CDC cảnh báo dịch Ebola ở Trung Phi có thể lớn như đợt bùng phát năm 2014

Một phân tích mới từ các quan chức y tế Mỹ cho thấy dịch Ebola tại Trung Phi có thể lan rộng tới mức tương đương đợt bùng phát tồi tệ nhất trong lịch sử, vốn xảy ra ở Tây Phi giai đoạn 2014-2016 và cướp đi sinh mạng hơn 11.000 người. Báo cáo được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) công bố hôm thứ Sáu, đưa ra nhiều kịch bản khác nhau dựa trên mô hình máy tính: từ 10.000 ca cho tới hơn 20.000 ca. Trong đợt dịch Tây Phi, đã có hơn 28.000 ca nhiễm được ghi nhận.

CDC cho biết số ca có thể tăng lên 20.000 hoặc hơn, tùy thuộc vào tốc độ cách ly người nhiễm để làm chậm sự lây lan. Ông Satish Pillai, người phụ trách ứng phó Ebola của CDC, nhận định nếu không có các biện pháp can thiệp y tế công cộng mạnh mẽ, “công trình mô hình hóa cho thấy một đợt bùng phát quy mô như vậy là hoàn toàn có thể”.

Bà Jennifer Nuzzo, Giám đốc Trung tâm Đại dịch thuộc Đại học Brown (Mỹ), cho rằng mô hình này “khẳng định điều chúng tôi lo ngại ngay từ đầu: dịch bệnh đang đi theo một quỹ đạo nguy hiểm” nếu không làm nhiều hơn để ngăn chặn sự lây lan. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng rất khó dự đoán chính xác diễn biến dịch. “Tôi sẽ không suy diễn quá nhiều vào những con số cụ thể. Thực sự rất khó để đưa ra dự báo chính xác khi chỉ có dữ liệu hạn chế,” bà nói.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi, tính đến thứ Sáu, đã có khoảng 400 ca nhiễm Ebola được xác nhận, trong đó có 63 ca tử vong. Các chuyên gia cho rằng có thể còn những ca khác chưa được chẩn đoán hoặc báo cáo.

Virus Ebola lây lan qua tiếp xúc với chất dịch cơ thể như chất nôn, máu và tinh dịch. Hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc vaccine đặc hiệu cho chủng virus Bundibugyo – tác nhân gây bệnh trong đợt bùng phát hiện tại. Căn bệnh này thường dẫn đến tử vong.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát này là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu vào tháng Năm. Một số chuyên gia tin rằng các ca nhiễm có thể đã xuất hiện từ tháng Hai, nhưng ban đầu các quan chức y tế chỉ xét nghiệm một loại virus Ebola khác.

Công tác ứng phó dịch bị phức tạp hóa bởi xung đột vũ trang giữa chính phủ Congo và nhóm phiến quân M23 do Rwanda hậu thuẫn, cùng các cuộc tấn công của nhóm Liên minh Dân chủ Đồng minh (ADF) có liên hệ với Nhà nước Hồi giáo (IS). Bạo lực đã gây ra tình trạng di dời hàng loạt người dân tại các khu vực xung đột, theo các quan chức.

Báo cáo mô hình của CDC cố gắng dự báo các kịch bản dựa trên nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm số ca nhiễm và tử vong đã xảy ra, cũng như tốc độ các lực lượng ứng phó có thể xác định và cách ly người nhiễm trước khi họ lây nhiễm cho người khác. Ông Pillai cho biết tỷ lệ cách ly thực tế hiện chưa rõ, nhưng được đánh giá là “ở mức thấp trong các kịch bản” mà CDC mô hình hóa. Với tỷ lệ cách ly cao hơn, 50% hoặc 70%, số ca nhiễm có thể chỉ khoảng 10.000, theo các quan chức CDC. Tuy nhiên, nếu số ca tử vong thực tế vào cuối tháng Năm cao hơn so với nhận định hiện tại, điều đó có thể khiến kết cục tồi tệ hơn.

Một số mô hình của CDC trong đợt bùng phát Ebola lớn ở Tây Phi từng cho thấy sai lệch đáng kể. Năm 2014, khi dịch bệnh mất kiểm soát và các quan chức y tế quốc tế đang gấp rút xây dựng ứng phó, CDC ước tính trong kịch bản xấu nhất (không có biện pháp nào), có thể có tới 1,4 triệu người nhiễm bệnh – cao gấp hơn 50 lần so với thực tế.