Hai trận động đất mạnh lần lượt có độ lớn 7,2 và 7,5 đã xảy ra cách thủ đô Caracas của Venezuela khoảng 160 km về phía tây trong cùng một ngày, gây thiệt hại nghiêm trọng cho thành phố. Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là những trận động đất mạnh nhất kể từ năm 1900.
Tính đến cuối ngày thứ Sáu, ít nhất 235 người đã được xác nhận thiệt mạng và hơn 4.300 người bị thương. Chính quyền vẫn đang tiếp tục tìm kiếm những người mất tích dưới đống đổ nát của các tòa nhà bị sập.
Ông Jorge Rodriguez, Chủ tịch Quốc hội Venezuela, cho biết khoảng 200 người đã bị mắc kẹt và 250 tòa nhà bị hư hại hoặc phá hủy trên toàn quốc. Tại Caracas và các khu vực ven biển lân cận, ít nhất 8 bệnh viện, trụ sở Hội Chữ thập đỏ Venezuela và Đại sứ quán Pháp nằm trong số các công trình bị hư hại nặng.
Thiệt hại kinh tế ban đầu được ước tính từ 1 đến 7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 111 tỷ USD của Venezuela. Tuy nhiên, phóng viên Teresa Bo của Al Jazeera cho biết thiệt hại nặng nhất được ghi nhận tại chính thủ đô Caracas.
Tại sao Caracas dễ bị tổn thương?
Caracas nằm trong một lưu vực trầm tích sâu, nơi có thể khuếch đại sóng địa chấn từ các trận động đất. Giáo sư địa vật lý Vashan Wright từ Đại học California tại San Diego giải thích: “Vùng trầm tích khiến các tòa nhà dễ bị rung lắc mạnh hơn so với nền đất cứng.”
Theo phóng viên Teresa Bo, khu vực Altamira ở Caracas là nơi chịu thiệt hại nặng nhất. Nhiều tòa nhà cao tầng bị sập do được xây dựng trên nền trầm tích yếu, không có khả năng chống chịu sóng địa chấn. Bà nhấn mạnh: “Các khu nhà ổ chuột trên sườn đồi, nơi chiếm tới 40-50% dân số gần 5 triệu người của thủ đô, hoàn toàn không được chuẩn bị để chống chịu động đất mạnh.”
Sự thiếu hụt quy hoạch đô thị bài bản và chi phí xây dựng theo tiêu chuẩn chống động đất là rào cản lớn trong bối cảnh Venezuela bị Mỹ và phương Tây áp đặt nhiều lệnh trừng phạt nặng nề. Dù một số lệnh trừng phạt đã được dỡ bỏ, chính phủ vẫn phải đối mặt với hậu quả của nhiều thập kỷ thiếu đầu tư.
Bên cạnh đó, độ sâu của hai trận động đất chỉ khoảng 7,8 km, được coi là nông, khiến năng lượng giải phóng gần mặt đất hơn, gây ra rung chấn mạnh và thiệt hại lớn hơn so với các trận động đất sâu cùng cường độ.
Bài học từ các quốc gia khác
Nhiều quốc gia trên thế giới đã thích nghi tốt hơn với động đất thông qua kỹ thuật địa chấn. Nhật Bản, một trong những quốc gia nhiều động đất nhất thế giới, áp dụng quy chuẩn xây dựng nghiêm ngặt, kết hợp công nghệ cách ly nền móng bằng bộ giảm chấn thép hoặc cao su, giúp các công trình chịu được những rung chấn dữ dội.
Nhờ đó, số người chết do động đất trên toàn cầu đã giảm đáng kể trong những thập kỷ gần đây. So với trận động đất năm 1556 ở Trung Quốc khiến 830.000 người thiệt mạng, trận động đất năm 2023 gần tỉnh Thiểm Tây chỉ giết chết 127 người nhờ cơ sở hạ tầng và quy hoạch tốt hơn.
