Canada xác nhận cầu Gordie Howe sẽ thông xe bất chấp đe dọa của ông Trump

Thủ tướng Canada Mark Carney ngày xác nhận rằng cầu Gordie Howe International – một tuyến đường sáu làn mới nối Detroit, Michigan với Windsor, Ontario – sẽ chính thức thông xe vào cuối tuần này. Tuyên bố được đưa ra bất chấp những lời đe dọa trước đó từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng tuyên bố sẽ không cho phép cây cầu đi vào hoạt động nếu Canada không có nhượng bộ.

Phát biểu ngắn gọn với báo giới trên đồi Parliament Hill ở Ottawa, ông Carney tránh trả lời các câu hỏi về bất kỳ cuộc đàm phán hậu trường nào với ông Trump. Thay vào đó, ông tập trung ca ngợi cây cầu như một kỳ tích hợp tác xuyên biên giới.

“Đó là tin tích cực. Rõ ràng, cây cầu sẽ mở cửa vào cuối tuần này,” ông Carney nói, gọi cây cầu là “biểu tượng nhưng cũng là sự thật về sự hợp tác” giữa Mỹ và Canada. “Điều này tuyệt vời cho người Canada đi qua biên giới, người Mỹ đến biên giới và cho thương mại. Tôi muốn tri ân những người đã xây dựng nó ở cả hai bên và mong chờ hoàn thành.”

Số phận của cây cầu từng bị đặt dấu hỏi vào tháng 2, sau khi ông Trump đăng một thông điệp trên mạng xã hội cho rằng việc xây dựng này nhằm khai thác Mỹ. Những phát biểu của ông lặp lại các chỉ trích từ gia đình Moroun, chủ sở hữu cầu Ambassador gần đó – một tuyến giao thông khác nối Mỹ và Canada. Gia đình này từng lên án cầu Gordie Howe là cạnh tranh không công bằng và kiện để ngăn chặn dự án, đồng thời dẫn đầu chiến dịch quảng cáo dưới thời Trump nhiệm kỳ đầu nhằm phá hủy cây cầu, gọi đây là công trình “không mang tính Mỹ”.

Không giống như cầu Ambassador thuộc sở hữu tư nhân, cầu Gordie Howe do chính phủ Canada và Michigan đồng sở hữu. Trong bài đăng hồi tháng 2, ông Trump mô tả sai lệch dự án chỉ là do Canada thực hiện: “Hãy tưởng tượng, Canada đang xây một cây cầu khổng lồ giữa Ontario và Michigan. Họ sở hữu cả phía Canada và phía Mỹ. Giờ đây, chính phủ Canada mong tôi, với tư cách Tổng thống Mỹ, CHO PHÉP họ ‘lợi dụng nước Mỹ’! Nước Mỹ nhận được gì – HOÀN TOÀN KHÔNG CÓ GÌ!”

Ông Trump đe dọa chặn hoàn thành cây cầu vốn đang trong giai đoạn cuối và yêu cầu Canada giao cho chính phủ Mỹ “ít nhất một nửa tài sản này”. “Tôi sẽ không cho phép cây cầu này mở cửa cho đến khi Mỹ được bồi thường đầy đủ cho mọi thứ chúng tôi đã cho họ và quan trọng, Canada đối xử với Mỹ bằng sự Công bằng và Tôn trọng mà chúng tôi xứng đáng,” ông Trump nói.

Lời đe dọa này làm gia tăng căng thẳng Mỹ-Canada. Kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, ông Trump nhiều lần chỉ trích Canada về cái gọi là thực hành thương mại không công bằng và gây áp lực buộc nước này từ bỏ chủ quyền. Áp lực kéo dài đến tháng 6, khi ông Trump lặp lại lời kêu gọi Canada trở thành “tiểu bang thứ 51” trong một bài đăng trên Truth Social ngày 1/6.

Quan hệ Mỹ-Canada truyền thống rất gần gũi, hai nền kinh tế gắn kết chặt chẽ. Tính đến 2024, Canada là điểm đến lớn nhất cho hàng xuất khẩu của Mỹ, với thương mại hai chiều ước tính trên 909,1 tỷ USD. Gần một nửa hàng hóa Canada đến từ nước láng giềng phía nam. Nhưng sau khi nhậm chức, ông Trump khơi mào chiến tranh thương mại bằng cách áp thuế cao lên Canada, cáo buộc nước này có chính sách biên giới lỏng lẻo. Canada đáp trả bằng thuế đối ứng, một số đã được bãi bỏ nhưng vẫn còn số khác.

Chiến dịch thuế quan toàn cầu của ông Trump vấp phải nhiều thất bại tại tòa án Mỹ, nhưng chính quyền vẫn tiếp tục tìm kiếm các lập luận pháp lý khác để biện minh. Gần đây, chính quyền Trump đề xuất sử dụng Đạo luật Thương mại 1974 để áp thuế lên 60 quốc gia bị cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức, trong đó có Canada.

Thủ tướng Carney phản ứng trước quan hệ xấu đi bằng cách kêu gọi một liên minh “các cường quốc trung gian” đứng lên chống lại “các cường quốc lớn” trên thế giới. Canada, Mexico và Mỹ hiện đang tái đàm phán hiệp định thương mại tự do ký năm 2020 dưới thời Trump nhiệm kỳ đầu.

Trước khi trở thành quả bóng chính trị, cầu Gordie Howe được xem là biểu tượng hợp tác xuyên biên giới. Thỏa thuận khởi động dự án đạt được vào năm 2012. Năm 2017, ông Trump từng cùng Thủ tướng Justin Trudeau ra tuyên bố chung rằng mong đợi việc hoàn thành nhanh chóng. Dự án có chi phí khoảng 6,4 tỷ USD, xây dựng bắt đầu năm 2018 và kéo dài khoảng 7 năm. Được đặt theo tên một huyền thoại khúc côn cầu Canada từng thi đấu nhiều năm cho đội chuyên nghiệp ở Detroit, cầu Gordie Howe được thiết kế để giảm tắc nghẽn chuỗi cung ứng, giảm giao thông và tăng cường thương mại giữa Mỹ và Canada.