Ngày 15/4, WHO chính thức tuyên bố đợt bùng phát chủng Ebola Bundibugyo tại CHDC Congo và Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”. Đây là chủng virus hiếm gặp, khác biệt so với chủng Zaire đã gây ra đại dịch Tây Phi 2013-2016, khiến ít nhất 11.000 người thiệt mạng.
Theo Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel Roger Kamba, đến ngày 15/4, số ca tử vong do chủng Bundibugyo đã lên tới 131 trên tổng số 513 ca nghi nhiễm. Trong vòng 24 giờ qua, 26 ca nghi mới đã được ghi nhận. Tại Uganda, WHO xác nhận ít nhất 1 người chết và 2 người nhiễm bệnh, trong khi hơn 120 người đang bị cách ly.
Giáo sư Krutika Kuppalli, Đại học Y khoa UT Southwestern (Texas, Mỹ), giải thích rằng chủng Bundibugyo có tỷ lệ tử vong 30-50% trong các đợt bùng phát trước đây, nhưng chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu nào được cấp phép. “Các xét nghiệm chẩn đoán tiêu chuẩn hiện nay chủ yếu tối ưu cho chủng Zaire, không phát hiện đáng tin cậy chủng Bundibugyo”, bà cảnh báo.
Vắc-xin Ervebo của hãng Merck, vốn được dùng cho chủng Zaire, cho thấy tác dụng bảo vệ một phần trên động vật thí nghiệm đối với chủng Bundibugyo. Tuy nhiên, giáo sư Kuppalli cho biết quá trình phát triển vaccine mới vẫn cần thời gian từ thiết kế ứng viên, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất cho đến phê duyệt. Các tổ chức như CEPI (Liên minh Đổi mới Phòng chống Dịch bệnh) đã đầu tư nghiên cứu vaccine filovirus đa giá để bảo vệ trước nhiều chủng Ebola khác nhau.
Đại diện WHO tại Ituri (CHDC Congo), bà Anne Ancia, cho biết 12 tấn vật tư y tế, bao gồm thiết bị bảo hộ cá nhân, đã được chuyển đến vùng dịch. Chuyên gia virus Jean-Jacques Muyembe tại Viện Nghiên cứu Y sinh Quốc gia CHDC Congo cũng thông báo nước này sắp nhận lô vaccine thử nghiệm từ Mỹ và Anh.
Trên thế giới, nhiều nước đã áp dụng biện pháp kiểm soát biên giới. Bahrain đình chỉ nhập cảnh với khách đến từ Nam Sudan, CHDC Congo và Uganda trong 30 ngày. Rwanda đóng cửa biên giới với CHDC Congo. Mỹ cấm nhập cảnh tạm thời 30 ngày với người không phải công dân hoặc thường trú nhân từng đến ba quốc gia trên trong vòng 21 ngày. Các nước châu Á cũng tăng cường sàng lọc y tế tại cửa khẩu.
Giáo sư Kuppalli so sánh: “Phát triển vaccine COVID-19 diễn ra nhanh chưa từng có vì dịch ảnh hưởng đến các nước giàu và nền kinh tế toàn cầu. Các đợt bùng phát ở châu Phi thường không tạo ra mức độ cấp bách, tài chính hay sự quan tâm chính trị tương tự, dù gây hậu quả thảm khốc tại địa phương.” Bà nhấn mạnh sự cần thiết của đầu tư bền vững vào chuẩn bị ứng phó dịch bệnh và nghiên cứu vaccine, không chỉ vì châu Phi mà vì an ninh y tế toàn cầu.
