Hơn 1.000 dân thường tại Sudan đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, theo báo cáo của Liên Hợp Quốc (LHQ). Con số này phản ánh sự gia tăng 'mạnh mẽ' trong việc sử dụng vũ khí drone tại quốc gia châu Phi đang chìm trong nội chiến.
Phát biểu tại Hội đồng Nhân quyền LHQ ở Geneva hôm thứ Hai (1/6), Cao ủy Nhân quyền LHQ Volker Turk cho biết: 'Tại Sudan, cuộc xung đột khủng khiếp đã mở rộng và leo thang, đánh dấu bằng sự gia tăng mạnh mẽ trong việc sử dụng chiến tranh drone'. Theo báo cáo của LHQ, ngoài số người chết do drone, tình trạng bạo lực tình dục, bao gồm hiếp dâm, cũng diễn ra 'tràn lan'.
Cuộc nội chiến tại Sudan bùng phát từ tháng 4/2023, khi mâu thuẫn giữa Tổng tư lệnh quân đội Abdel Fattah al-Burhan và chỉ huy lực lượng bán quân sự Rapid Support Forces (RSF), Mohamed Hamdan 'Hemedti' Dagalo, leo thang thành xung đột vũ trang. Chiến sự ban đầu tập trung ở thủ đô Khartoum, sau đó lan rộng ra nhiều khu vực khác.
Sau ba năm liên tục xảy ra bạo lực, Sudan hiện là cuộc khủng hoảng nhân đạo và di cư tồi tệ nhất thế giới theo đánh giá của LHQ. Khoảng 13,6 triệu người đang phải di dời, hơn 20 triệu người cần hỗ trợ y tế và 21 triệu người 'khao khát' lương thực, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Các số liệu về tổng số người chết rất khác nhau: Dự án Dữ liệu về Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED) ghi nhận khoảng 56.000 người thiệt mạng, trong khi các ước tính khác lên tới 150.000 hoặc cao hơn.
Nhiều tổ chức nhân quyền và LHQ cho rằng xung đột bao gồm hiếp dâm hàng loạt và giết người trên cơ sở sắc tộc, vốn được coi là tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người.
Xung đột thống trị bởi drone
Cuộc khủng hoảng chưa có dấu hiệu cải thiện, khi cả hai bên nhanh chóng điều chỉnh chiến thuật và ngày càng phụ thuộc vào drone. Hồi tháng 6/2026, ACLED cho biết chiến tranh ở Sudan trong năm qua đã chuyển đổi thành một cuộc xung đột do drone thống trị. Nhóm này nhận định: 'Cả hai bên đang trong cuộc chạy đua không ngừng nghỉ để tái cân bằng trước các công nghệ và chiến thuật thay đổi của đối thủ, thậm chí đến mức xảy ra giao tranh giữa drone với drone'.
Xu hướng này cũng làm dấy lên lo ngại về vai trò ngày càng tăng của tự động hóa trong chiến tranh và sự cần thiết phải có các quy định quốc tế chặt chẽ hơn về hệ thống vũ khí tự động. 'Vũ khí tự động không thể trở thành giấy phép cho các tội ác tàn bạo', ông Turk nhấn mạnh.
