Các đảng chính trị quan trọng nhất ở Lebanon

Hezbollah là phong trào chính trị nổi bật nhất của Lebanon và từ lâu đã là thế lực mạnh nhất nước này. Hiện tại, cuộc xung đột với Israel khiến Hezbollah có tiếng nói lớn trong tương lai của Lebanon, nhưng cũng đặt họ vào trung tâm của cuộc tranh luận với các nhóm chính trị khác, nhiều người cho rằng Hezbollah nên phục tùng nhà nước.

Sự phân chia giáo phái ở Lebanon được phản ánh qua số lượng lớn các phong trào chính trị, và khó khăn trong việc hình thành một trung tâm quyền lực mạnh để giúp đất nước vượt qua các cuộc khủng hoảng chính trị, an ninh và kinh tế.

Dưới đây là cái nhìn chi tiết về một số phong trào chính trị quan trọng nhất của Lebanon.

Hezbollah

Hezbollah do Tổng thư ký Naim Qassem lãnh đạo, thành lập năm 1982 trong Nội chiến Lebanon (1975-1990) và cuộc chiếm đóng miền nam Lebanon của Israel (1982-2000). Hezbollah được Iran tài trợ và có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Ban đầu là một nhánh của Phong trào Amal, Hezbollah đã trở thành đảng mạnh nhất cả về chính trị và quân sự ở Lebanon. Đây là đảng Hồi giáo Shia bảo thủ, cũng cung cấp các dịch vụ xã hội trong bối cảnh nhà nước Lebanon thiếu vắng.

Hezbollah là lực lượng dân quân duy nhất không giải giáp sau nội chiến, với lý do cần vũ khí để chống lại Israel. Năm 2000, họ giành chiến thắng quan trọng khi là tác nhân chính đẩy Israel ra khỏi lãnh thổ Lebanon. Hezbollah vẫn giữ vũ khí, tham chiến chống Israel năm 2006 và từ tháng 10/2023 để ủng hộ người Palestine ở Gaza.

Sau khi Israel tăng cường tấn công vào năm 2024, tiêu diệt nhiều lãnh đạo quân sự của Hezbollah, bao gồm thủ lĩnh lâu năm Hassan Nasrallah, và sự sụp đổ của đồng minh Bashar al-Assad ở Syria, Hezbollah bị coi là suy yếu. Chính phủ Lebanon đã nỗ lực giải giáp Hezbollah nhằm thiết lập độc quyền vũ khí, nhưng Hezbollah kháng cự, cho rằng cần tiếp tục bảo vệ Lebanon khỏi Israel.

Sau nội chiến, Hezbollah tham gia chính trường, có ghế trong Quốc hội, từng là một phần của chính phủ đa số và phe đối lập, đồng thời sử dụng quyền lực để gây ảnh hưởng trong bộ máy an ninh.

Lực lượng Liban (Lebanese Forces - LF)

Đảng Cơ đốc giáo dân tộc chủ nghĩa, cánh hữu này hiện là đảng Cơ đốc giáo lớn nhất trong quốc hội Lebanon. LF được thành lập trong nội chiến dưới thời Bashir Gemayel, người từng được bầu làm tổng thống năm 1982 nhưng bị ám sát trước khi nhậm chức.

LF xuất phát từ Đảng Kataeb do cha của Bashir, Pierre Gemayel, sáng lập. Ngày nay, Kataeb vẫn tồn tại dưới sự lãnh đạo của Samy Gemayel. LF và Kataeb hợp tác chặt chẽ về mặt chính trị. LF là một trong những nhà phê bình mạnh mẽ nhất của Hezbollah, phản đối vũ khí và cuộc chiến với Israel.

Lãnh đạo LF là Samir Geagea, cựu chỉ huy dân quân trong nội chiến, từng bị biệt giam 11 năm và được thả sau khi kết thúc sự chiếm đóng của Syria (1976-2005). LF là thành viên chủ chốt của khối 14/3 thân phương Tây, và hiện có bốn bộ trưởng trong chính phủ Lebanon.

Phong trào Tương lai (Future Movement)

Thành lập năm 1995 bởi cựu Thủ tướng Rafik Hariri (bị ám sát), Phong trào Tương lai chính thức trở thành đảng năm 2007. Ở đỉnh cao, đây là khối đa giáo phái, gồm người Sunni và Cơ đốc giáo, là trung tâm của khối 14/3. Gần đây, đảng mất dần thành viên và hiện chủ yếu là đảng Sunni.

Đảng do con trai Rafik là Saad Hariri lãnh đạo. Saad từng rút lui khỏi chính trường năm 2022, không ra ứng cử, nhưng năm 2026 tuyên bố Phong trào Tương lai sẽ trở lại trong cuộc bầu cử quốc hội tiếp theo. Cơ sở của đảng là người Sunni ở các thành phố ven biển như Sidon, Beirut và các khu vực như Akkar.

Phong trào Amal

Đồng minh chủ chốt của Hezbollah, Amal là đảng Hồi giáo Shia, cùng với Hezbollah tạo thành “Bộ đôi Shia”. Amal có bản sắc tôn giáo ít rõ ràng hơn. Đảng do Musa Sadr và Hussein al-Husseini đồng sáng lập với tên gọi Phong trào của những người bị tước đoạt. Amal (hy vọng trong tiếng Ả Rập) là viết tắt của Lữ đoàn Kháng chiến Lebanon.

Từ năm 1980, Amal do Nabih Berri lãnh đạo, người cũng là Chủ tịch Quốc hội từ năm 1992. Berri được coi là cầu nối với Hezbollah. Ở tuổi 88, sức khỏe của Berri được đồn đại yếu đi, và tương lai của Amal chưa rõ ràng. Đảng hiện có hai bộ trưởng trong chính phủ.

Phong trào Yêu nước Tự do (Free Patriotic Movement - FPM)

Được thành lập năm 1994 bởi cựu Tổng thống và Tổng tư lệnh quân đội Michel Aoun khi đang lưu vong ở Paris. Sau khi trở về năm 2005, Aoun liên minh với Hezbollah và Amal thành Liên minh 8/3. Ở đỉnh cao, FPM có sự hiện diện đa giáo phái trong quốc hội, nhưng gần đây mất dần ủng hộ và chủ yếu là đảng Cơ đốc giáo.

Sau khi Aoun làm tổng thống năm 2016, con rể Gebran Bassil lãnh đạo đảng và hiện bị Mỹ trừng phạt vì tham nhũng. FPM có thành viên trong quốc hội nhưng không có bộ trưởng, tự coi mình là tiếng nói đối lập với chính phủ hiện tại.

Đảng Xã hội Tiến bộ (Progressive Socialist Party - PSP)

Do Kamal Jumblatt thành lập năm 1949, PSP là đảng chủ yếu của người Druze, tham gia tích cực trong Nội chiến Lebanon. Kamal là nhân vật chủ chốt trong Phong trào Dân tộc Lebanon, ủng hộ xã hội thế tục, và bị ám sát năm 1977. Con trai Walid kế nhiệm, lãnh đạo đảng đến năm 2023, khi giao lại cho con trai Taymour. Walid vẫn được tham vấn chính trị.

PSP từng liên minh với Hezbollah và cũng từng đứng về khối 14/3. Đảng hiện có hai bộ trưởng trong chính phủ, với sự ủng hộ tập trung ở các làng Druze tại Núi Lebanon.