đối xử và cản trở hoạt động thực thi pháp luật liên bang.” Tuy nhiên, các bang thường tự quản lý cơ quan đăng ký xe của mình, và chính phủ liên bang có thể tự cấp biển số cho mục đích chính thức. Bang Oregon khẳng định việc cấp biển số mật là tùy chọn, và xe liên bang vẫn có thể lưu thông trên đường Oregon mà không cần biển số bang.
Vụ kiện dự kiến sẽ mở ra một cuộc chiến pháp lý về phân chia quyền lực giữa bang và liên bang. Các đơn kiện nêu rõ: “Nếu các đặc vụ buộc phải dùng biển số công cộng, các mục tiêu thực thi có thể theo dõi và trốn tránh hoạt động thực thi pháp luật.” Đáp lại, Thống đốc Healey nói vấn đề cốt lõi là liệu các đặc vụ liên bang có “tôn trọng pháp quyền ở Massachusetts” hay không.
