Cảnh báo Ethiopia không được kéo trở lại vòng xoáy chiến tranh

Vào tháng 10 năm 2022, các nhóm đàm phán từ chính phủ liên bang Ethiopia và Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) đã gặp nhau tại Pretoria, Nam Phi, để tiến tới hòa bình. Cuộc họp và đàm phán diễn ra giữa lúc cuộc chiến đang tàn phá đất nước. Ban đầu, các nhà tổ chức Nam Phi đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa để giữ hai bên cách xa nhau, lo sợ xung đột có thể xảy ra. Tuy nhiên, họ đã ngạc nhiên khi thấy bầu không khí dân sự được thiết lập nhanh chóng.

Được khích lệ bởi tinh thần hợp tác bất ngờ, các nhà hòa giải đã cho phép các nhà đàm phán gặp gỡ trực tiếp trong không gian nhỏ hơn và ít trang trọng hơn, sử dụng tiếng mẹ đẻ thay vì tiếng Anh. Các cuộc đàm phán diễn ra nhiều ngày, có khi kéo dài qua nửa đêm, với những cuộc tranh luận gay gắt và nhiều lúc suýt đổ vỡ. Nhưng nhờ sự kiên trì và hỗ trợ từ các chính khách châu Phi, các nhà đàm phán đã đạt được nhiều đột phá hơn là bế tắc.

Mặc dù đến từ hai phe đối lập trong cuộc xung đột chết người, họ đã đoàn kết để tìm kiếm hòa bình, chấm dứt đổ máu và ngăn chặn sự lãng phí tiềm năng của thế hệ trẻ. Vào ngày 3 tháng 11 năm 2022, Thỏa thuận Hòa bình Lâu dài thông qua Ngừng bắn Vĩnh viễn giữa chính phủ Ethiopia và TPLF đã được ký kết, được người dân Ethiopia từ mọi tầng lớp chào đón.

Tuy nhiên, một số phần tử cực đoan trong TPLF và lực lượng dân quân Amhara Fano đã không hài lòng. Các phần tử cứng rắn trong TPLF muốn có một lệnh ngừng bắn ngắn hạn để tập hợp lực lượng và tiếp tục chiến tranh, thay vì một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Họ coi thanh niên là 'bia đỡ đạn' và sẵn sàng hy sinh bất kỳ giá nào để giành lợi thế. Tương tự, các phần tử cực đoan trong Fano cũng phản đối thỏa thuận vì những động cơ khác, trong khi chính phủ Eritrea, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Isaias Afwerki, công khai chỉ trích Thỏa thuận Pretoria là âm mưu của CIA.

Đối với Tổng thống Isaias, cuộc xung đột nội bộ ở Ethiopia là một cơ hội. Ông muốn thấy Ethiopia suy yếu, chia rẽ và dễ bị thao túng. Eritrea đã hỗ trợ các nhóm nổi dậy chống lại nhà nước Ethiopia và tìm kiếm các phần tử cực đoan trong TPLF cũng như Fano để duy trì tình trạng thù địch. Theo dõi sát sao, hiện nay liên minh này, được hình thành qua các cuộc họp bí mật ở Asmara, Mekelle và Sudan, đang sẵn sàng châm ngòi cho một cuộc xung đột mới.

Với sự hỗ trợ trực tiếp từ chính phủ Eritrea, nhóm cứng rắn trong TPLF đã vi phạm Thỏa thuận Pretoria bằng cách giải tán chính quyền lâm thời khu vực, thành lập chính quyền bất hợp pháp, tuyển mộ và vũ trang lực lượng chiến đấu. Họ đã loại bỏ những người ủng hộ hòa bình. Người dân vùng Tigray đã bác bỏ chương trình nghị sự chiến tranh, nhưng TPLF, theo kịch bản của Eritrea, đang tiến hành bắt lính cưỡng bức và biến Tigray thành một 'không gian giải phóng đen tối'.

Điều cấp thiết là cộng đồng quốc tế phải gây áp lực mạnh mẽ lên TPLF và những người bảo trợ ở Asmara để tránh tái diễn xung đột. Một cuộc xung đột mới sẽ gây hậu quả nghiêm trọng cho khu vực. TPLF không được phép đánh cược với mạng sống của hàng ngàn thanh niên. Cần có thông điệp rõ ràng rằng các bước đi vi phạm Thỏa thuận Pretoria là không thể chấp nhận.

Thỏa thuận Pretoria không hoàn hảo và việc thực thi còn nhiều điều cần cải thiện, nhưng nó đã làm im tiếng súng và mang lại một chút bình thường cho vùng đất bị chiến tranh tàn phá. Không được phép để những tính toán sai lầm của những kẻ vô cảm trước cái chết và đau khổ của cả một thế hệ kéo Ethiopia trở lại cơn ác mộng chiến tranh.