Chiến thắng bất ngờ của ứng viên cực hữu hâm mộ Trump giáng đòn vào phe bảo thủ truyền thống ở Colombia

Luật sư cực hữu Abelardo de la Espriella và thượng nghị sĩ cánh tả Iván Cepeda sẽ còn chưa đầy ba tuần để tranh giành khoảng 3,6 triệu phiếu bầu không dành cho ai trong số họ ở vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Colombia hôm Chủ nhật.

Khoảng cách này không hề nhỏ, khi tỷ lệ dẫn đầu của De la Espriella so với Cepeda chỉ hơn 670.000 phiếu – 43,7% so với 40,9%.

Mặc dù các cuộc thăm dò cho thấy luật sư giàu có đang gia tăng ảnh hưởng, nhưng chúng cũng luôn chỉ ra lợi thế vững chắc cho thượng nghị sĩ – người được Tổng thống cánh tả Gustavo Petro hậu thuẫn. Điều này khiến chiến thắng vòng một của De la Espriella trở nên bất ngờ với hầu hết các nhà phân tích và chính trị gia Colombia.

Là người hâm mộ Donald Trump và các nhà lãnh đạo cực hữu khác trong khu vực, ông vận động tranh cử trong bối cảnh hàng loạt tranh cãi và với lời hứa chấm dứt xung đột vũ trang kéo dài hàng thập kỷ của Colombia trong vòng 90 ngày – cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng của gần nửa triệu người.

Vị thế dẫn đầu hôm Chủ nhật được giải thích như dấu hiệu cho thấy phe cực hữu đã vượt qua các lực lượng bảo thủ truyền thống của Colombia, thể hiện qua sự sụp đổ của ứng cử viên thượng nghị sĩ cánh hữu Paloma Valencia.

Là tín đồ trung thành của cựu tổng thống Álvaro Uribe Vélez (cầm quyền từ 2002-2010), Valencia từng đứng thứ hai trong các cuộc thăm dò suốt nhiều tháng nhưng mất đà vào những tuần cuối và chỉ giành được 6,9% số phiếu.

“Điều thực sự giúp De la Espriella là sự sụp đổ của Valencia,” nhà khoa học chính trị Yan Basset nói. “Đã có sự chuyển dịch chiến thuật của cử tri cánh hữu sang De la Espriella – người xuất hiện như ứng cử viên cánh hữu an toàn nhất để vào vòng hai.”

Một nhà khoa học chính trị khác, Nadia Jimena Pérez Guevara, cho rằng De la Espriella “đã củng cố được lá phiếu của những công dân bất mãn, không chỉ những người phản đối Petro và các chính sách cánh tả, mà còn cả những người đơn giản là chán ngấy chính trị”.

Cả hai nhà phân tích đều mô tả chiến thắng vòng một của luật sư này là “bất ngờ” và tin rằng phe cánh tả đối mặt với nhiệm vụ khó khăn, dù không phải bất khả thi, trước vòng bầu cử quyết định vào ngày 21/6. Các ứng viên về nhì từng lội ngược dòng giành chiến thắng vào các năm 1998 và 2014.

De la Espriella và Cepeda đưa ra các cách tiếp cận hoàn toàn đối lập để đối phó với sự tái bùng phát bạo lực – hiện ở mức cao nhất kể từ thỏa thuận hòa bình lịch sử năm 2016 giữa chính phủ và hầu hết các nhóm của Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (Farc).

Luật sư ủng hộ liên minh quân sự với Mỹ và Israel, đối đầu tổng lực với các nhóm tội phạm và xây dựng các nhà tù siêu lớn. Thượng nghị sĩ ủng hộ chiến lược “hòa bình toàn diện” của Petro – đàm phán giải giáp tất cả các nhóm tội phạm.

Sáng thứ Hai, Cepeda thách thức De la Espriella tranh luận. Trong bài phát biểu tối Chủ nhật, ông mô tả đối thủ là “kẻ bài phụ nữ”, “kỳ thị đồng tính” và “luật sư cho các nhóm bán quân sự và buôn ma túy”. De la Espriella gọi đối thủ và Tổng thống Petro là “cặp tội phạm” và “tội phạm khốn khổ”, đồng thời công kích tổng thống là “kẻ nghiện ma túy khốn nạn”.

Tổng thống Petro gây tranh cãi khi từ chối công nhận kết quả sơ bộ do Cơ quan Đăng ký Dân sự Quốc gia – cơ quan công lập độc lập phụ trách tổ chức bầu cử – công bố, cáo buộc không có bằng chứng rằng kết quả gồm “800.000 người bổ sung”.

Guevara mô tả các cáo buộc – sau đó được Cepeda lặp lại trong bài phát biểu – là “không lành mạnh” cho nền dân chủ Colombia.

Bà nói thêm: “Dường như sai lầm khi phản ứng đầu tiên của Cepeda là tập trung vào vấn đề đó thay vì nói chuyện trực tiếp với những người ủng hộ và những người ủng hộ tiềm năng về con đường phía trước… điều này tiếp tay cho những kẻ muốn đánh đồng De la Espriella và Cepeda – trong khi thực tế họ đại diện cho những phong cách lãnh đạo hoàn toàn khác biệt.”